เตียงกล่องนมเพื่อผู้ยากไร้

โดย...โยธิน อยู่จงดี

“กล่องนม 2,000 กล่อง เท่ากับ 1 เตียงนอนเพื่อคนยากไร้” เมื่อพูดถึงเตียงนอน คุณคงนึกถึงเตียงนอนนุ่มๆ พร้อมผ้าห่มอุ่นที่บ้าน แต่สำหรับคนยากไร้แล้ว แค่ไม้กระดานเพียงแผ่นเดียวสำหรับรองนอนก็นับว่าหรูพอที่เขาจะดำเนินชีวิตในวันถัดไป จึงเกิดเป็นแนวความคิดให้กลุ่มนักศึกษาปริญญาโท สาขาการออกแบบอุตสาหกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง และเพื่อนๆ ในทีมรวมพลังคิดสร้างสรรค์ผลงานที่นอนเพื่อผู้ยากไร้โดยใช้วัสดุเพื่อสิ่งแวดล้อม

วิเคราะห์ผู้ยากไร้

วาลุกา เอมเอก หัวหน้าทีม เล่าถึงที่มาที่ไปโปรเจกต์นี้ว่าเกิดจากความต้องการสร้างผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมขึ้นมาหนึ่งชิ้น ร่วมกับเพื่อนๆ ในทีมที่เรียนอยู่ด้วยกัน คือ ดารณี ทิพย์สิงห์ ศิวะพร วรรณรัตน์ ปีรติ วัฒนวิกย์การ วัฒนพล อยู่สวัสดิ์ และสหรัฐ ณ น่าน มาเริ่มต้นด้วยการเดินทางดูงานเพื่อสังคมในที่ต่างๆ ตั้งแต่วัดสวนแก้วไปจนถึงบ้านสงเคราะห์ต่างๆ

เพื่อดูว่าเขามีระบบการจัดการอย่างไร มีสิ่งใดที่พวกเขาขาด และสามารถสร้างสินค้าเข้าไปทดแทนได้ จนกระทั่งพบว่าผู้ยากไร้ที่อาศัยนอนในที่สาธารณะอย่างสถานีรถไฟหัวลำโพงกลับเป็นสถานที่ที่พวกเขามารวมกลุ่มนอนมากที่สุด และมีจุดที่คิดว่าเราสามารถช่วยเหลือพวกเขาได้ในระดับหนึ่ง

“ในทุกๆ เย็น ผู้ยากไร้จะมารวมกันที่หัวลำโพงเพื่อรอจับจองที่นอน ซึ่งเจ้าหน้าที่จะอนุญาตให้นอนได้หลังรถไฟขบวนสุดท้ายออกจากสถานี คนเหล่านี้จะจับจองด้วยการนั่งรอบ้าง หรือวางกระเป๋าเสื้อผ้าเพื่อไปนั่งดูโทรทัศน์ในตัวสถานี โดยพวกเขาจะทำตัวเป็นปกติเหมือนๆ กับผู้โดยสารอื่นๆ ที่กำลังรอรถไฟ ซึ่งเราจะไม่รู้เลยว่าเขาคือผู้ยากไร้ เพราะทุกคนก็มีสัมภาระมาเหมือนๆ กัน

พอถึงเวลานอนเขาจะนอนเรียงกันเป็นแถวพอให้มีที่เดินผ่าน นอนกับพื้นเย็นๆ กับผ้าห่มผืนบางๆ น่าสงสารมาก เราจึงออกแบบเตียงนอนชั่วคราวสำหรับผู้ยากไร้ที่หัวลำโพงโดยเฉพาะ โดยช่วงเวลาปกติสามารถพับเป็นเก้าอี้สำหรับผู้โดยสารทั่วไป พอถึงช่วงเวลากลางคืนก็สามารถกางออกเป็นที่นอนสำหรับผู้ยากไร้ได้” วาลุกา เล่าถึงที่มาเตียงกล่องนมเพื่อคนยากไร้

ซึ่งกว่าจะได้ผลงานชิ้นนี้ต้องผ่านกระบวนการคิดและการออกแบบมากมาย ตั้งแต่แนวคิดไล่มาจนถึงการออกแบบ ที่ต้องคำนวณทั้งพื้นที่ ไลฟ์สไตล์ของผู้ยากไร้ ต้นทุนในการผลิต คำนวณให้ใช้กล่องนมน้อยที่สุด แต่ได้ประโยชน์สูงสุดในจุดที่รับได้ จนกระทั่งได้มาเป็นเตียงกล่องนมที่สามารถแปลงร่างเป็นที่นั่งรอผู้โดยสารหัวลำโพง ดูกลมกลืนกับสถานที่ได้สำเร็จ

