อยู่ที่ ‘ทุกคน’ จริงๆ

โดย...วิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม

โรงงานหรือสถานประกอบการที่ได้ชื่อว่าเป็น “อุตสาหกรรมสีเขียว” (Green Industry) จะได้รับประโยชน์อย่างน้อย 6 ประการ ประการแรก คือ เกิดประสิทธิภาพในกระบวนการผลิตสูงขึ้น ประการที่ 2 คือ มีความเสี่ยงต่ำ เนื่องจากผลิตสินค้าที่ไม่มีของเสียและไม่ก่อให้เกิดมลพิษ ประการที่ 3 คือ เมื่อเกิดกากอุตสาหกรรมและมลพิษน้อยก็จะไม่สร้างปัญหาการอยู่ร่วมกับชุมชน ประการที่ 4 คือ ผลิตภาพสูงขึ้นด้วยการใช้พลังงานและทรัพยากรที่น้อยลง ประการที่ 5 คือ ลดการสร้างปัญหากับหน่วยงานภาครัฐ และประการสุดท้าย คือ เป็นการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน (ในระดับประเทศ) เนื่องจากองค์กรสามารถจำหน่ายสินค้าของตนไปยังประเทศต่างๆ ที่ต้องพิสูจน์ว่าสินค้านั้นมีคุณภาพ ไม่เอารัดเอาเปรียบแรงงาน และไม่สร้างมลภาวะให้กับสิ่งแวดล้อม

อย่างไรก็ดี การจะเป็นอุตสาหกรรมที่ประกอบกิจการเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมนั้น จะไม่สามารถดำเนินการโดยลำพัง แต่ต้องอาศัย “ความร่วมมือของทุกคน” ในองค์กร

ในเรื่องนี้ Kaoru Ishikawa ซึ่งเป็นผู้วางรากฐานของหลักการ “Hoshin Kanri” (เข็มทิศของการบริหารจัดการ) หรือ “Policy Deployment” (การแปลงนโยบายสู่การปฏิบัติ) ได้กล่าวไว้ว่า “แต่ละคนคือผู้เชี่ยวชาญในงานที่ตนเองรับผิดชอบอยู่” และหลักการบริหารจัดการทั่วทั้งองค์กร (TQM) ได้ถูกออกแบบขึ้นเพื่อใช้พลังความคิดของทุกคนในองค์กรเพื่อทำให้องค์กรมีความสามารถในการแข่งขันเหนือผู้อื่น

หลักการ Hoshin Kanri เป็นหลักการที่สำคัญในการนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติ โดยเริ่มแรกผู้บริหารสูงสุดเป็นผู้กำหนดนโยบายและเป้าหมายองค์กร ส่วนวัตถุประสงค์และกลยุทธ์ ผู้บริหารระดับรองลงมาจะพิจารณารายละเอียดและให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม จากนั้นนโยบายจะถูกส่งผ่านไปยังหน่วยงานและบุคลากรระดับต่างๆ เพื่อจัดทำแผนงานและวิธีปฏิบัติที่จะทำให้นโยบายดังกล่าวประสบความสำเร็จ

กระบวนดังกล่าวจะถูกเรียกว่า “Catchball” เปรียบเสมือนเป็นการโยนลูกบอล (เป้าหมายและแนวทาง) ไปมาระหว่างบุคลากรตั้งแต่ระดับบนลงล่างและจากล่างขึ้นบน เพื่อพูดคุยหารือไปมาในแนวทางดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าหมายตามนโยบายเป็นองค์รวม

ดังนั้น หากหน่วยงานใดในองค์กร หรือแม้แต่คนใดคนหนึ่งในองค์กรไม่ให้ความร่วมมือในการปฏิบัติตามแผนแล้ว การบรรลุเป้าหมายอาจเป็นไปไม่ได้

