ธรรมเทศนาแด่ตุลาการศาลอุทธรณ์ เนื่องในโอกาสปีใหม่ ๒๕๕๖ (ตอน ๖)

การศึกษาในเรื่องของจิตเพื่อความเข้าใจที่ถูกต้อง จะได้เข้าถึงคุณประโยชน์แห่งการใช้งานจิต

จึงเป็นเรื่องที่สำคัญมากในพระพุทธศาสนา เพราะเมื่อรู้แจ้ง จิตก็จะพบธรรม (พุทธะ) และเพราะไม่รู้แจ้ง จิตจึงนึกคิดผิดเพี้ยนไปจากความจริงอันปรากฏมีอยู่ ให้เกิดความวิปลาสคลาดเคลื่อนไปจากความจริงในธรรมชาติ... จิตเป็นธาตุรู้ มันก็ต้องรู้ และเข้าไปรู้ในทุกเรื่อง หากเราควบคุมให้รู้ในสิ่งที่ควร และรู้แจ้งจริงตรงธรรม ก็จะเกิดธรรมขึ้นในจิต ให้หยุด สงบ นิ่ง ว่าง และวาง เป็น... แต่หากไม่รู้จักฝึกฝนจิตให้มีกำลังมั่นคงแน่วแน่ในการรับรู้ ก็ยากจะเข้าถึงตัวธรรมะที่นำไปสู่ความสงบ เหมือนท่านผู้พิพากษาทั้งหลายที่นั่งอยู่ในห้องประชุมนี้ สิ่งหนึ่งที่จะวัดคุณภาพของบุคคล คือ คุณภาพจิต ว่าใครเข้มแข็งมั่นคงหนักแน่นมากกว่ากัน นั่นหมายถึง การมีสติปัญญาที่เกิดขึ้นจากคุณภาพจิตที่ดี มีความหนักแน่นมั่นคง อันควรแก่การเข้าถึงฐานะของความเป็น ผู้ใหญ่... ผู้ประเสริฐ ที่สังคมควรไว้วางใจและให้เกียรติยกย่อง เรียกขานว่า ท่านผู้พิพากษา... ท่านตุลาการ

ผู้ฝึกฝนจิตมาดีแล้ว ย่อมควบคุมความรู้สึกได้ดี ความสงบสุขก็ย่อมเกิดขึ้น เพราะจิตจะไม่ส่งส่ายไปรับรู้และปรุงแต่งในเรื่องต่างๆ นานา โดยขาดสติปัญญาให้เข้าไปถือในความปรุงแต่งนั้น จนก่อเกิดอุปาทานในรูปนาม

อุปาทานในรูปนาม หรือขันธ์ ๕ นี้แหละ คือตัวทุกข์ที่แท้จริง เมื่อละไม่ได้ ทำลายไม่ได้ ก็จะเร่งให้เกิดความทะยานอยาก ด้วยความทะยานอยากเป็นปัจจัยให้เกิดอุปาทานการยึดถือความเป็นตัวตนที่สร้างพื้นที่รับความทุกข์ ดังที่ปรากฏในคำสั่งสอนจากพระอาทิตตปริยายสูตร ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่ยกแสดงให้เห็นว่า ตากับรูป ประสบกัน วิญญาณทางตาก็เกิดขึ้น ธรรม ๓ อย่างรวมกัน ทำให้เกิดผัสสะ อันเป็นปัจจัยให้เกิดเวทนา

(อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้)