 

ดึง เตะ กาง นอน

เตียงกล่องนมนี้ต้องใช้กล่องนมประมาณ 2,000 กล่อง นำมาแช่น้ำฉีกย่อยไม่ให้เหลือสภาพเดิม จากนั้นนำมาวางบนแท่นอบร้อน รอจนกระทั่งพลาสติกหลอมละลายประสานเศษกล่องนมจนกลับมาเป็นแผ่นเนื้อชิ้นเดียวกันอีกครั้งเราก็จะได้แผ่นอีโคบอร์ด ซึ่งเป็นวิธีการเดียวกับการทำหลังคาเขียวนั่นเอง

จากนั้นเราก็เอาแผ่นอีโคบอร์ดที่ได้มาตัดเป็นรูปทรงที่ได้ออกแบบไว้โดยมีความกว้าง 80 ซม. ยาว 180 ซม. ส่วนสูงด้านศีรษะประมาณ 45 ซม. ซึ่งมากพอสำหรับผู้ชายตัวสูงนอนพอดีๆ และมีน้ำหนักประมาณ 20 กิโลกรัม มีความหนา แข็งแรง และหนักพอที่ผู้ไม่หวังดีเคลื่อนย้ายได้ยาก

การใช้งานก็ไม่ยาก จะมีเชือกสำหรับดึงขึ้น จากนั้นใช้ขาเตะให้กางออกมาก็กลายเป็นเตียงนอนแล้ว พอถึงเวลาเก็บก็แค่ยกพับให้เหมือนเดิมเท่านั้นเอง

วาลุกา บอกกับเราตอนนี้ว่า การทำอีโคบอร์ดยังต้องทำที่โรงงานที่มีเครื่องมือเพียบพร้อมเท่านั้น แต่ในอนาคตหากมีคนต้องการผลิตอีโคบอร์ดเองก็สามารถทำได้ เพราะเป็นแค่แผ่นเหล็กร้อนสองด้านประกบกันจนออกเป็นแผ่นเท่านั้นเอง และในอนาคตเตียงกล่องนมยังสามารถต่อยอดพัฒนาเป็นอย่างอื่นได้ เช่น ห้องน้ำพับได้ หรือที่นอนสำหรับค่ายลูกเสือ เป็นต้น

ปัญหาที่รอการแก้ไข

อย่างไรก็ตาม เตียงกล่องนมเพื่อคนยากไร้เป็นเพียงการช่วยแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ เท่าที่เราคนไทยจะมีน้ำใจช่วยเหลือเพื่อนร่วมสังคมในวันที่พึ่งหน่วยงานราชการและรัฐบาลได้ยากยิ่ง เพราะการแก้ปัญหาแท้จริงแล้วต้องแก้ที่ต้นเหตุ แก้ในระดับนโยบายทางสังคม การศึกษา และเพิ่มความจริงจังของเจ้าหน้าที่ในการช่วยเหลือประชาชน โดยเฉพาะเรื่องปากท้องและการกระจายความเจริญด้วยการพัฒนาระบบขนส่งที่เราไม่ต้องทนกับรถไฟรางเก่าๆ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 คนต่างจังหวัดจะได้มีงานดีๆ ทำ ไม่ต้องลำบากเดินทางมากระจุกที่ตัวเมืองเพื่อหาเงินกลับไปใช้หนี้สินด้านเกษตรกรรม

และสุดท้าย คือการรักษาสิ่งแวดล้อมที่เราต้องตระหนักว่าขยะมีค่าดั่งทองคำ กล่องนมก็มีค่าทางสังคมหากเรารู้จักเก็บล้างและบริจาคเพื่อเราจะได้เอามาเป็นเตียงนอนเพื่อคนยากไร้ และอีกหลายผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมและสังคมที่จะตามมาในอนาคต ซึ่งเราเสียดายเพียงอย่างเดียวก็คือยังไม่มีหน่วยงานไหนหยิบเอาไอเดียดีๆ อย่างนี้ทำประโยชน์เพื่อสังคมด้านอื่นๆ ต่อเท่านั้นเอง