ในความแปรเปลี่ยน...ของจิตใจ

ไม่มีใครที่ไม่พานพบกับความแปรเปลี่ยน ทว่าการนำพาของความแปรเปลี่ยนนั้น มีทั้งด้านลบและด้านบวก สำหรับนิทรรศการ “ในความแปรเปลี่ยน”

โดย...นกขุนทอง

ไม่มีใครที่ไม่พานพบกับความแปรเปลี่ยน ทว่าการนำพาของความแปรเปลี่ยนนั้น มีทั้งด้านลบและด้านบวก สำหรับนิทรรศการ “ในความแปรเปลี่ยน” จิตรกรรมเทคนิคผสม (Mixed Media Painting) ของ “บุญช่วย เกิดรี” ที่ถ่ายทอดเรื่องราวประสบการณ์ของศิลปินเอง นำเสนอคอนเซปต์ของการแปรเปลี่ยนนั้นเทน้ำหนักไปที่ด้านลบ อย่างไรก็ตามในการนำเสนอแม้จะนำภาพให้เห็นถึงการทรุดโทรม ผุผัง การเสื่อมถอย ความแปรเปลี่ยนของจิตใจมนุษย์ ฯลฯ แต่ท้ายสุดแล้ว บทเรียนจากความแปรเปลี่ยนทั้งหลายจะสอนให้เข้าใจและเรียนรู้ในสัจธรรมของความไม่แน่นอน...

นิทรรศการนี้มีบางส่วนที่ต่อเนื่องและต่อยอดจากการแสดงผลงานเดี่ยวชุด “จินตภาพเชิงลบ 2551” อีกทั้งยังเป็นประเด็นที่ศิลปินสนใจมานาน “ในส่วนที่ผมเห็นจริงๆ สิ่งที่เปลี่ยนแปลง มักเปลี่ยนไปทางเสื่อม มีน้อยที่เปลี่ยนแปลงไปแล้วดีขึ้น ผมเคยแสดงงานเรื่องเนกาทีฟ อิมเมจ ผมไม่ได้มองโลกในแง่ลบ แต่เอาประสบการณ์ชีวิตด้านลบมาทำงาน ซึ่งมันตอบสนองผมบางอย่างและได้จินตนาการมากกว่า ทำงานแล้วสนุก เพราะงานพวกนี้ผมทำมาพัฒนาตั้งแต่ช่วงที่เรียนปริญญาตรี ก็ 15 ปีมาแล้วที่ใช้เทคนิคกระบวนการนำเสนอด้านลบจากจิตใจมาทำงานศิลปะ”

ในสถานการณ์ต่างๆ ที่เต็มไปด้วยความแปรเปลี่ยน ศิลปินใช้สัญลักษณ์บันทึกเรื่องราวที่เกิดขึ้นแสดงออกถึงสภาวะภายในที่เงียบงัน ความกังวล บางครั้งก็เป็นความสะเทือนใจจากสิ่งที่คาดเดาได้ยาก ในความเปลี่ยนแปลงของยุคสมัยที่สังคมเต็มไปด้วยความขัดแย้ง ความผันผวนของมนุษย์โลก รวมไปถึงความผันผวนของธรรมชาติ นิทรรศการครั้งนี้ไม่ได้ต้องการเสียดสีประเด็นต่างๆ ทางสังคม แต่เป็นการสะท้อนสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ให้ผู้คนได้คิดตระหนักถึงความแปรเปลี่ยนที่เกิดขึ้นทุกลมหายใจ

 

“งานที่เป็นหุ่นตุ๊กตาฮีโร่ที่แตกหัก เป็นการพูดถึงเรื่องในวัยเด็ก ผมเป็นคนสะสม มันก็พังไปตามเวลาตามธรรมชาติของมัน ตอนเด็กเราเล่นกับมัน มันเป็นพระเอก เราเชื่อว่าฮีโร่มีจริง ตำรวจ ทหารเป็นฮีโร่ เราคิดว่ามีคนดี คนที่ทำเพื่อผู้อื่น เรามีความเชื่ออยากนั้น แต่พอโตมาความเชื่อนั้นค่อยๆ หายไป ประกอบกับเรื่องราวต่างๆ ทำให้ความน่าเชื่อถือเริ่มจางๆ เป็นความรู้สึกที่มันหายไป พังตายไปแล้วหรือเปล่า ซึ่งเราหยิบของใกล้ตัวออกมานำเสนอ

