ถึงเวลาต้องเปลี่ยนโฉมเป็น ‘OTOP Plus’

โดย... ชุติมา สุวรรณเพิ่ม

ปลายสัปดาห์ที่ผ่านมา สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) จัดงานดีๆ โชว์ผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นภายใต้โครงการ “OTOP Plus” คัดสรรสุดยอดผลิตภัณฑ์ OTOP Prime จำนวน 202 ราย เพื่อโชว์รูปโฉมผลิตภัณฑ์สินค้าภูมิปัญญาไทยท้องถิ่น ในงาน Thailand SME Expo 2012 ระหว่างวันที่ 8-11 พ.ย.ที่เพิ่งผ่านมา ที่อิมแพ็ค เมืองทองธานี

งานนี้ สสว.โชว์ศักยภาพผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการพัฒนาเพื่อเพิ่มมูลค่าภายใต้โครงการ OTOP Plus จำนวน 202 ราย อย่างเป็นรูปธรรม พร้อมเชิญผู้เชี่ยวชาญจากภาครัฐเอกชน ทั้งด้านการตลาด การออกแบบ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ รวมคัดสรรผลิตภัณฑ์ 20 ผลิตภัณฑ์ เพื่อโชว์ศักยภาพและเข้าสู่สนามแข่งขันการค้าขาย

หลายคนวาดภาพของบ้าน เมื่อแปลงโฉมเป็น “OTOP Plus” น่าตื่นเต้น!!!(ขนาดไหน?!!) โปรดติดตามชม และนี่อาจเป็นฮาวทูจุดประกายให้ธุรกิจเล็กๆ กลายเป็นธุรกิจใหญ่ๆ เพิ่มมูลค่าต้อนรับตลาดอาเซียน AEC ที่กำลังจะเดินทางมาถึงในเร็ววันได้อีกด้วย

5 สุดยอด OTOP Plus จากทั่วประเทศ

โครงการนี้ โต้โผใหญ่ วิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม เป็นประธานมอบรางวัลสุดยอดผลิตภัณฑ์ OTOP จาก 202 ชิ้น ให้เหลือเพียง 5 ชิ้น จากทั่วประเทศภายใต้โครงการยกระดับผู้ประกอบการ หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ และชนะเลิศยอดเยี่ยมเพียง 1 เดียว 1 ชิ้น โดยมีผู้ประกอบการที่ได้รับรางวัลยอดเยี่ยม ได้แก่ “ตุ๊กตาถัก” ฝีมือของ สายอรุณ เวียงคำ จากกลุ่มบ้านถักทอ อ.เชียงคำ จ.พะเยา ตุ๊กตาตัวนี้ “แปลงโฉม” เปลี่ยนเสื้อผ้าได้หลากหลาย

ส่วนอีก 4 ชิ้นที่เข้ากลุ่มได้รับรางวัลดีเด่น คือ “ถักพรม” ของสตรีสหกรณ์จักสานเส้นกก จ.นครพนม “เคสไอพอดไอโฟน” ผลิตภัณฑ์จักสานย่านลิเภาของบุญรัตน์ ไทยคร๊าฟท์ “ผ้าปูโต๊ะผักตบชวา” ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านผักตบชวาไม้ จ.พระนครศรีอยุธยา และกลุ่มสุดท้ายที่ได้รับรางวัล “กระเป๋าถัก” กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรบ้านน้อย จ.เชียงใหม่ กลุ่มนี้สร้างสรรค์แพ็กเกจจิงเก๋ไก๋เป็นกล่องกระดาษให้นักช็อปปิ้งหิ้วกลับบ้านได้ง่ายดาย

ผศ.สินีนาถ เลิศไพรวัน ที่ปรึกษาโครงการการเพิ่มมูลค่าด้วยการพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP กล่าวว่า มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒได้รับมอบหมายจาก สสว. ให้เป็นผู้ดำเนินกิจกรรมการเพิ่มมูลค่าด้วยการพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP (OTOP Next) ภายใต้โครงการยกระดับผู้ประกอบการหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP Plus) ของ สสว. โดยการพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP ระดับ 45 ดาว ที่ผ่านการคัดเลือกมาจากสำนักงานพัฒนาชุมชนประจำจังหวัดจาก 4 ภูมิภาคทั่วประเทศ จำนวน 202 ผลิตภัณฑ์ เข้าสู่กระบวนการเพิ่มมูลค่าด้วยการพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP รูปโฉมใหม่เก๋ไก๋ได้ใจตลาด

