แสตมป์ เหรียญ แผนที่เก่า สุดรักของ นนทกานต์ ทัพพะรังสี อึง

โดย...อณุศรา ทองอุไร ภาพ ภัทรชัย ปรีชาพานิช

นนทกานต์ ทัพพะรังสี อึง เจ้าของแบรนด์ชุดเครื่องนอนออสซิโน จากออสเตรเลีย และโรงเรียนเสริมทักษะ จิมโบรี เป็นผู้หญิงทำงานและยังเป็นคุณแม่ลูกสอง แม้มีหลายบทบาท แต่เธอก็ยังแบ่งเวลาไว้เพื่องานอดิเรกที่รัก คือ การสะสมเหรียญเก่าและแสตมป์ ที่ได้รับมรดกมาจากคุณปู่ (อรุณ ทัพพะรังสี) ที่ท่านเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่อยู่ที่กรมธนารักษ์ ท่านจะสะสมทุกครั้งเมื่อมีเหรียญหรือธนบัตรออกใหม่

“คุณปู่ เล่าว่า สมัยก่อนเวลาในหลวงเสด็จฯ ไปต่างประเทศ ทางกรมธนารักษ์ก็จะออกเหรียญไว้เป็นที่ระลึกอยู่เสมอ เปรียบเสมือนการบันทึกประวัติศาสตร์ได้อีกทางหนึ่ง พัฒนาการเหรียญมีให้เห็นเรื่อยๆ จากเหรียญใหญ่ๆ น้ำหนักเยอะๆ ก็จะเบา เล็ก และบางลงเรื่อยๆ เราก็จะช่วยคุณปู่เก็บลงสมุดใส่กล่องเอาไว้เยอะมาก แล้วท่านก็จะให้เหรียญเป็นของขวัญวันเกิด ท่านเห็นเราสนใจชอบ ท่านก็จะให้เมื่อถึงโอกาสพิเศษในชีวิต เช่น สอบเข้ามหาวิทยาลัยได้ หรือเรียนจบ” เธอกล่าวอย่างมีความสุข

เธอเล่าว่า คุณปู่เก็บละเอียดมาก เก็บเลขตอง เช่น 3333, 4444, 9999, 8888 คุณปู่จะมีหลายใบ เลขพิมพ์ผิดก็เก็บ เพราะก็หายากเหมือนกัน เก็บทั้งที่เป็นรูปภาพและธนบัตรจริง แล้วจะมีโน้ตสั้นๆ บอกรายละเอียดเกี่ยวกับธนบัตรใบนั้นๆ ไว้ ตอนนี้ทั้งเหรียญและธนบัตรรวมๆ กันก็หลักหมื่น แล้วยังเก็บเพิ่มใหม่เรื่อยๆ ส่วนแสตมป์ก็มีราวๆ หมื่นดวงเช่นกัน แต่มีของใหม่เข้าน้อย

จนถึงตอนนี้ก็สะสมมาเรื่อยๆ 30 กว่าปี ส่วนหนึ่งเป็นเพราะแรงบันดาลใจมาจากคุณปู่ ที่ท่านสะสมมาก่อนและยกให้ พอมีเหรียญและธนบัตรรุ่นใหม่ๆ ออกมาก็ไล่เก็บอยู่เสมอ ส่วนแสตมป์ก็เก็บเพิ่มทุกครั้งที่มีโอกาส เวลาเดินทางไปต่างประเทศจะต้องซื้อทุกครั้ง พยายามซื้อแบบเป็นดวงๆ แล้วส่งจริงมาจากที่นั่นเลย กับซื้อแบบเป็นแผ่นใหญ่ๆ กลับมาด้วย อย่างล่าสุดไปเที่ยวโอลิมปิกที่ลอนดอน ก็ไปต่อคิวซื้อแสตมป์ ถ้ามีวาระโอกาสพิเศษ เช่น ครบครองราชย์ 60 ปี ของควีนอลิซาเบธ 75 ปี ลูกเสือโลก ก็จะซื้อเก็บไว้ ตอนเจ้าหญิงไดอาน่าอภิเษกสมรส หรือประเทศเรามีโอกาสพิเศษอะไรก็ตาม จะซื้อเก็บไว้เสมอ ไม่ยอมพลาด ช่วงที่พีกสุดๆ ซื้อบ่อยมากก็ตอนไปเรียนต่อที่อเมริกาเมื่อ 20 ปีที่แล้ว ตอนนี้ก็ชวนลูกสาวมาสะสมด้วย เป็นกิจกรรมที่ทำให้แม่ลูกยิ่งใกล้ชิดกันมากยิ่งขึ้น เวลาไปต่างประเทศก็จะไปดูที่ไปรษณีย์หรือมิวเซียมแสตมป์ทุกครั้งที่มีโอกาส

