ตุ๊กตา ‘บ้านถักทอ’ เส้นทางสู่ความสำเร็จแบบโอท็อป

ตุ๊กตาไหมพรมสัญชาติไทยแท้พะยี่ห้อ “บ้านถักทอ” (bAntAktor) สร้างบุคลิกให้ตุ๊กตาแต่ละตัว

โดย...ชุติมา สุวรรณเพิ่ม ภาพ ณัฏฐ์ฐิติ อำไพวรรณ

จากการที่เจ้าของได้สนุกสนานเลือกเครื่องแต่งกายเสื้อ กระโปรง กางเกง และในช่วงซีซันฉลองรับปีใหม่รับลมหนาวออทัมน์วินเทอร์ ก็มีบู๊ตเก๋ๆ เบาๆ สำหรับตุ๊กตาตัวโปรดของคุณอีกด้วย ผู้บุกเบิกไอเดีย คือ สายอรุณ เวียงคำ หญิงสาวดีกรีปริญญาตรีด้านบริหารการจัดการ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏ จ.เชียงราย และจากการคลุกคลีใกล้ชิดกับชาวบ้านและจากวิสัยทัศน์เล็งเห็นว่า การผลิตสินค้าที่ระลึกชิ้นเล็กชิ้นน้อยประจำท้องถิ่นของกลุ่มแม่บ้านในหมู่บ้านพระนั่งดิน อ.เชียงคำ จ.พะเยา ที่ใช้เวลาว่างในการถักโครเชต์เป็นตุ๊กตาไหม พรมพวงกุญแจตัวเล็กๆ ซึ่งมีเพียงไม่กี่รูปแบบ และนั่นคือภาพชินตา ซึ่งได้จุดประกายความคิดให้กับบริหารธุรกิจบัณฑิตคนนี้ อยากจะพัฒนารูปแบบสินค้าเพิ่มมูลค่า เพิ่มรายได้ให้กับคนในชุมชน

สายอรุณ จึงได้ก่อตั้ง “กลุ่มบ้านถักทอ” ขึ้นเมื่อ 6 ปีก่อน จากตุ๊กตาพวงกุญแจกลายมาเป็นน้องตุ๊กตาไหมพรมหลากขนาด และพัฒนารูปแบบมาเรื่อยๆ จนกลายเป็นสินค้า 1 ตำบล 1 ผลิตภัณฑ์ บ้านพระนั่งดิน ต.เชียงคำ อ.เชียงคำ จ.พะเยา

จากความโดดเด่นของผลิตภัณฑ์นี้เอง ทำให้ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มบ้านถักทอ ได้รับคัดเลือกเป็นตัวแทนของ จ.พะเยา เข้าร่วมโครงการยกระดับผู้ประกอบการหนึ่งผลิตภัณฑ์แบบบูรณาการ หรือ “Otop Plus” ซึ่ง สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) จัดขึ้น มีโอท็อปจากทั่วประเทศจำนวน 202 ผลิตภัณฑ์ร่วมโครงการ โดยสิ่งที่ตุ๊กตากลุ่มบ้านถักทอได้รับการพัฒนาจากโครงการ Otop Plus คือ รูปแบบบรรจุภัณฑ์ เป็นกระเป๋าผ้าที่ช่วยให้การพาน้องตุ๊กตา พร้อมสรรพด้วยเครื่องแต่งกายสำหรับเดินทางไปในสถานต่างๆ กับเจ้าของ จนติด 1 ใน 5 และได้รับรางวัลชนะเลิศผลิตภัณฑ์โอท็อปที่ได้รับการพัฒนา จาก นายวิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม เมื่อเดือน ต.ค.ที่ผ่านมา

 

ไอเดียสุดเก๋ที่สร้างจุดเด่น

สายอรุณ ประธานกลุ่มตุ๊กตาไหมพรมของ “บ้านถักทอ” (bAntAktor) บอกเล่าว่า คนบ้านพระนั่งดินโดยกำเนิด ซึ่งได้แรงบันดาลใจจากที่เห็นว่า ชาวบ้านในชุมชนบ้านเกิดมีฝีมือด้านถักไหมพรมยอดเยี่ยมอยู่แล้ว ถ่ายทอดความรู้กันมารุ่นสู่รุ่น และความที่แต่ละคนฝีมือก็หลากหลายแตกต่างกันไป จึงอยากจะนำงานถักมาพลิกแพลงทำเป็นประเภทตุ๊กตา ที่สามารถสื่อถึงความเป็นสินค้าจาก “เชียงคำ” ได้ชัดเจน คือ การนำผ้าพื้นเมืองของชาวไทยภูเขาในท้องถิ่น เช่น ผ้าปัก ผ้าพื้นบ้าน ผ้าขาวม้า เป็นต้น มาผสมผสานทำเป็นเครื่องแต่งกายต่างๆ ของตุ๊กตาด้วย ตุ๊กตาไหมพรมของ “บ้านถักทอ” (bAntAktor) ไม่ได้เป็นเพียงของเล่นธรรมดาๆ ชิ้นหนึ่งเท่านั้น นับเป็นไอเดียสุดเก๋ที่สร้างจุดเด่น และเพิ่มมูลค่าแก่ผลิตภัณฑ์ ที่สำคัญเบื้องหลังการผลิต มีที่มาจากการสืบสานงานฝีมือถักทอของชาวเชียงคำ จ.พะเยา และยังช่วยสร้างงานแก่ชุมชนบ้านเกิดด้วย

