เที่ยวน่านสำราญใจ

โดย...อินทรชัย พาณิชกุล

ไม่คิดไม่ฝันว่าจะได้มาเที่ยวเมืองน่านแบบกะทันหันเช่นนี้ สองสัปดาห์ก่อนผมลาพักร้อนยาว 7 วัน ยัดเสื้อผ้าลงเป้ได้ไม่ทันไร ก็บึ่งรถมุ่งหน้าขึ้นเมืองน่านทันที หลังได้ยินกิตติศัพท์มานานว่าเป็นเมืองท่องเที่ยวยอดนิยมที่สุดแห่งหนึ่งในยามนี้

น่านเป็นเมืองเล็กๆ อันเงียบสงบ วิถีชีวิตชาวบ้านแม้ดำเนินไปตามความเจริญที่ผันแปร แต่ยังคงเอกลักษณ์อันดีงามไว้อย่างครบถ้วน เห็นได้จากกิริยามารยาทอ่อนช้อย บ้านเรือนทรงล้านนา วัดวาอารามเก่าแก่อายุนับร้อยปี โอบล้อมด้วยขุนเขาสูงใหญ่อุดมสมบูรณ์ สถานที่แรกที่ไปเยือนคือ วัดภูมินทร์ วัดหลวงที่ตั้งอยู่ใจกลางเมือง ตามพงศาวดารของเมืองน่าน สร้างโดยพระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ เจ้าผู้ครองนครน่าน เมื่อ พ.ศ. 2139 เดิมชื่อ “วัดพรหมมินทร์” ตอนหลังชื่อวัดได้เพี้ยนไปจากเดิมเป็น “วัดภูมินทร์” จุดเด่นอยู่ตรงที่วัดนี้เป็นวัดทรงจตุรมุขหนึ่งเดียวในประเทศไทย แลดูคล้ายตั้งอยู่บนหลังพญานาค 2 ตัว อาคารนี้เป็นทั้งพระอุโบสถ พระวิหาร และพระเจดีย์ประธาน โดยใช้อาคารในแนวตะวันออกตะวันตกเป็นพระวิหาร และอาคารแนวเหนือใต้ เป็นพระอุโบสถ

ไหว้พระ พลางชมผลงานจิตรกรรมฝาผนังอันโด่งดังอย่างภาพ “ปู่ม่าน ย่าม่าน” เป็นภาพคู่รักชาวพม่ากำลังเกาะไหล่เกี้ยวพาราสีกัน ซึ่งถูกเรียกในเวลาต่อมาว่า ภาพกระซิบรักบันลือโลก ฝีมือของสล่าท้องถิ่นนาม หนานบัวผัน แม้กาลเวลาผ่านมาหลายร้อยปี แต่สีสันลายเส้นยังคงแจ่มชัดสดสวย

เมืองน่านเป็นเมืองจักรยาน ชาวบ้านส่วนใหญ่นิยมใช้เป็นพาหนะสัญจรในชีวิตประจำวัน เราจึงเห็นบรรดานักท่องเที่ยวพากันปั่นไปตามท้องถนน ทั้งช่วงเช้าและช่วงเย็น ทัวร์แบบเช้าเย็นกลับ ละแวกใจกลางนครเมืองน่านนี้เองที่ถือว่าเป็นศูนย์กลางของแห่งท่องเที่ยว ไม่ว่าจะเป็นวัดขึ้นชื่ออย่างวัดพระธาตุแช่แห้ง วัดมิ่งเมือง วัดพระธาตุช้างคำวรวิหาร วัดหัวข่วง ฯลฯ แต่ละแห่งล้วนมีวิหารที่ประณีตงดงาม ซุ้มประตูหน้าต่าง อุโบสถ จนถึงหอไตร ถูกออกแบบภายใต้สถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะสมัยสุโขทัย

แนะนำว่าควรศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเมืองน่านกันด้วย ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน เที่ยวแบบรู้ที่มาที่ไปจะทำให้เกิดความซาบซึ้งตรึงใจมากยิ่งขึ้น ที่นี่มี 2 ชั้น ชั้นล่างจัดแสดงชีวิตความเป็นอยู่ของชนเผ่าต่างๆ ในอดีต รวมทั้งเทศกาลงานประเพณีที่สำคัญของจังหวัด เช่น การสืบชะตา การแข่งเรือ ส่วนชั้นบนจัดแสดงโบราณวัตถุสมัยต่างๆ ที่พบใน จ.น่าน ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ จนถึงยุคเจ้าผู้ครองนครน่าน ชิ้นที่สำคัญ คือ งาช้างดำ วัตถุมงคลคู่บ้านคู่เมืองน่าน ค้นพบในสมัยพระยาการเมืองเจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 5 เครื่องปั้นดินเผาเคลือบอายุราวพุทธศตวรรษที่ 21 พระพุทธรูปปางมารวิชัย ศิลปะล้านนา แต่ได้รับอิทธิพลจากพม่า พุทธศตวรรษที่ 25 และพานพระศรีเครื่องเงินลงยา ซึ่งเป็นเครื่องประกอบอิสริยยศของเจ้าผู้ครองนครน่านองค์สุดท้าย

เที่ยววัด จิบกาแฟรสเยี่ยมในร้านเก๋ๆ ที่กระจัดกระจายอยู่แทบทุกหัวมุมถนนกันให้สบายอกสบายใจ ก่อนกลับอย่าลืมแวะที่หอศิลป์ริมน่าน ไกลออกนอกเมืองราว 30 กิโลเมตร รวงรังส่วนตัวของอาจารย์วินัย ปราบริปู ศิลปินชื่อดังระดับประเทศ ท่านลงทุนลงแรงสร้างหอศิลป์ ควบคู่ไปกับการสืบสานอนุรักษ์ผลงานจิตรกรรมฝาผนังของสล่ารุ่นปู่รุ่นย่า เปิดให้คนที่สนใจเข้าชม โดยเสียค่าเข้าแค่ 20 บาทเท่านั้น รับรองคุ้มยิ่งกว่าคุ้ม

เวลามีน้อย ได้เที่ยวแค่แบบเช้าเย็นกลับ แต่ในใจสัญญากับตัวเองไว้ว่าคราวหน้ามาอีกแน่