แสตมป์สัญลักษณ์แห่งยุคสมัย...

“แสตมป์สมัยก่อนจะสวย เขียนด้วยลายมือ มีความประณีตงดงาม ผลิตออกมาไม่เยอะ แต่ระยะ 34 ปีมานี้ เก็บไม่ค่อยสนุกเลย เพราะส่วนใหญ่หลายที่หลายประเทศจะใช้แสตมป์อิเล็กทรอนิกส์ที่พิมพ์เป็นกระดาษขาวธรรมดา ไม่มีลวดลายสีสันอะไร และนับวันจะใช้แสตมป์อิเล็กทรอนิกส์กันมากขึ้น ราคาถูก สะดวก แสตมป์สวยๆ แบบเดิมจะน้อยลงทุกที เสน่ห์ในการสะสมก็ไม่เหมือนตอนเป็นวัยรุ่น มันเป็นสัญลักษณ์แห่งยุคสมัยนะ สะท้อนประวัติศาสตร์ได้ด้วย มองเห็นการเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา” เธอกล่าวด้วยความเสียดาย

เมื่อก่อนนอกจากไปซื้อแสตมป์ใหม่ๆ ที่ยังไม่ใช้แล้ว เธอยังเก็บแสตมป์ที่ใช้จริงจากคนที่ส่งไปรษณีย์มาให้ ด้วยการตัดจากซองจดหมาย แต่เดี๋ยวนี้เป็นที่น่าเสียดาย เพราะสังคมไทยไม่ส่งจดหมายกันอีกแล้ว ตอนนี้สะสมเหรียญยังง่ายกว่า เพราะไม่ว่าโลกจะพัฒนาไปเพียงใด เราก็ยังใช้เหรียญ ใช้ธนบัตรกันอยู่

เรียนประวัติศาสตร์จากแผนที่โบราณ....

ล่าสุดเธอเริ่มหันมาสะสมแผนที่โบราณ เพิ่งเริ่มสะสมมาได้ 23 ปีมานี้ โดยประมูลมาจากอีเบย์บ้าง ไปตามร้านขายของเก่าที่ประเทศอังกฤษบ้าง อเมริกาบ้าง ตอนนี้มี 70 กว่าแผ่น เก่าสุดอายุ 300 กว่าปี ล่าสุดประมูลมามีใบเซอร์มาให้ด้วย เป็นแผนที่เก่าเขียนด้วยลายมือ คนเขียนชื่อ Hondius งานสวยละเอียดมาก แผนที่สมัยก่อนจะยึดแนวแม่น้ำ ทะเลสาบ เป็นสำคัญ เพราะอดีตเดินทางค้าขายผ่านทางเรือ จะบอกจุดว่าแม่น้ำช่วงนี้ใกล้ประเทศอะไร ค้าขายอะไรกัน เมื่อเขียนด้วยมือก็จะออกมาน้อยชิ้น บอกเล่าเรื่องประวัติศาสตร์ได้เป็นอย่างดี ทำให้เราสนใจหาข้อมูลด้านประวัติศาสตร์มากยิ่งขึ้น สนุก เขาจะมีสมาคมสะสมแผนที่ ชื่อสมาคม RareMaps “สมัยนี้เขาไม่ดูแผนที่กันแล้ว เปิดกูเกิล แมป แป๊บเดียวรู้แล้วอะไรอยู่ที่ไหน สะดวกสบาย แต่ไม่มีเสน่ห์อย่างสิ้นเชิง”

