บนโต๊ะอาหารมีเรื่องเล่า

โดย...อินทรชัย พาณิชกุล ภาพ ไม่เครดิต

ขยี้ตาแรงๆ อีกที ก็ยังไม่อยากจะเชื่ออยู่ดีว่าภาพเบื้องหน้านี้ถูกเขียนด้วยมือคนมิใช่กล้องถ่ายรูป เพราะมันช่างเหมือน สมจริงสมจังเสียเหลือเกิน

นี่คือผลงานของชัยวุฒิ เทียมปาน กับนิทรรศการจิตรกรรมที่ชื่อว่า “The Reality of Simple Lifestyle” ภาพเขียนสีน้ำมันบนผืนผ้าใบกว่า 30 ชิ้น สะท้อนวิถีการอยู่การกินของคนไทย ผ่านเมนูอาหารอันแสนสามัญธรรมดาในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ขนมเข่งไหว้เจ้าในวันตรุษจีน น้ำพริกผัดสด ปลาทูทอดปลาเค็มทอด ปูนึ่ง ข้าวสวย ปาท่องโก๋กาแฟ สำรับเครื่องปรุงก๋วยเตี๋ยว ยันขันใส่น้ำฝนเย็นชื่นใจ

ทั้งหมดสร้างสรรค์ขึ้นด้วยวิธีการเขียนภาพเหมือนจริงจากมุมมองของภาพถ่าย (Photorealist) ซึ่งตกผลึกพัฒนามาสู่การวาดภาพเหมือนจริงที่น่าทึ่ง (Hyperrealist)

พูดให้เข้าใจง่ายคือ วาดภาพให้เหมือนยิ่งกว่ารูปถ่าย ที่สำคัญวาดด้วยมือคนล้วนๆ

“Still Life หรือหุ่นนิ่ง คือโจทย์แรกที่ผมต้องเจอตอนเรียนศิลปะใหม่ๆ Study จากหุ่นจริง นอกจากจะช่วยให้ได้ศึกษารายละเอียดจากของจริงแล้ว ยังช่วยให้เราได้เข้าถึงความรู้สึกด้วย อาจารย์ท่านสอนว่าเราจะเขียนผลไม้ ก็ต้องให้มันดูสด ดูน่ากิน เขียนขวดแก้วก็ต้องให้ดูใส เขียนดอกไม้ก็ต้องให้นุ่มนวล” ชัยวุฒิ บอกเสียงเข้ม

หลังคร่ำเคร่งศึกษาศิลปะแนวโฟโต้เรียลลิสต์จากบรรดาศิลปินชื่อดังฝั่งอเมริกันมานานนับสิบปี ระหว่างนั้นก็สำเร็จการศึกษาชั้นปริญญาโท เกียรตินิยมจากคณะจิตรกรรม ประติมากรรม และภาพพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร จิตรกรหนุ่มวัย 39 ชาวเพชรบุรีคนนี้ยังคงมุ่งมั่นฝึกฝนฝีมือ เคี่ยวกรำค้นหาเทคนิคเฉพาะตัวเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด จนพัฒนาเข้าสู่แนวทางของไฮเปอร์เรียลลิสต์ ก่อนได้รับยกย่องว่าเป็นศิลปินที่มีทักษะฝีมือมือด้าน “งานจิตรกรรมวาดภาพเหมือนวัตถุ” ยอดเยี่ยมคนหนึ่งของไทย

“ถึงจุดหนึ่งซึ่งเราไม่ได้รู้สึกอะไรในเรื่องราวแบบเดิมอีกต่อไป มีแค่การเปลี่ยนองค์ประกอบไปมา มันดูเคว้งคว้าง ล่องลอย ปรุงแต่งไปเรื่อยๆ ผมรู้สึกเบื่อหน่ายกับแนวคิดแบบเดิมๆ มันเลยมาถึงจุดที่ต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบและแนวคิดของตัวเอง

