ช่วยกันพิจารณาปัญหา อันเกี่ยวเนื่องกับงานเผยแผ่พระพุทธศาสนา! (ตอนที่ ๑)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ปุจฉา

๑.ทราบว่าพระอาจารย์นำพระภิกษุที่เข้าอบรมพระธรรมทูตไปศึกษาดูงานในประเทศอินเดีย เมื่อวันมาฆบูชาที่ผ่านมา ไม่ทราบว่ามีประเด็นใดที่น่าสนใจศึกษาต่อกรณีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในต่างแดน... ได้มีการประเมินผลกันบ้างหรือไม่ในกรณีบทบาทของพระธรรมทูตในต่างประเทศ อยากจะขอทราบความเห็นของพระอาจารย์อารยะวังโส เพื่อเป็นข้อมูลที่จะได้นำไปทำการศึกษา

๒.การให้ความศรัทธาเลื่อมใสต่อพระพุทธศาสนาของหมู่ชนในอินเดียเนปาล (ชมพูทวีป) เป็นอย่างไรบ้างในปัจจุบัน

๓.โอกาสที่พระพุทธศาสนาจะกลับมาตั้งมั่นอีกครั้งในชมพูทวีปดังเช่นในอดีต จะเป็นไปได้หรือไม่...

ทั้งสามข้อ ขอเป็นข้อมูลเพื่อนำไปสู่การจัดทำกรณีศึกษา... หวังว่าคงจะได้รับเมตตาจากพระอาจารย์อารยะวังโส...

ผู้ทำการศึกษาพุทธศาสนา

วิสัชนา

ขอเจริญพรสาธุชนผู้มีศรัทธามั่นคงในพระพุทธศาสนา จากปุจฉา/คำถามดังกล่าว เป็นเรื่องที่ควรวิสัชนาอย่างยิ่ง ซึ่งจะต้องเพียบพร้อมด้วยข้อมูลเชิงประจักษ์ประกอบการนำเสนอ แต่บังเอิญอาตมากำลังเดินทางลงไปประกอบศาสนกิจในภาคใต้ จึงไม่สามารถเรียกข้อมูลจากหลักฐานเอกสารต่างๆ ที่จัดเก็บอยู่ที่กุฏิวัดป่าพุทธพจน์หริภุญไชย จ.ลำพูน ได้ จึงไม่สามารถที่จะตอบบรรยายลงไปในรายละเอียดได้มากนัก ขอเก็บไว้ในชั้นนี้ หากมีโอกาสจะนำรายละเอียดด้านข้อมูลมานำเสนอเพื่อประกอบการศึกษาพิจารณา

แต่อย่างไรก็ตาม ก็คงจะตอบให้พอเป็นแนวเพื่อนำไปขยายความคิดประกอบเป็นข้อพิจารณาของผู้ศึกษาในด้านนี้ โดยเฉพาะจากปุจฉาข้อที่ ๑ ที่ต้องการทราบความรู้สึกนึกคิดของอาตมาต่อกรณีโครงการอบรมพระธรรมทูตไปต่างประเทศ ซึ่งบังเอิญในปีนี้ของคณะสงฆ์ธรรมยุต เป็นรุ่นที่ ๑๙ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๕๖ อาตมาได้รับบัญชาจากคณะสงฆ์ให้ทำหน้าที่รับภาระเรื่องการนำพระภิกษุที่เข้ารับการอบรมพระธรรมทูตไปต่างประเทศ (ธรรมยุต) ไปศึกษาดูงานในประเทศอินเดีย โดยมุ่งเน้นเขตพื้นที่พุทธศาสนา เช่น สังเวชนียสถานที่ตรัสรู้ฯ และพุทธสถานในเขตพระนครราชคฤห์ โดยเฉพาะการเข้าร่วมงานมาฆบูชาประจำปี พ.ศ. ๒๕๕๖ ณ วัดเวฬุวันมหาวิหาร/วัดแห่งแรกของพระพุทธศาสนา ซึ่งปัจจุบันตั้งอยู่ที่ ต.ราชกีร์ หรือพระนครราชคฤห์ของจอมกษัตริย์พิมพิสารในอดีต แห่งแคว้นมคธ