การแปรเปลี่ยนครอบคลุมไปทุกๆ สิ่งอย่าง ถ้าเรามีความยึดมั่นกับสิ่งใด คนใดก็จะเกิดความทุกข์ในใจได้ ในงานก็มีพูดถึงสภาวะใจคนที่มันเปลี่ยนแปลง จากคนที่เหมือนปกติแต่มีจิตใจคิดร้าย หรือพูดถึงคนในยุควัตถุนิยมที่ทำให้จิตใจคนตกต่ำลง ผมใช้สัญลักษณ์เป็นรูปเงาคนแล้วมีงู รายละเอียดในภาพจะเป็นเทคโนโลยีที่ใช้ในชีวิตประจำวัน เอามาแทนเป็นตัวคน ที่คนใช้กันมากจนจิตใจตกต่ำลง”

ผลงานที่นำมาจัดแสดง อยู่ในห้วงเวลาการสร้างสรรค์งาน 8 ปีเต็ม และชิ้นใหม่เอี่ยมอ่องก็เพิ่งแล้วเสร็จก่อนแสดงงานเพียง 1 เดือน ซึ่งในการทำงานตรงนี้ศิลปินก็ได้เห็นความแปรเปลี่ยนที่เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา “แต่ละชิ้นงานที่แสดงมีรายละเอียดที่แตกต่างกัน ผมเองก็มีความเปลี่ยนแปลง ความรู้ความเข้าใจบางอย่างที่เปลี่ยนแปลงไป ก็เลยนำชื่อนี้มานำเสนอ อย่างการนำเสนองานชิ้นใหม่ ผมกลับไปพูดถึงความรู้สึกตัวเองกับสิ่งที่เกิดขึ้นกับภัยธรรมชาติ เรามีความรู้สึกที่มนุษย์ต่อสู้ดิ้นร้นเอาชนะธรรมชาติให้ได้ ไม่มีไฟฟ้าก็ผลิตไฟ แต่สุดท้ายก็ยังมีการเกิดอุทกภัย ก็เลยรู้สึกว่าธรรมชาติไม่แน่นไม่นอนจริงๆ เราไม่สามารถควบคุมธรรมชาติได้ เหมือนเป็นการนำเอาเรื่องราวน้ำท่วมในอดีตมานำเสนอ แต่จริงๆ แล้วผมพูดถึงเรื่องในอนาคต ในรูปมีรถยนต์ มีน้ำท่วม มีป้ายที่เป็นสัญลักษณ์หยุด ซึ่งเป็นเชิงสัญลักษณ์ว่า ถ้าเรายังไม่หยุดตัดไม้ทำลายป่า หยุดทำสิ่งที่มันเกิดขอบเขต ความเปลี่ยนแปลงแบบนี้ก็อาจจะเกิดซ้ำขึ้นอีกที”

 

บุญช่วย จบปริญญาตรี ศิลปบัณฑิต (จิตรกรรม) ภาควิชาวิจิตรศิลป์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ปี 2543 สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง และศึกษาต่อปริญญาโท ศิลปมหาบัณฑิต (จิตรกรรม) บัณฑิตวิทยาลัย คณะจิตรกรรม ประติมากรรม และภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ปัจจุบันเป็นหัวหน้าสาขาวิชาศิลปะการออกแบบพัสตราภรณ์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เคยได้รับรางวัลเกียรตินิยมอันดับ 2 เหรียญเงินในการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 49 และรางวัลที่ 2 ธนาคารกรุงไทย จากการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 51 ฯลฯ

นิทรรศการ “ในความแปรเปลี่ยน” จัดแสดง ณ แกลเลอรี เอ็น ถนนวิทยุ ถึงวันที่ 25 ธ.ค. เปิดให้ชมวันอังคารอาทิตย์ เวลา 10.00-19.00 น.