หากพิจารณาตัวอย่างจากผู้ที่ประสบความสำเร็จในการขับเคลื่อนองค์กรให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอย่างธุรกิจอุตสาหกรรมใหญ่ๆ เช่น เครือปูนซิเมนต์ไทย เครือซีพี เครือ ปตท. หรือเครือยูนิลีเวอร์ แล้ว จะพบว่าความสำเร็จเริ่มต้นจากนโยบายและเป้าหมายที่ผู้บริหารเป็นคนกำหนดขึ้นที่ได้ถ่ายทอดไปทุกระดับอย่างชัดเจน และทุกคนในองค์กรมีส่วนรับผิดชอบในการกำหนดแนวทางและวิธีการปฏิบัติอย่างประสานสอดคล้องกันทั้งแนวตั้งและแนวนอนทุกระดับ จึงจะเป็นการต่อภาพจิ๊กซอว์ (Jis Saw) ได้เต็มภาพ

ผู้บริหารของ Worldwide Sustainable Solutions ของบริษัท Du Pont (Mr.Juan Aguiriano) ได้ให้ข้อคิดเกี่ยวกับการเริ่มต้นเป็นสถานประกอบการสีเขียว หรืออุตสาหกรรมสีเขียวในงานประชุม Global Business Dialogue 2012 ซึ่งจัดโดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (TMA) เมื่อวันที่ 27 พ.ย. 2555 ที่ผ่านมานี้ว่า มี 4 ขั้นตอนสำคัญ ดังนี้

1.องค์กรจะต้องเข้าใจว่าธุรกิจของตนเป็นอย่างไร ตลาดต้องการอะไร อะไรคือมูลค่าเพิ่มขององค์กรจากการเป็นธุรกิจหรืออุตสาหกรรมสีเขียว

2.องค์กรจะต้องจัดทำแผนธุรกิจ (กลยุทธ์) โดยกำหนดเป้าหมายไว้ว่า 20% ของทรัพยากรที่ใส่เข้าไปจะต้องสร้างมูลค่าเพิ่มไม่น้อยกว่า 80%

3.องค์กรจำเป็นต้องบริหารการเปลี่ยนแปลง และบูรณาการแผนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

4.องค์กรจะต้องปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรสู่การเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และขับเคลื่อนอย่างจริงจัง

นอกจากนี้ Aguiriano ยังกล่าวอีกว่า พฤติกรรมการเลือกซื้อสินค้าของผู้บริโภคเป็นเรื่องของอารมณ์ (Emotion) มากกว่าเหตุผล (Rationale) ดังนั้นองค์กรจะต้องสร้างจุดขายที่ไปกระตุ้นผู้ซื้อให้เกิดความอยากซื้อ แม้ว่าสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมในปัจจุบันอาจมีต้นทุนที่สูงอยู่บ้าง ซึ่งจะเห็นได้จากกรณีรถยนต์ Volkswagen รุ่น eGolf ที่โฆษณาว่าไม่ก่อให้เกิดมลภาวะเลย (Zero Footprint) กลายเป็นสินค้าที่เป็นที่สนใจของตลาดจะติดอันดับรถขายดีที่สุด แม้ว่าราคาจะสูงกว่ารถยนต์ยี่ห้ออื่นในขนาดใกล้เคียงกัน เป็นต้น

Aguiriano ยังกล่าวต่อไปว่า การที่จะเป็นธุรกิจอุตสาหกรรมสีเขียวอย่างสมบูรณ์แบบได้จะอยู่ที่วิธีคิด (Mindset) ของทุกคนในองค์กร

แต่จะคิดอย่างเดียวไม่ได้ ทุกคนต้องช่วยกันคนละไม้คนละมือด้วย เพื่อให้นโยบายและเป้าหมายใดๆ ขององค์กรบรรลุผลสำเร็จ

ความสำเร็จและความยั่งยืนขององค์กรใดๆ จึงอยู่ที่ทุกๆ คนจริงๆ ครับผม!