การดำเนินงานได้ร่วมกับทีมนักออกแบบจากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ลงพื้นที่ประสานความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยในพื้นที่ในฐานะพี่เลี้ยง ดำเนินการพัฒนาองค์ความรู้ให้ผู้ประกอบการควบคู่ไปกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP ให้มีความหลากหลาย มีคุณค่าและมูลค่า จากนั้นจึงต่อยอดโดยการคัดสรรผลิตภัณฑ์จำนวน 20 ผลิตภัณฑ์ที่มีความโดดเด่น เพื่อร่วมชิงรางวัลสุดยอดผลิตภัณฑ์ OTOP Plus ในงาน Thailand SME Expo 2012 ที่อิมแพ็ค เมืองทองธานี

ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการพัฒนาในครั้งนี้ สสว.จะต่อยอดด้วยการขยายโอกาสทางการตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ เช่น ญี่ปุ่น จีน ออสเตรีย พร้อมเปิดตลาดรองรับความต้องการในกลุ่มลูกค้าประชาคมอาเซียน กิจกรรม OTOP Next จึงนับเป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างแรงบันดาลใจให้แก่ผู้ประกอบการ เพื่อยกระดับธุรกิจ SMEs ให้เข้มแข็งด้วยผลิตภัณฑ์ OTOP อีกวิธีหนึ่งด้วย

อีกหนึ่งในทีมอาจารย์นักออกแบบ ยศไกร ไทรทอง หัวหน้าสาขาวิชาการออกแบบทัศนศิลป์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ บอกโจทย์การเพิ่มมูลค่าด้วยการพัฒนาผลิตภัณฑ์มี 3 ข้อ คือ พัฒนาตัวผลิตภัณฑ์ พัฒนาประโยชน์การใช้สอย และพัฒนาบรรจุภัณฑ์

 

“การพัฒนาตัวผลิตภัณฑ์เป็นการเปลี่ยนรูปทรงใหม่ให้ตรงกับรูปแบบมาตรฐาน เช่น ของกินข้าวต้มมัด ก็อาจดีไซน์ใส่ซองสุญญากาศเหมือนกับการขายกล้วยหอมของญี่ปุ่น เป็นการปรับเปลี่ยนรูปแบบให้ทันสมัยขึ้น ส่วนการพัฒนาประโยชน์การใช้สอย ผมยกตัวอย่างเช่น กระเป๋าหนัง ผ้า หรือผักตบชวา ถ้ามีการแบ่งแยกฟังก์ชัน มีการเก็บของเล็กๆ ให้เป็นระเบียบ ก็จะถูกใจผู้หญิงมากขึ้น หรือการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ เราลองทำกล่องให้สวยงามแบบโตเกียวบานานาดีไหม ซึ่งเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องยากเลยครับ ผู้ประกอบการหลายๆ รายสมัยนี้เขามีไอเดียกันอยู่แล้วนะครับ แต่อาจจะเริ่มต้นไม่ถูก ซึ่งโครงการนี้ สสว.ก็ให้มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒเป็นพี่เลี้ยงให้ดูแลในเรื่องนี้

แต่คุณ (ผู้ประกอบการ) ไม่ต้องกลัวกับการเปลี่ยนแปลงนะครับ เพราะเราจะคุยกับทีมนักออกแบบอาจารย์จะลงพื้นที่ไปปรึกษาซึ่งกันและกันก่อน ในภาคกลางเก่งในเรื่องการจักสาน เด็กนักเรียนสานกล่องขาย เราก็ลองให้ปรับตัวผลิตภัณฑ์ปรับจากกล่องเป็นเก้าอี้ ก็จะมีช่องทางขายได้กว้างขึ้น” ยศไกร กล่าว