การเก็บรักษาแสตมป์

การสะสมแสตมป์ ควรเก็บเป็นชุดๆ เรียงตามลำดับเก่าใหม่ แยกเป็นแสตมป์ของไทยหรือต่างประเทศให้เป็นหมวดหมู่ชัดเจน ตามสไตล์ที่เราชอบ แสตมป์ที่สะสม ถ้ามีสภาพดีจะถือเป็นสิ่งของที่มีมูลค่า สามารถนำไปขายต่อได้ราคาดี ซึ่งสภาพแสตมป์ที่ดี เช่น ฟันแสตมป์ต้องอยู่ครบ ไม่มีรอยเหลือง ขึ้นรา สนิม (เชื้อราสีแดง) หรือมีสีซีดลง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวิธีการเก็บรักษาเป็นส่วนสำคัญ ไม่มีรอยพับหรือถลอก ทั้งหน้าหรือด้านหลังแสตมป์ สำหรับแสตมป์ใหม่ต้องมีกาวด้านหลังครบ ส่วนแสตมป์ที่ใช้แล้ว ตราประทับต้องไม่เลอะเกินไป

การเก็บรักษาแสตมป์ก็มีส่วนสำคัญมาก คือ ไม่เก็บในที่ชื้น หรือร้อนไป ไม่โดนแสงแดด ไม่มีมอดหรือปลวก การเก็บในห้องปรับอากาศ (ถึงแม้ว่าไม่เปิดเครื่องตลอดวัน) เป็นสิ่งที่สำคัญ อัลบั้มแสตมป์ที่ใช้ก็ควรเป็นแบบมีเมาท์ในตัว หรือมีการห่อเมาท์เพื่อป้องกัน วางอัลบั้มแสตมป์ในแนวตั้ง ป้องกันกาวแสตมป์ไปติดกับอัลบั้ม

แสตมป์ใหม่เวลาผ่านไป จะมีราคาสูงขึ้นและหายากในเวลาต่อมา เพราะแสตมป์ที่ระลึกและแสตมป์พิเศษจะไม่มีการพิมพ์เพิ่มเติม แสตมป์บางดวงอาจเหลือเพียงหนึ่งเดียวในโลก แสตมป์บางชุดบันทึกประวัติศาสตร์ในช่วงสำคัญ ไม่หยิบจับแสตมป์บ่อยๆ เพราะจะทำให้แสตมป์ช้ำและยับ การจัดแสตมป์ลงอัลบั้มก็ควรใช้ปากคีบหนีบแสตมป์เท่านั้น

การเก็บรักษาเหรียญ...

คุณค่าของเหรียญถูกกำหนดโดยสภาพความสมบูรณ์ เหรียญเก่าที่มีสภาพเหมือนกับที่เพิ่งผลิตออกมาจากโรงกษาปณ์ใหม่ๆ ย่อมมีคุณค่าสูงกว่า เหรียญชนิดเดียวกันที่ถูกใช้มานานจนชำรุด มีตำหนิ เงินโบราณหลายชนิด เช่น เงินพดด้วง เงินเจียง เงินกรีก ที่มีอายุนับร้อยจนถึงหลายพันปี สภาพของเหรียญเหล่านี้จึงต่างกัน คุณค่าก็ต่างกันไปตามสภาพเช่นเดียวกัน ปัจจุบันนี้มีผู้นิยมสะสมเหรียญเพิ่มมากขึ้น จะได้มาร่วมกันอนุรักษ์ เก็บรักษาเหรียญ อันเปรียบเหมือนหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ให้คงสภาพเดิมในปัจจุบันให้ยาวนานที่สุด