ผมทดลองเขียนหุ่นนิ่งที่ไม่ค่อยมีใครนิยมเขียนกันคือ ปลาทูทอด โดยเอาเฟรมเก่ามารองพื้นทับด้วยสีเข้มๆ แล้วตั้งหุ่น เขียนปลาทูทอดให้มีขนาดใหญ่กว่าของจริง เพราะต้องการเก็บรายละเอียดให้มากที่สุด แต่ก็พบว่ามันเป็นไปได้ยาก ถ้าเราเขียนจากของจริงแล้วต้องการเน้นไปที่รายละเอียดของวัตถุทั้งสีสันไม่แน่นอนตายตัว ทุกอย่างในหุ่นเปลี่ยนแปรสภาพไปเร็วกว่าที่เราจะเขียนเสร็จ และมุมในการมองที่ไม่แน่นอน จึงเปลี่ยนวิธีการโดยนำภาพถ่ายเข้ามาใช้จริงๆ ถ่ายรูปแล้วก็นำมาเป็นแบบวาด ลดทอนจินตนาการในเรื่องราวลงไป หันมาเน้นที่คุณค่าของการใช้ทักษะที่เชี่ยวชาญในทางเพนต์ติ้ง” เขาอธิบายให้ฟังอย่างเห็นภาพ

ด้วยสายตาอันแหลมคม สมาธิสงบล้ำลึก มือที่นิ่ง บวกเอาความประณีต ใส่ใจรายละเอียดอย่างลึกซึ้ง เราจึงได้เห็นภาพสารพัดอาหารไทยๆ ถูกถ่ายทอดออกมาได้อย่างน่าทึ่ง เข้าขั้นมหัศจรรย์

ปลาทูทอดตัวอ้วนพี ชวนให้รู้สึกถึงความกรอบ เค็ม น่ารับประทาน เช่นเดียวกับปลานิลทอด ปลาเค็มที่มองทีไรก็หิวทุกทีไปน้ำพริกกะปิและผักสด เหมือนจริงจนกลิ่นกะปิโชยเข้าจมูก กาน้ำเดือดบนเตาถ่าน สีสันของเปลวไฟให้ความรู้สึกร้อนจนไม่กล้าเข้าใกล้ ไหนจะภาพเครื่องปรุงจำพวกพริกน้ำปลา น้ำตาล น้ำส้มสายชู รวมถึงปาท่องโก๋ กาแฟยันขันน้ำ ก็ล้วนเก็บรายละเอียดได้อย่างไร้ที่ติ น่าชื่นชม

ศิลปินย้ำชัดว่าไม่เคยคิดเคยฝันไว้ว่าผลงานเหล่านี้จะนำไปถึงจุดไหน แต่ขอเพียงได้ทำอย่างเชื่อมั่นและศรัทธา เท่านี้ก็ภาคภูมิใจและมีความสุขแล้ว

“ผมรู้สึกภูมิใจเมื่อครั้งที่มีนักศึกษาคนหนึ่งที่ไม่ได้รู้จักกันมาก่อน เข้ามาดูงานและบอกกับผมอย่างจริงใจว่า “งานของพี่ ทำให้ผมคิดถึงบ้าน” การที่งานศิลปะนั้นสะท้อนสังคม เรื่องราว และคุณค่าในสิ่งต่างๆ มันทำให้ผมย้อนกลับไปตอบคำถามตอนสมัยเด็กได้ว่า ศิลปินมีหน้าที่อย่างไรในสังคม

ในวัยเด็กด้วยความคิดแบบเด็กๆ ว่าเป็นหมอก็ช่วยรักษาคนไข้ เป็นครูก็ให้ความรู้เด็กๆ เป็นทหารก็ช่วยป้องกันประเทศ ผมมองว่าศิลปินแทบจะไม่มีหน้าที่อะไรในสังคม แต่วันนี้ผมรู้แล้วว่าศิลปะนั้นให้ความสุขใจแก่มนุษย์”

นิทรรศการ The Reality of Simple Lifestyle โดยชัยวุฒิ เทียมปาน จัดแสดงตั้งแต่วันนี้จนถึงวันที่ 21 ก.ค. 2556 ณ หอศิลป์ “ศุภโชค ดิ อาร์ต เซ็นเตอร์” สุขุมวิท 31 กรุงเทพฯ เปิดวันอังคารอาทิตย์ ตั้งแต่เวลา 10.00-17.00 น. และวันเสาร์อาทิตย์ เวลา 11.00-18.00 น. (หยุดทุกวันจันทร์และวันหยุดนักขัตฤกษ์)

ในวันพฤหัสบดีที่ 11 ก.ค.นี้ เวลา 14.00 น. ขอเชิญร่วมฟังบรรยายในหัวข้อ “การสร้างสรรค์จิตรกรรมเหมือนจริงแบบภาพถ่าย (Photorealism)” โดยศิลปินเจ้าของผลงานตัวจริงเสียงจริงได้ สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ 02-662-0299