ธรรมบรรยายจากมุมไบ มงคลสูตร...สู่การเจริญวิปัสสนา (ตอน จบ)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

เมื่อมีความพร้อมถึงขั้นนี้แล้ว มงคลข้อต่อไป ข้อที่ ๒๙ “สะมะณานัญจะ ทัสสะนัง” คือ การได้เห็นสมณะ ก็คือ ได้พบผู้ที่สงบ ได้พบพระสงฆ์ที่มีคุณธรรมชั้นสูง คำว่า “สมณะ” ผู้มีคุณธรรม จึงเป็นมงคลอย่างยิ่ง แสดงว่า กว่าที่เราจะได้พบสมณะนี้ ต้องถึงพร้อม มีความอดทนอดกลั้น มีความว่านอนสอนง่ายแล้ว ถึงจะได้พบ พบเพื่ออะไร ก็พบเพื่อได้ฟังคำสั่งสอนจากท่าน เรียกว่า ฟังธรรมตามกาลอันควร เมื่อได้พบได้เห็น เพื่อฟังธรรม คือรับการสั่งสอนจากท่านได้แล้ว ก็เหมือนผ้าที่พร้อมจะย้อมน้ำฝาดแล้ว การได้สนทนาธรรม ได้ฟังธรรม ก็คือ ได้รับการสั่งสอน ได้พูดคุย ได้ศึกษา ได้ฟัง เมื่อมีปัญหา เราถามท่านได้แล้ว ท่านก็ให้คำตอบเราและสั่งสอนเรา จึงเข้าสู่การพัฒนากระบวนการทางจิตในการปฏิบัติขั้นสูงได้แล้ว เพราะมีครูแล้ว

นั่นคือจบไปทั้งหมด ๓๐ ข้อแห่งมงคล และต่อไปเรียกว่าพรั่งพร้อมแล้วที่ได้ฟังธรรม และเข้าใจธรรมได้แล้ว เห็นหรือไม่ว่า นี่เราต้องเรียนต้องศึกษาก่อน ต้องได้เข้าใจเข้าถึงหลักการหลักธรรมก่อน เมื่อได้เรียนรู้หลักการหลักธรรมการปฏิบัติแล้ว ก็จะเข้าสู่การปฏิบัติได้ จึงก้าวเข้าสู่มงคลข้อต่อไป

ข้อที่ ๓๑ “ตะโป จะ” การเพียรเผากิเลสเกิดขึ้นแล้ว ปฏิบัติอย่างยิ่งยวดแล้ว

ข้อที่ ๓๒ “พรัหมะจะริยัญจะ” การประพฤติพรหมจรรย์

ข้อที่ ๓๓ “อะริยะสัจจานะ ทัสสะนัง” การเห็นแจ้งในอริยสัจ ก็คือ การทำความเห็นแจ้งในพระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าตามหลักวิปัสสนาญาณ อยู่ในกระบวนการตรงนี้ทั้งหมด

ข้อที่ ๓๔ “นิพพานะสัจฉิกิริยา จะ” การเห็นถึงพระนิพพาน เป็นข้อสูงสุด การทำพระนิพพานให้แจ้ง ก็คือ ให้ถึงซึ่งพระนิพพาน

นี้เป็นกระบวนการพัฒนาจิตขั้นสูงสุด คือ กระบวนการวิปัสสนาญาณล้วนๆ ซึ่งมาจากการเพียรเพ่งเผากิเลส นั่นคือ กระบวนการสติปัฏฐาน ๔ คือ เห็นอริยสัจเพื่อให้ถึงซึ่งพระนิพพาน กระบวนการนี้เกิดขึ้นจากการปฏิบัติล้วนๆ ซึ่งจะต้องส่งผลสืบเนื่องกันมาจากมงคลข้อต่างๆ ตามที่กล่าวมา

สุดท้าย คือ เข้าสู่กระบวนการที่เป็นเอกจิต ๔ ขั้น ตามที่กล่าว คือ จิตที่บริสุทธิ์แล้วนี้เป็นกระบวนการที่สำเร็จแล้วจากการส่งต่อมาแต่ละขั้น คือ

ข้อที่ ๓๕ “ผุฏฐัสสะ โลกะธัมเมหิ จิตตัง ยัสสะ นะ กัมปะติ” จิตไม่หวั่นไหวในโลกธรรมแล้ว

ข้อที่ ๓๖ “อะโสกัง” ไม่มีโศกเศร้า

ข้อที่ ๓๗ “วิระชัง” ไม่มีความทุกข์แล้ว

ข้อที่ ๓๘ “เขมัง” มีความเกษม ก็คือ ความสงบแล้วจากการปรุงแต่งทั้งปวง คือไม่มีแล้ว

และนี่คือเอกจิตอันเป็นจิตที่เข้าสู่พุทธภาวะที่บริสุทธิ์แล้วอย่างแท้จริง จะเห็นว่า ในกระบวนการสุดท้าย คือ กระบวนการเพียรเพ่งเผากิเลส โดยกระบวนการของเจริญสติปัฏฐาน ๔ หรือการทำปัญญาให้รู้แจ้ง คือ วิปัสสนาญาณ เกิดขึ้นในห้วงสุดท้ายของการประพฤติธรรมตามมงคล ๓๘

เพราะฉะนั้น ในทุกขั้นตอนตามที่กล่าวนี้ จะส่งต่อกันเป็นขั้น เป็นขั้น และถ้าเราอยากจะรู้ว่าเราพัฒนาการมาอย่างไร ถ้าขั้นสุดท้ายไม่ดี ก็ต้องไล่ ไล่ ไล่ ไล่กลับมาแต่ละขั้นตอนของตัวธรรมว่า ตรงไหนบ้างที่เรายังอ่อนแอหรือยังไม่ถูกต้อง ไม่สมบูรณ์ พบแล้วว่าตรงไหน ก็ทำตรงนั้นให้สมบูรณ์

