ลำไส้กลืนกันในเด็กเล็ก

เรื่อง นพ.รังสรร นิรามิษ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี (รพ.เด็ก) กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

โรคลำไส้กลืนกัน ซึ่งหมายถึงภาวะที่บางส่วนของลำไส้ที่อยู่ส่วนต้น มุดเข้าไปในบางส่วนของลำไส้ที่อยู่ถัดไปส่วนปลาย จะพบบ่อยที่สุดบริเวณรอยต่อลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่

บางท่านอาจจะสงสัยว่าเป็นโรคใหม่ที่เพิ่งค้นพบใช่หรือไม่? จริงๆ แล้วโรคนี้มีประวัติพบมาเป็นร้อยปีแล้ว เป็นภาวะลำไส้อุดตันที่พบบ่อยที่สุดในเด็กอายุ 2 ขวบแรก พบได้ตั้งแต่เด็กเล็กที่มีอายุ 3 เดือนถึง 2 ขวบ มักเกิดกับเด็กที่มีสุขภาพแข็งแรง เจริญเติบโตตามวัย ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่เป็นโรคนี้ไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด

มีผู้สันนิษฐานว่าอาจเกิดตามหลังการติดเชื้อไวรัส เช่น เป็นหวัด หรือท้องเดินล่วงหน้าไปก่อนระยะหนึ่ง เมื่อเกิดภาวะลำไส้กลืนกันลำไส้ส่วนนั้นจะอุดตัน เด็กจึงมีอาการร้องกวน มือเท้าเกร็ง มีการปวดท้องอย่างรุนแรง อาการปวดบีบเกิดขึ้นเป็นพักๆ อาเจียนหลังดื่มนมหรือน้ำ

อาจมีน้ำดีปนออกมากับสิ่งที่อาเจียน เด็กอาจจะซึมลง ท้องอืดมากขึ้น หากทิ้งไว้จะทำให้ลำไส้ส่วนที่กลืนกันเกิดภาวะขาดเลือด เยื่อบุลำไส้จึงผลิตเมือก และหลุดลอกออก จึงถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด คล้ายแยมผลไม้ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของโรคนี้ ในเด็กบางรายอาจคลำได้ก้อนในท้องบริเวณที่เกิดการกลืนกันของลำไส้ (ส่วนใหญ่เป็นบริเวณท้องด้านขวา)

การรักษาที่นิยมในปัจจุบันคือการใช้แรงดันลมหรือใช้สารทึบรังสีดันผ่านทางทวารหนัก ซึ่งควรทำโดยศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ หากไม่ได้ผลจึงจะพิจารณาการผ่าตัดทางหน้าท้องเข้าไปคลายลำไส้ส่วนที่กลืนกัน

ในเด็กที่ปวดท้องด้านขวา อาจมีโรคอื่นที่คล้ายภาวะลำไส้กลืนกัน เช่น ลำไส้อักเสบ ไส้ติ่งอักเสบ ทำให้วินิจฉัยยาก จึงควรสังเกตลักษณะอุจจาระเด็กอย่างใกล้ชิด

พร้อมทั้งรีบนำเด็กมาตรวจวินิจฉัย และรักษาอย่างทันท่วงที เนื่องจากหากปล่อยทิ้งไว้จะทำให้ลำไส้บริเวณที่กลืนกันและบริเวณข้างเคียงเกิดภาวะลำไส้เน่าทำให้ต้องผ่าตัดลำไส้ทิ้ง แบคทีเรียจากลำไส้อาจลุกลามเข้าสู่กระแสเลือด ซึ่งอาจอันตรายถึงชีวิต