ถ้าไม่ต้องการให้เหรียญเสื่อมสภาพ เช่น ความร้อน ความเย็น อาจทำให้ไอน้ำในอากาศควบแน่นเป็นหยดน้ำติดอยู่บนผิวเหรียญ ถ้ามีก๊าซพิษ เช่น คาร์บอนไดออกไซด์ ก๊าซไข่เน่า อยู่ด้วย น้ำจะมีฤทธิ์เป็นกรดอ่อนทันที ทำให้กัดกร่อนผิวของเหรียญได้ เหรียญที่แช่ในน้ำนานๆ ย่อมสึกกร่อนได้เร็วกว่าการเก็บไว้ในที่ชื้น เพราะน้ำในธรรมชาติจะมีฤทธิ์เป็นกรดหรือด่างอย่างอ่อน ยากที่จะมีฤทธิ์เป็นกลาง ทั้งกรดและด่างล้วนสามารถที่จะกัดกร่อนโลหะได้ทั้งสิ้น ความร้อนจะเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาให้สารเคมีเหล่านี้กัดกร่อนผิวเนื้อเหรียญให้เสียหายได้ ควรเก็บเหรียญให้ห่างจากสารเคมีต่างๆ

เก็บในที่ๆ อากาศแห้งที่สุด โดยใช้ถุงหรือภาชนะอื่นที่ปิดสนิท อากาศเข้าไม่ได้ แล้วใช้สารดูดความชื้นที่ไม่มีไอพิษควบคุมความชื้น ไม่ควรเก็บไว้ในห้องอับชื้น หรือเป็นที่ทำรังของมดปลวกได้ เก็บในที่ที่ควบคุมอุณหภูมิได้ตลอด 24 ชั่วโมง ไม่ควรเก็บไว้ในห้องที่ปรับอากาศบางเวลา เพราะว่าเมื่อปิดเครื่องปรับอากาศแล้ว จะทำให้หยดน้ำมาเกาะที่ผิวเหรียญได้

หมั่นตรวจตราดูแลความสะอาดบริเวณที่เก็บ ไม่ให้มีเศษอาหารตกค้าง ไม่ให้รกรุงรัง เป็นที่อาศัยของมด หนู และแมลงต่างๆ หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับบรรยากาศ โดยใส่ตลับ ซองพลาสติก หรือซองเหรียญ แล้วปิดผนึกไม่ให้อากาศเข้าได้ ไม่ควรผนึกแน่นเกินไปจนกดทับตัวเหรียญ ไม่วางทับซ้อนกัน ควรวางแยกจากกัน ระวังไม่ให้เหรียญกระทบ ขูดขีดกัน

การหยิบจับ ควรใช้ถุงมือป้องกันเหงื่อติดตัวเหรียญ หรือถ้าต้องใช้มือจับ ควรจับที่ขอบเหรียญ โดยล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่แล้วเช็ดให้แห้งเสียก่อน เมื่อหยิบจับควรระวังไม่ให้ตก เมื่อเคลื่อนย้ายควรวางบนถาดที่ปูด้วยผ้านุ่มที่ปราศจากสารเคมี

ห้ามใช้กาวหรือเทปกาวติดตัวเหรียญ ตู้เก็บต้องปราศจากสารระเหย เช่น แล็กเกอร์ หรือยาฆ่าแมลง และต้องปิดสนิท ตู้เก็บเหรียญเงินควรอยู่ห่างพื้นดินมากๆ ไม่ควรอยูใกล้ห้องน้ำ ท่อระบายน้ำ และน้ำเน่า ฐานตู้ควรใช้ผ้าชุบสารละลายตะกั่วอาซีเตท เพื่อป้องกันก๊าซไข่เน่าจากบรรยากาศที่ทำให้ผิวเงินดำได้ ไม่เก็บเหรียญที่เป็นสนิมปะปนกับเหรียญสภาพดี เพราะสนิมสามารถลามไปติดเหรียญได้ ยิ่งถ้าร้อนชื้น จะทำให้เกิดสนิมเร็วขึ้น