“แรกๆ รูปแบบหน้าตาตุ๊กตาก็ไม่ค่อยสวยหรอกค่ะ ดิฉันก็คิดว่าเราน่าจะลองผิดลองถูกไปเรื่อยๆ ชาวบ้านก็ทำไปตามธรรมชาติ ซึ่งเวลานี้ก็มีสมาชิกราว 4050 คน โดยมีการแบ่งหน้าที่การทำงานอย่างชัดเจน กลุ่มถักหัว ถักลำตัว แขน ขา เป็นการรวมกลุ่มที่ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์หลังจากการประจำทั้งทำไร่นา หรือกลุ่มพนักงานที่ทำงานบริษัทต่างๆ ก็มารับงานเราไปทำ แต่ก่อนดิฉันวางขายเฉพาะที่ จ.เชียงใหม่ และได้รับเลือกไปแสดงสินค้าโอท็อประดับ 3 ดาว ที่อิมแพ็ค เมืองทองธานี จากตุ๊กตาชาวบ้านก็ได้รับสนใจมากขึ้นค่ะ ล่าสุด ผลพลอยได้ที่ได้รับจากโครงการ Otop Plus มีการดีไซน์บรรจุภัณฑ์ที่ทำให้เจ้าของตุ๊กตาสามารถนำตุ๊กตาพาไปเที่ยวได้ด้วย สิ่งที่ตามมาโอกาสที่เราจะได้ขยายช่องทางการจำหน่ายตลาดในประเทศและต่างประเทศ โดยมีเจ้าหน้าที่ซึ่งมีความเชี่ยวชาญด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ การตลาดจาก สสว. เป็นที่ปรึกษา ในฐานะประธานกลุ่ม คิดว่านี่เป็นก้าวแรกของกลุ่มที่จะได้รับการส่งเสริมพัฒนาในด้านต่างๆ เพื่อเพิ่มผลผลิต สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์” สายอรุณ บอกเล่า

วิธีสร้างความน่าสนใจของผลิตภัณฑ์ “บ้านถักทอ” ได้ออกแบบตุ๊กตาเป็นตัวละครเด็ก 3 ตัว ที่มีลักษณะแตกต่างกันไป ทั้งหน้าตา ทรงผม และบุคลิก ได้แก่ “น้องถัก” เป็นได้ทั้งหญิงชาย ความสูง 11 นิ้ว อุปนิสัยเรียบร้อยน่ารัก “น้องทอ” เป็นเด็กขี้เล่น สดใส ดวงตากลมดต “น้องโบโซ่” บุคลิกแสบซ่ายียวน ความสนุกสนานคือหน้าที่ของผู้ซื้อ ซึงเลือกเครื่องแต่งกายต่างๆ มาสวมใส่ให้แก่ตุ๊กตาตัวโปรดตามความพอใจ มีให้เลือกทั้ง เสื้อ กางเกง กระโปรง หมวก ผ้าพันคอ รองเท้า กระเป๋าก็มีทั้งแบบสะพาย และแบบเป้

ตุ๊กตาไซส์เอสและไซส์เอ็มจะเป็นไซส์ที่ขายดี เพราะสามารถอุ้มเล่นพกพาติดตาไปไหนมาไหนได้ด้วยสะดวก และเป็นไซส์ที่มีเสื้อผ้าเครื่องประดับมากกว่าไซส์แอลและบิ๊กไซส์ คนที่ซื้อสองไซส์ใหญ่ไปส่วนใหญ่จะเอาไปนอนกอด หรือตั้งโชว์เสียมากกว่า อีกกลุ่มก็จะเป็นลูกค้าออร์เดอร์ต่างประเทศที่จะสั่งไซส์ใหญ่ เสื้อผ้านี้ก็มีหลากหลายดีไซน์ตามแฟชั่นด้วย ขอย้ำอีกครั้งว่าส่วนใหญ่คือฝีมือถักโคราเชต์ของป้าๆ ย่าๆ ยายๆ ชาวบ้านพระนั่งดิน