เพราะมงคล ๓๘ คือ เส้นทางชีวิตของเราตั้งแต่เบื้องต้น คือ การอยู่กับโลก

ท่ามกลาง คือ ให้อยู่กับโลกได้อย่างมีความสุข

และที่สุด คือ ออกมาจากโลก คือ เหนือโลก คือ ดับทุกข์

ทั้งหมดทั้ง ๓๘ ขั้นที่อธิบายมานี้ ขอให้ทุกคนนำกลับไปฟังให้ละเอียด พอตรวจสอบแล้ว เราจะเห็นเส้นทางชีวิตของเรา ว่า เราควรจะเติมแต่งตรงไหนให้สมบูรณ์ คือ ทุกอย่างที่เราคิดจะทำนั้น ล้วนดีหมด เช่น เราจะปฏิบัติธรรม ประพฤติธรรม แต่สิ่งที่สำคัญ คือ พื้นฐานของชีวิตนี่ เราต้องทำความพร้อมให้เกิดขึ้นด้วย

ถ้าเรามีความพร้อมทุกส่วนสมบูรณ์แล้ว ตั้งแต่เบื้องต้น ท่ามกลาง และที่สุด การที่จะเกิดผลอันสมบูรณ์ได้นั้น ย่อมเกิดขึ้นได้ แต่ถ้าเรายังทำส่วนต่างๆ ไม่สมบูรณ์ การจะทำให้ผลบริสุทธิ์เกิดขึ้นได้ ก็ยาก

กว่าจะบรรลุธรรมขั้นสูงสุดกันได้ ท่านจะต้องสร้างบารมี สั่งสมความดี จนเต็มพร้อมสมบูรณ์ เมื่อเต็มพร้อมสมบูรณ์แล้ว เพียงแค่เส้นเกศาร่วงจากศีรษะปอยที่ ๑ ท่านก็เห็นความจริงแล้วว่า ไม่เที่ยง อนัตตา บรรลุธรรมขั้นพระโสดาบัน... เพียงแค่เกศาปอยที่ ๒ ร่วงลง ท่านก็เห็นความจริงแล้วในความเป็นธรรมทั้งหลาย จนถึงธรรมขั้นพระสกทาคามี... พอปอยที่ ๓ ร่วง ท่านก็เข้าถึงธรรมขั้นพระอนาคามี... และปอยที่ ๔ ร่วง ก็ให้ท่านถึงพระอรหันต์เจ้า

ก็เพราะท่านพร้อมสมบูรณ์แล้วด้วยมงคล ๓๘ นี้เอง... เอวัง

การแสดงมงคลธรรม ๓๘ ประการภาคพิสดารที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน ณ Sanjay Gandhi National Park นี้ ใช้เวลาเกือบ ๓ ชั่วโมง ผู้ฟังต่างอิ่มเอมกับธรรมะดังกล่าว ครูสอนวิปัสสนาชาวอินเดียชายหญิงหลายคนกล่าวเป็นเสียงเดียวกันว่า “ได้สวดมนต์ ท่องจำพระสูตรนี้มานาน เคยรู้บ้างว่ามีความหมายอย่างไร แต่ไม่เคยรู้เลยว่า ในความหมายเหล่านี้นั้น คือ เส้นทางแห่งการปฏิบัติที่นำไปปฏิบัติได้จริง จนยกขึ้นสู่การปฏิบัติวิปัสสนาได้... กูรูยีเป็นผู้มีปัญญาจริงๆ ขอสาธุการกับธรรมะในวันนี้อย่างยิ่ง”

เมื่อการแสดงธรรมจะจบลง และผู้เข้าฟังธรรมครั้งนี้ ยังดื่มด่ำรสธรรมไม่จางคลาย พร้อมกับเอ่ยแสดงความประสงค์อยากได้รับฟังเสียงธรรมนี้ซ้ำอีก ตอนสุดท้ายหลวงพ่อพระอาจารย์อารยะวังโส กล่าวว่า “นี่เป็นมงคล ๓๘ ภาคพิสดารที่เกิดขึ้น ณ ที่นี่ อาตมาจะให้ถอดเทป ทำหนังสือ ๑ เล่ม จัดเป็นภาษาอังกฤษ เพื่อมอบให้กับทุกคน คนละเล่ม เพื่อต่อไปในภาคที่ ๒ เราจะได้นำไปสู่การจัดกระบวนการเรียนรู้ได้ว่า แล้วเราจะปฏิบัติกันอย่างไร... วันนี้ คุณทั้งหลายได้เรียนรู้ธรรมะของพระพุทธองค์ในเรื่องมังคลสุตตัง อันมีความสำคัญยิ่งสำหรับการเตรียมความพร้อมในคุณภาพจิตของคุณเพื่อการปฏิบัติอย่างเป็นขั้นเป็นตอน เพื่อยกขึ้นสู่วิปัสสนาญาณ เพื่อความสุข เพื่อความสิ้นทุกข์ คือ พระนิพพาน

บัดนี้ อาตมาจะสวดบูชาพระธรรมบทนี้ และอำนวยพรให้กับสัตว์ทั้งหลายใน Borivali อันเป็นบริเวณหนึ่งใน Sanjay Gandhi National Park แห่งนี้ ขอทุกคนสดับฟัง และบูชามังคลสุตตังในแบบฉบับของอินเดียไปพร้อมกัน”

ขอเจริญพร