‘ฟัง’ ให้เข้าใจ ‘ลูก’

โดย...เสน่ห์จันทน์

เพราะการ “รับฟัง” คือจุดเริ่มต้นของการป้องกันและการแก้ปัญหาเด็กที่ดีที่สุด การรับฟังที่ดีที่สุดก็คือ การ “ฟังให้ลงลึกเข้าไปถึงความต้องการที่แท้จริงของเด็ก” ผู้คนส่วนใหญ่ในสังคมยังขาดความเข้าใจในการฟังที่ถูกต้อง โดยเฉพาะการ “ฟัง” ในสิ่งที่บุตรหลานหรือคนที่มีอายุน้อยกว่าต้องการสื่อ

“อัจฉรา บุนนาค” นักจิตบำบัดของโรงพยาบาลมนารมย์ เปิดเผยว่า การฟังอย่างไรให้ใจรับรู้ เป็นแนวคิดแบบตะวันตกที่คนไทยยังไม่เข้าใจมากนัก ในภาษาอังกฤษเรียกว่า Empathy หมายถึง การฟังอย่างเข้าใจถึงความต้องการที่แท้จริง ฟังให้เข้าใจเหมือนกับว่าเราอยู่ในสถานการณ์เดียวกับผู้พูด มองปัญหาจากมุมมองเดียวกับผู้พูด ซึ่งเป็นเทคนิคการฟังที่สำคัญมากสำหรับพ่อแม่

“อยากให้พ่อแม่ลองนึกถึงตัวเองในวัยเด็กว่า เวลาที่เราต้องการบอกสิ่งใดกับพ่อแม่ แต่พ่อแม่ไม่เข้าใจเราเลย และมักคิดว่าเราเถียง มองว่าเรายังเด็ก ทำให้พูดสวนกันไปมาและไม่เกิดความเข้าใจระหว่างกัน ซึ่งการที่เด็กพูดอะไรก็ตาม ถ้าจะให้เกิดบรรยากาศที่ดีในครอบครัว เกิดการเปลี่ยนแปลงพัฒนาในตัวเด็ก พ่อแม่หรือผู้ใหญ่ควรรู้จักวิธีฟังเขาอย่างเข้าใจ”

ปัจจัยสำคัญในการจะฟังลูกให้เข้าใจได้นั้น พ่อแม่จะต้องเริ่มจากการปรับทัศนคติ ปรับวิธีคิด หรือมุมมองที่มีต่อลูก เพราะการเป็นพ่อแม่สมัยใหม่ต้องเข้าใจว่าสังคมและสภาพแวดล้อมปัจจุบันแตกต่างจากสมัยที่พ่อแม่ยังเป็นเด็ก วิธีมอง วิธีคิด วิธีแก้ปัญหาแบบเดิมอาจไม่เหมาะหรือเข้าได้กับสภาพปัจจุบัน

ขั้นตอนการฟังให้ลึกถึงจิตใจของลูกนั้น สิ่งแรกคือต้องเปิดใจรับฟังและคิดตามเหมือนกับว่าสิ่งที่เกิดขึ้นกับลูกนั้นเกิดขึ้นกับตัวเรา แต่การเข้าใจไม่ได้หมายถึงการเห็นด้วยหรือต้องเข้าข้างลูกเสมอไป โดยพ่อและแม่ต้องไม่คิดแทนลูก แต่ต้องคิดอย่างลูก มองโลกผ่านสายตาของลูก และต้องไม่คิดในลักษณะกล่าวหาหรือตำหนิ พ่อและแม่ต้องสัมผัสถึงความรู้สึกของลูก เพื่อให้เกิดความเข้าใจระหว่างกัน เมื่อเด็กรู้สึกว่าพ่อแม่ยอมรับและเข้าใจก็จะรู้สึกผ่อนคลาย รู้สึกมั่นใจและโอกาสเปิดรับคำแนะนำจากพ่อแม่ก็จะมีมากขึ้น

ผลดี ของการ “ฟัง” อย่าง “เข้าใจ” จะช่วยเสริมสร้างความมั่นใจในตัวเองให้กับเด็ก เป็นการปูทางสร้างจิตสำนึก การกล้าแสดงออก การมีความรับผิดชอบ มีความเข้าใจและยอมรับในกฎระเบียบของสังคมได้