อาตมาได้สนองตอบบัญชาคณะสงฆ์ (ธรรมทูต) ที่อำนวยการโครงการดังกล่าว ซึ่งมีพระธรรมเมธาจารย์ วัดโสมนัสวรวิหาร กรุงเทพฯ เป็นประธานโครงการฯ รับผิดชอบ ภาคการศึกษาดูงานในประเทศอินเดียเนปาล โดยได้จัดทำแผนการศึกษาดูงานเป็นเวลา ๑๐ วัน และได้ประสานงานขออนุญาตจากหน่วยงานของรัฐบาล แห่งสาธารณรัฐอินเดียที่รับผิดชอบ ซึ่งได้พยายามใช้พิธีทางการทูตระหว่างประเทศสนับสนุนการประสานงาน เพื่อขออำนวยความสะดวกสนับสนุนในทุกๆ ด้านตามร้องขอ โดยเฉพาะการขอเข้าไปพักค้างคืนในเขตกำกับดูแลของหน่วยงานผ่านรัฐบาลที่รับผิดชอบ ดังเช่น เขตสวนป่าเวฬุวัน หรือวัดเวฬุวันมหาวิหารในอดีต ซึ่งในปีนี้ได้รับหนังสืออนุญาตให้สามารถใช้พื้นที่จัดงานประกอบศาสนกิจ เนื่องในวันมาฆบูชาประจำปีพุทธศักราช ๒๕๕๖ ได้ และอนุญาตให้พระภิกษุชาวไทยรวม ๗๕ รูป และพระภิกษุชาวอินเดียมากกว่า ๑๐๐ รูป เข้าใช้พื้นที่พักค้างคืนภายในได้ นับว่าเป็นนิมิตที่ดีอย่างยิ่งอันเป็นสัญญาณของการได้วัดเวฬุวันมหาวิหารคืนกลับมาอย่างถูกต้อง แม้เป็นเพียงการได้รับอนุญาตให้เข้าพักแรมประกอบศาสนกิจในช่วงสั้นๆ แต่ก็เป็นช่วงสั้นๆ ที่เกิดเป็นประเพณีของการถือปฏิบัติได้อย่างต่อเนื่องตามธรรมเนียมปฏิบัติของชาวอินเดีย

ในห้วงเวลา ๑๐ วันที่นำพระภิกษุไปศึกษาดูงาน จึงมีคุณค่ากับอาตมามาก ทั้งในด้านการประสานงานเชื่อมโยงกับบุคคล... หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และการได้ศึกษาความพร้อมเพรียงของคณะภิกษุชาวไทยที่ได้รับการคัดเลือกเข้าอบรมโครงการพระธรรมทูตไปต่างประเทศ โดยเฉพาะการได้เห็นกระบวนการจัดการศึกษาอบรมพระภิกษุสงฆ์ เพื่อความมุ่งหมายในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาว่า มีลักษณะการจัดกระบวนการศึกษาเป็นอย่างไร!? และได้ผลตามความประสงค์หรือไม่ ต่อการดำเนินการเช่นนั้น... ประการสำคัญได้เห็นพฤติกรรมและทัศนคติของพระภิกษุสงฆ์ที่มาจากหลากหลายภูมิภาค... หลากหลายครูบาอาจารย์ที่สั่งสอน...

จริงๆ แล้วในความหลากหลายผิดแผกแตกต่างกันไปตามภูมิจริตนิสัย มิใช่เรื่องแปลกประหลาดสำหรับสัตว์โลก แต่จะต้องไม่แตกต่างในข้อปฏิบัติและความเห็น (ศีลและทิฏฐิ) เมื่อเข้ามาสู่ศาสนาเดียวกัน บนความมีเอกภาพเป็นหนึ่งของพระธรรมวินัย อันนำไปสู่จุดมุ่งหมายเดียวกันตามเป้าประสงค์ของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระนิพพาน...

แต่สิ่งที่เห็นให้แจ้งประจักษ์ คือความหลากหลายที่ไม่นำไปสู่ความเหมือนในอุดมคติธรรม และที่สำคัญความผิดแผกแตกออกไปจากพระธรรมวินัย ที่มีให้เห็นอยู่ไม่น้อย... อันทำให้อาตมาสะดุ้งจิต ถึงกับเกิดความสังเวช... และให้ไม่รื่นเริงต่อการเกี่ยวข้อง ซึ่งคงจะไม่นำมากล่าวในที่สาธารณะเช่นนี้ แต่ได้เขียนรายงานพระเถราจารย์ผู้รับผิดชอบโครงการฯ ไปตามสมควรแก่กาลเทศะอันเป็นไปโดยธรรม

จากมูลเหตุมากมายทำให้อาตมานึกถึงความอยู่สืบเนื่องของพระพุทธศาสนาอันน่าเป็นห่วง ถ้าการศึกษาพระธรรมวินัยเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติดี...ปฏิบัติชอบของพระภิกษุสงฆ์ล้มเหลว จนไม่สามารถสร้างพระภิกษุสงฆ์ให้มีอุดมการณ์ธรรมอย่างเดียวกันได้

จึงควรอย่างยิ่งต่อการพิจารณาศึกษาปัญหาให้ครบในทุกด้าน ซึ่งคงจะได้รับคำตอบที่กระจ่างแสดงให้เห็นสภาพความจริงของปัญหาในพระพุทธศาสนา และเหตุปัจจัยอันก่อตัวปัญหานั้นๆ ให้สืบเนื่องอยู่จนถึงปัจจุบัน ว่ามีรูปลักษณ์แห่งปัญหาเป็นอย่างไร และมูลเหตุอะไรที่ส่งผลให้เกิดรูปลักษณ์แห่งปัญหานั้นๆ

(อ่านต่อฉบับหน้า)