อลังการประติมากรรมโปร่งใส ผลงาน โซ ฟูจิโมโตะ

โดย...อฐิณป ลภณวุษ

ตั้งแต่เมื่อต้นเดือน มิ.ย. ยาวไปจนถึง 20 ต.ค.ปีนี้ ใครมีโอกาสได้ผ่านไปผ่านมาแถวเคนซิงตัน การ์เดนส์ กรุงลอนดอน จะเห็นสิ่งก่อสร้างที่สลับซับซ้อน สร้างจากเสาสีขาวจำนวนนับร้อยๆ ต้น

สิ่งก่อสร้างดังกล่าวเรียกว่า Serpentine Gallery Pavilion ประจำปี 2013 ออกแบบโดย โซ ฟูจิโมโตะ สถาปนิกวัย 41 ชาวญี่ปุ่น

โซ นับเป็นสถาปนิกคนที่ 13 ทั้งเป็นสถาปนิกที่อายุน้อยที่สุด ซึ่งได้รับเชิญมาออกแบบสถาปัตยกรรมชนิดไม่ถาวร ในชุด Serpentine Gallery โดยนับเป็นโจทย์ในการออกแบบซึ่งท้าทายสถาปนิกทั่วโลก และต่างตื่นเต้นที่จะได้รับเชิญมาเป็นหนึ่งในการออกแบบสร้างสรรค์ Serpentine Gallery ประจำปีกันทั้งนั้น

ก่อนหน้านี้ สถาปนิกดังๆ ที่เคยได้รับเชิญมาสร้างสรรค์ Serpentine Gallery กันก่อนหน้านี้ อย่างเช่น แฮร์โซก แอนด์ เดอ เมอรง ร่วมสร้างกับ อ้านเหว่ยเหว่ย (ปี 2012) แฟรงก์ เกห์รี (ปี 2008) ออสการ์ นีเมเยอร์ (ปี 2003) รวมทั้ง ซาฮา ฮาดิด (ปี 2000)

โซ ฟูจิโมโตะ เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางในฐานะสถาปนิกหัวก้าวหน้าคนหนึ่งของโลก โดยเฉพาะยิ่งชื่อเสียงในด้านการเป็นผู้นำการออกแบบสถาปัตย์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การนำเอาของที่ใช้แล้วนำกลับมาใช้ใหม่ รวมทั้งการเลือกใช้วัสดุจากธรรมชาติ เช่นเดียวกับการออกแบบสิ่งก่อสร้างให้กลมกลืนไปกับธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบอาคารบ้านเรือนให้เข้ากับผืนป่า ออกแบบเฟอร์นิเจอร์รูปรังนก หรือออกแบบบ้านรูปทรงถ้ำ ฯลฯ

ผลงานส่วนใหญ่ที่ โซ ออกแบบอยู่ในญี่ปุ่นบ้านเกิดของเขา เช่นว่า Final Wooden House, T House และ House N รวมทั้งออกแบบอาคารสถานศึกษา อย่าง Musashino Art Museum และห้องสมุดของมหาวิทยาลัยศิลปะมุซาชิโน

Serpentine Gallery Pavilion ของ โซ สร้างบนพื้นที่ 350 ตารางเมตรหน้าเซอร์เพนทีนแกลเลอรี ดูเป็นสิ่งก่อสร้างโปร่งบางที่ประกอบขึ้นด้วยแท่งเหล็กน้ำหนักเบาสีขาวขนาด 20 มิลลิเมตร แม้จะเห็นว่าตัว โซ เองเข้าไปนั่งอยู่ในสิ่งก่อสร้างดังกล่าว ดูเหมือนจะมั่นคง แต่จริงๆ แล้ว เป็นสิ่งที่สามารถโค้งงอ นุ่มนิ่มตามแรงกดได้ แต่ก็แข็งแรงในแง่ที่จะไม่ถล่มทลายลงมาแน่ๆ สามารถที่จะใช้เป็นที่ชุมนุมทำกิจกรรมได้หลายอย่าง โดย โซ ทำทางเข้าเอาไว้หลายทางด้วยกัน และในนั้นมีร้านกาแฟด้วย

โซ อธิบายถึงผลงานของเขาว่า เขาต้องการออกแบบสถาปัตยกรรมที่เน้นไปในด้านของแลนด์สเคปมากๆ “ผมก็เลยใช้แท่งโลหะที่ดูค่อนข้างโปร่งแสง ที่ทำให้ได้มุมมองหลากหลาย มองด้านนี้ให้ความรู้สึกอย่างหนึ่ง ที่ต่างกันเมื่อเดินไปมองอีกมุมหรืออีกข้าง” สีเขียวของสวนเคนซิงตันก็มีส่วนให้เกิดสถาปัตยกรรมที่ออกมาในรูปแบบดังกล่าวด้วย โซ ว่าอย่างนั้น “สิ่งปลูกสร้างทำยังไงก็แตกต่างจากสิ่งที่มีอยู่ในธรรมชาติ เพียงแต่จะทำยังไงให้ดูกลมกลืนได้ที่สุดเท่านั้นละครับ

พาวิลเลียนนี้ จึงเลือกใช้วัสดุที่อ่อนๆ ทำให้ดูมีมิติ แต่ละจุดประกอบด้วยเหล็กแข็งๆ และมีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นวัสดุกึ่งโปร่งใส มองทะลุได้ ดูกลมกลืนแบบไม่กลมกลืน ดูแล้วเหมือนกลุ่มเมฆที่ลอยต่ำลงมาในสวนเคนซิงตัน”

ด้านจูเลีย เพย์ตันโจนส์ ผู้อำนวยการเซอร์เพนทีนแกลเลอรี บอกว่า ดีใจที่ได้ร่วมงานกับสถาปนิกชั้นนำของโลกชาวญี่ปุ่น “เขาได้สร้างสิ่งที่อลังการและไม่ธรรมดาสำหรับแกลเลอรีของเรา เป็นสิ่งก่อสร้างที่มีเสน่ห์มากจริงๆ เชื่อว่าทุกคนที่ได้มาเยี่ยมชมในฤดูร้อนนี้จะต้องชอบแน่ๆ:"