กลับมาอย่างสมศักดิ์ศรี ... ‘ฝังหัวใจข้าไว้ที่วูนเด็ดนี’

โดย...อินทรชัย พาณิชกุล

กล่าวกันว่า หนังสือชื่อ “ฝังหัวใจข้าไว้ที่วูนเด็ดนี” เป็นอีกเล่มที่หาได้ยากยิ่งตามแผงหนังสือเมืองไทย

แม้จะเป็นหนังสือดีระดับโลก ตีพิมพ์รวมเป็นเป็นพ็อกเกตบุ๊กครั้งแรกฉบับภาษาไทย เมื่อกว่า 31 ปีที่แล้ว แต่ที่ผ่านมากลับหายสาบสูญ กลายเป็นหนังสือหายาก ราคาแพงระยับ ที่เหล่าหนอนนักอ่านผู้นิยมสะสมหนังสือเก่า ต่างไล่ล่าตามหากันมาตลอด

วันนี้ฝังหัวใจข้าที่วูนเด็ดนี ถูกนำมาจัดพิมพ์ใหม่อีกครั้ง โดยสำนักพิมพ์ Way of Book ซึ่งคราวนี้ใช้วิธีพิมพ์จำนวนจำกัด สั่งซื้อแทนที่จะวางขายตามร้านทั่วไป ประกอบกับผลิตหนังสือออกมาได้อย่างสวยหรูคลาสสิก น่าเก็บสะสม

“ผมดีใจที่เขานำกลับมาพิมพ์ใหม่อีกครั้ง เห็นหนังสือแล้วรู้สึกพอใจมากๆ สวยเลิศ แถมยังแก้ไขปรับปรุงเพิ่มเติมในส่วนต่างๆ จนครบถ้วน ถือเป็นฉบับสมบูรณ์ที่สุดเลย” ไพรัช แสนสวัสดิ์ ผู้แปล เล่าให้ฟังด้วยรอยยิ้มกว้าง

ฝังหัวใจข้าไว้ที่วูนเด็ดนี หรือ Bury My Heart At Wounded Knee ผลงานของนักเขียนชาวอเมริกันนาม ดี บราวน์ สารคดีอื้อฉาวตีแผ่ความอัปยศของชาติครั้งสำคัญ เรื่องราวการต่อสู้เพื่อพิทักษ์ศักดิ์ศรี ปกป้องผืนแผ่นดินของชาวพื้นเมืองอเมริกัน หรือที่เรียกกันว่าชาวอินเดียน จากการรุกรานอย่างไร้มนุษยธรรมของคนขาว อันถือเป็นการล่าอาณานิคมที่โหดร้ายที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ

ผมดูหนังคาวบอยมาตั้งแต่เด็กๆ ก็ประทับใจเนื้อเรื่องแนวพิชิตตะวันตก ติดภาพคาวบอยขี่ม้า ยิงปืน รบรากับพวกอินเดียนแดง ก็เห็นโลกคาวบอยกับอินเดียนตามแบบคนไทยทั่วไป แต่พออ่านเล่มนี้รู้สึกว่ามันแปลกกว่าเพื่อน เล่าเรื่องแบบอินเดียน พูดด้วยภาษาแบบอินเดียน ง่ายๆซื่อๆ ตรงไปตรงมา แต่กินใจ

“ข้อมูลข้อเท็จจริงในเล่มก็ไม่เคยได้ยินมาก่อน ชะตากรรมของชาวอินเดียนที่ถูกรุกราน ไล่ต้อน คดโกง โดยรัฐบาลอเมริกันที่ต้องการครอบครองผืนแผ่นดิน วัฒนธรรม ความเชื่อ วิถีชีวิตที่เรียบง่ายของแต่ละชนเผ่าซึ่งผูกพันแนบแน่นกับธรรมชาติ ก่อนจะนำมาสู่โศกนาฏกรรมการสังหารหมู่ชาวอินเดียนครั้งใหญ่ที่ตำบลวูนเด็ดนีที่สร้างความสะเทือนใจไปทั่วโลก”

ไพรัช บอกว่า เหมือนได้ปลดปล่อยสิ่งที่ค้างคาใจมานาน 30 ปี เนื่องจากฉบับพิมพ์ใหม่ครั้งนี้ ได้นำเชิงอรรถที่ถูกตัดทิ้งในการพิมพ์ครั้งแรกบรรจุเข้าไปใหม่ เพิ่มเชิงอรรถผู้แปลบรรจุไว้ในส่วนท้ายบท รวมถึงเพิ่มภาพบุคคล ท้องถิ่น และเนื้อหาบทเพลงอินเดียน เพื่อแสดงบรรยากาศวัฒนธรรมชนเผ่า

ขณะเดียวกัน เนื้อหาภาคผนวกจำนวน 6 บท ก็เป็นผลงานค้นคว้าเรียบเรียงขึ้นใหม่ เพื่ออธิบายที่มาของชื่อเรื่อง สภาพภูมิประเทศ ลักษณะพื้นฐานของอินเดียนแต่ละเผ่า การเรียกตำแหน่งยศทางการทหารของชนผิวขาว และคำเรียกขานตำแหน่งทางสังคมของชนพื้นเมือง

รวมถึงแรงเหวี่ยงและอิทธิพลของเหตุการณ์ที่วูนเด็ดนี อันส่งผลมาถึงบางหน้าประวัติศาสตร์ในสังคมอเมริกันยุคหลัง ไล่ไปจนกระทั่งถึงอิทธิพลของเหตุการณ์วูนเด็ดนี และวัฒนธรรมอินเดียนที่ส่งผลต่อศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยแขนงต่างๆ

“หนังสือเล่มนี้ เป็นสารคดีเชิงวรรณกรรมที่มีพลังมาก การลำดับเรื่อง การบรรยายถึงความรู้สึกนึกคิดของตัวละคร ฉาก บทสนทนา เรียบเรียงออกมาได้อย่างงดงาม เล่าด้วยถ้อยคำซื่อๆ ตรงๆ ข้อมูลต่างๆ ก็ผ่านการค้นคว้ามาอย่างละเอียด ผมยกย่องผู้เขียน ดี บราวน์ ว่าเขาเป็นนักค้นคว้าที่ผู้ยืนหยัดต่อสิ่งที่ค้นคว้ามา ทั้งยังเลือกที่จะนำเสนออย่างซื่อสัตย์ ยึดมั่นในข้อมูลและความเชื่อตัวเองไม่เปลี่ยนแปลง”

ตลอดระยะเวลากว่า 40 ปี ในประวัติศาสตร์การพิมพ์ หนังสือเล่มนี้ได้รับการแปลเป็นภาษาต่างๆ ราว 20 สำนวน ยอดจำหน่ายรวมแล้ว 6 ล้านเล่มทั่วโลก เนื้อเรื่องอันเข้มข้น ข้อเท็จจริงอันน่าตกใจ ตลอดจนสำนวนภาษาเรียบง่าย คมคาย ทั้งหมดนี้ส่งผลให้ถูกยกเป็นหนังสือเล่มโปรดในดวงใจของนักอ่านมาทุกยุคทุกสมัย

อ่านให้ละเอียด ละเมียด ลึกซึ้งให้สมกับรอคอยกันมานาน