“ปีที่แล้วดิฉันไปเปิดตลาดที่อเมริกา ซึ่งตอนแรกที่เริ่มต้นกลุ่มตุ๊กตาไหมพรมของ “บ้านถักทอ” คุณป้า คุณยาย ก็คิดว่าถักไปขายใครจะซื้อ ซึ่งก็ต้องใช้เวลาค่ะ ดิฉันต้องค่อยแนะนำว่าลองถักเสื้อผ้าหลากหลายดีไซน์ตามแฟชั่น สิ่งที่ทำให้สินค้าเราขายได้อยู่ตลอดเวลานะคะ คุณป้าก็ชอบดูละครโทรทัศน์ ก็จะมาพรีเซนต์แบบกับเราก็มีนะคะ (หัวเราะ) โดยเฉพาะแฟชั่นเสื้อผ้าเขาจะขึ้นงานตัดเย็บถักทอมาให้ดูเป็นตัวอย่าง นางเอกแต่งชุดสวยๆ ก็จะลองถักมาให้ดู ตุ๊กตาของกลุ่มบ้านถักทอ นอกจากสามารถเปลี่ยนเสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ กระเป๋า รองเท้าได้ ก็ยิ่งทำให้เหมือนว่าตุ๊กตามีชีวิตนะคะ

ที่สำคัญผลิตภัณฑ์ของเราสามารถซักทำความสะอาดได้ ถือว่าเป็นอีกหนึ่งจุดเด่นที่ลูกค้าเลือกซื้อตุ๊กตาของเรา” สายอรุณ อธิบาย

ตุ๊กตากลุ่มบ้านถักทอคือการพิสูจน์ตัวเอง

ใครสนใจสนับสนุนผลิตภัณฑ์กลุ่มบ้านถักทอ มีหน้าร้านจำหน่ายหลักๆ มีอยู่ 3 ที่ คือ ถนนคนเดิน ถนนพระปกเกล้า สี่แยกบางเวียน ใกล้กับอนุสาวรีย์สามกษัตริย์ จ.เชียงใหม่ ชิคคาด้ามาร์เก็ต ที่หัวหิน และช่องทางโซเชียลเน็ตเวิร์กอย่างเฟซบุ๊ก facebook.com/Bantaktor

“ดิฉันเลือกทำงานตรงนี้ เริ่มจากตัวเราเองจริงๆ ค่ะ ที่พอเรียนจบมาก็ไม่อยากไปหางานแข่งขันสมัครงานกับคนอื่น และดิฉันอยากเห็นคนในชุมชนสามารถสร้างรายได้ให้กับตัวเองอย่างยั่งยืนจากงานถักโครเชต์ที่มีอยู่ในชุมชนอยู่แล้ว ก็อยากพัฒนาให้มันดียิ่งๆ ขึ้น พอมาได้ทำกลุ่มบ้านถักทอก็เป็นการพิสูจน์ตัวเอง ได้ใช้ความรู้ด้านการบริหารจัดการที่เราเรียนมาอย่างเต็มที่ ยิ่งได้เห็นพวกพี่ ป้า น้า อา ที่ทำงานร่วมกับเราแล้ว เขามีรายได้เพิ่มขึ้น มีความสุข ก็ทำให้เรามีกำลังใจที่จะทำงานมากขึ้นด้วย

และการที่สินค้าของกลุ่มเป็นที่รู้จัก หรือได้รับรางวัลอะไรต่างๆ ถือว่าเป็นรางวัลของพวกเราทุกคน และเป็นสิ่งที่คอยเตือนว่าแม้เราจะเป็นเพียงโอท็อปเล็กๆ แต่เราก็ต้องผลิตงานที่ดีมีคุณภาพแล้วสิ่งอื่นๆ ก็จะตามมาเอง” สายอรุณ กล่าวแน่นอนที่สุดว่า ผลกำไรที่จะเป็นรายได้ของสมาชิกกลุ่มของเราก็จะเพิ่มตามไปด้วย ตอนนี้เฉลี่ยสมาชิกจะมีรายได้ต่อคนต่อเดือน 4,000-5,000 บาทโดยจ่ายตามชิ้นงานที่เขาผลิตได้ ความภาคภูมิใจของหญิงสาวผู้สร้างธุรกิจ นอกจากเป็นการสร้างงานให้ชุมชนถิ่นกำเนิดแล้ว ตุ๊กตาไหมพรมของ “บ้านถักทอ” (bAntAktor) คือเอกลักษณ์ที่สื่อถึงความเป็นสินค้าจากเชียงคำอย่างเด่นชัด