กระตุ้นให้ผู้ประกอบการ OTOP มีความตื่นตัว

ม.ล.คฑาทอง ทองใหญ่ ผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมมูลค่าเพิ่มเพื่อการส่งออก กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ หนึ่งในคณะกรรมการคัดเลือก เปิดเผยว่า กิจกรรม OTOP Next คือการกระตุ้นให้ผู้ประกอบการ OTOP มีความตื่นตัวและเห็นความสำคัญของการออกแบบเพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ โดยคำนึงถึงพื้นฐานการตลาดเป็นส่วนประกอบ เพื่อให้ตอบสนองเป้าหมายในการขยายตลาดในประเทศและส่งออกได้ โดยเฉพาะตลาดในกลุ่ม AEC และ AEC+ ทั้งนี้ เห็นว่าควรเน้นสร้างกระแสตลาดในประเทศให้แข็งแรง และทั้งให้เวลาสำรวจตลาดต่างประเทศให้ดี เพราะตลาด AEC ยังถือว่าเป็นเรื่องใหม่

“ซึ่งหากต้องการทำตลาดควรมองออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนแรก ตลาด AEC ที่อยู่ใกล้ สามารถเจาะตลาดได้ง่ายกว่า อีกส่วนคือตลาด AEC ที่อยู่ไกล จำเป็นต้องทำการสำรวจตลาดให้ดีก่อน โดยผู้ประกอบการควรจะศึกษาข้อมูลพฤติกรรมผู้บริโภค นอกจากการพัฒนาผลิตภัณฑ์แล้ว ควรคำนึงถึงกำลังการผลิต การขนส่ง และปัจจัยอื่นๆ ประกอบ ซึ่งสำนักส่งเสริมมูลค่าเพิ่มเพื่อการส่งออก กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ก็มีความพร้อมที่จะส่งเสริม OTOP ไทยให้ก้าวสู่ตลาดต่างประเทศอย่างเต็มที่” ม.ล.คฑาทอง แนะนำ

บิ๊กเนมด้านค้าปลีก บุษบา จิราธิวัฒน์ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่อาวุโสฝ่ายสื่อสารองค์กร บริษัท เซ็นทรัลรีเทล คอร์ปอเรชั่น หนึ่งในคณะกรรมการ กล่าวว่า สินค้า OTOP ในแง่ของการค้าปลีกไม่มุ่งเน้นเพียงการออกแบบอย่างเดียว แต่ควรมุ่งพัฒนาความคิดไอเดีย ของผู้ประกอบการให้เข้าใจตลาดในระดับกว้างขึ้น เพื่อผลิตสินค้าให้เข้ากับยุคสมัย ตรงกับความต้องการของผู้บริโภค โดยเน้นขยายตลาดในประเทศเป็นหลัก

“ในส่วนของห้างเซ็นทรัลก็สนับสนุนจัดจำหน่ายสินค้าโอท็อปในแผนกสินค้าไทย ซึ่งปัญหาที่พบบ่อยคือเรื่องกำลังการผลิตและการขนส่ง ทางเซ็นทรัลรีเทลก็พยายามเข้าไปช่วยเหลือผู้ประกอบการ ถือเป็นการเรียนรู้ร่วมกัน เรารู้จักผู้บริโภคก็นำข้อมูลไปบอกต่อผู้ผลิต ไปช่วยเหลือด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์โดยใช้ทักษะเดิมของเขา เพื่อให้มีมูลค่าเพิ่มและตรงความต้องการของลูกค้า ซึ่งงานวันนี้เราเห็นว่างานจักสานน่าสนใจมากๆ ค่ะ ก็อาจจะมีการพูดคุยกับผู้ผลิตเพื่อส่งเสริมให้วางจำหน่ายในห้างเซ็นทรัลต่อไป”

ด้วยการวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน ระดมความคิดเพื่อนำมาพัฒนาผลิตภัณฑ์ดีเด่น 45 ดาว ถือเป็นโครงการ OTOP Plus ของ สสว.ที่ผู้ประกอบการไทยสามารถเข้ามาปรึกษาได้ ถือเป็นโอกาสการพัฒนาศักยภาพทางธุรกิจอย่างยั่งยืน