อิฐรักษ์น้ำ

วัสดุก่อสร้างพื้นฐานที่อยู่คู่กับมนุษย์มาแต่โบราณอย่าง ก้อนอิฐ ในเชิงนวัตกรรมอาจเรียกได้ว่าการพัฒนาเป็นไปอย่างเชื่องช้า หากเทียบกับวัสดุประเภทอื่น

ผิวสัมผัส สีก้อนอิฐ เมื่อต้องแสงแดดหรือไฟแสงสว่างสีส้มเหลือง ยังคงให้อารมณ์ความรู้สึกที่เป็นธรรมชาติ เรียบง่าย แม้กระทั่งเมื่อมีตะไคร่หรือมอสเกาะกลับยิ่งมีมนต์ขลังสำหรับใครหลายคน อิฐมอญและอิฐปั้นมือขนาดต่างๆ ที่มีขายทั่วไปตามท้องตลาดคงไม่ต้องอธิบายอะไรมาก แต่หากว่าเป็นอิฐที่มีวัตถุดิบจากการนำเศษใบไม้และเศษพลาสติกนำมาป่นให้ละเอียดผสมกัน ผ่านกระบวนการขึ้นรูปได้มาเป็นก้อนอิฐ จะมีหน้าตาเป็นอย่างไร

“Save Water Brick” ขออนุญาตแปลว่า นวัตกรรม “อิฐรักษ์น้ำ” ชิ้นนี้เป็นผลงานหนึ่งที่เข้ารอบสุดท้ายในการประกวด Incheon International Design Award Competition ปี 2009 นักออกแบบเลือกที่จะนำวัสดุและเศษขยะเหลือใช้ที่หาได้ทั่วไปในชีวิตประจำวัน เช่น เศษใบไม้ เศษอิฐที่แตกหัก และพลาสติก ก้อนอิฐถูกออกแบบมาให้ด้านข้างเป็นเหมือนทางน้ำไหลผ่าน เพื่อกักเก็บน้ำฝนสำหรับนำไปใช้ในรูปแบบต่างๆ เช่น รดน้ำต้นไม้ น้ำใช้ชำระล้างในห้องน้ำ สำหรับดับเพลิง และทำความสะอาดสิ่งของต่างๆ เท่ากับว่า ยิงปืนนัดเดียว ได้นก 3 ตัว

นัดที่หนึ่ง ลดขยะโดยการนำวัสดุเหลือใช้มาทำให้เกิดประโยชน์

นัดที่สอง ได้ก้อนอิฐมาใช้ก่อสร้างและตกแต่ง

นัดที่สาม สามารถกักเก็บน้ำไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้ง

สิ่งที่น่าชื่นชมและนำมาเป็นปฏิบัติเป็นเยี่ยงอย่าง คือ การมองสิ่งของใกล้ตัวและคุ้นเคยจนบางครั้งก็อาจจะละเลยและไม่ใส่ใจ เมื่อพบปัญหานำปัญญามาต่อยอด กระบวนการผลิตก็ไม่ได้ใช้เทคโนโลยีราคาสูงอะไรมากมาย เหมาะสำหรับการต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี

แม้อาจจะยังไม่มีบทพิสูจน์ที่ชัดเจนนักว่า การออกแบบด้านข้างให้น้ำไหลผ่านจะทำงานได้ดีแค่ไหนสำหรับการนำอิฐลักษณะนี้ไปก่อเป็นผนัง เนื่องจากการหักมุมที่มีรัศมีค่อนข้างแคบเลี้ยวไปมาแบบนั้น จะทำให้น้ำไหลกระฉอกออกมามากกว่าไหลไปตามทางหรือเปล่า แต่สำหรับการนำไปปูใช้งานเป็นพื้นคงไม่มีปัญหา

อย่างน้อยก็น่าดีใจที่เมืองไทยเองก็มีความเคลื่อนไหวในการนำวัสดุเหลือใช้มาพัฒนาเป็นนวัตกรรมการผลิตวัสดุก่อสร้างอยู่หลายโครงการเช่นกัน แนวโน้มเรื่องการอนุรักษ์ธรรมชาติ ลดโลกร้อน การใช้วัสดุทดแทนวัสดุธรรมชาติ และการอนุรักษ์พลังงาน เป็นกระแสมาแรงไปอีกหลายปี เพื่อให้นักวิจัยไทยและบริษัทที่คิดค้นนวัตกรรมเหล่านี้ได้มีโอกาสพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องไปในอนาคต ผู้บริโภคอย่างเราก็เป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยสนับสนุนให้เกิดนวัตกรรมเหล่านี้ เอาเป็นว่า ไทยคิด ไทยใช้ ไทยเจริญ