กุลาโล้นซ่า

แม้อุทยานฯ รันธัมบอร์ ประเทศอินเดีย จะมีภาพลักษณ์เป็นป่าของเสือ แต่เท่าที่สัมผัสกับตัว ผมว่ามันเป็นสวรรค์ของนกน้ำด้วย

เหมือนอย่างที่ผมจ๊ะเอ๋นกกระสาคอขาว (Woollynecked Stork) กับนกกระสาดำ (Black Stork) ซึ่งเป็นนกเกรดกระดูกของมันของบ้านเรา หากินเบียดๆ กันในบ่อน้ำแคบนิดเดียว แล้วก็เชื่องคน ยอมให้ถ่ายรูปกันแบบเผาขนโดยไม่ตื่นหนี

แค่นั้นยังไม่พอ ผมยังเจอเป็ดพม่า (Ruddy Shelduck) และก็นกอ้ายงั่ว (Oriental Darter) ซึ่งล้วนแต่มีสถานภาพหายากในเมืองไทย ต่างหากินในแหล่งน้ำกลางป่ารันธัมบอร์เช่นกัน

แต่ที่ผมสนุกกับการถ่ายรูปมั่กๆ เห็นจะเป็นนกกุลา หรือนกช้อนหอยขาว (Blackheaded Ibis) เจ้าตัวนี้ แม้เกรดจะไม่ถึงหายากแบบคนอื่น แต่ก็เกือบๆ หายากละ ในชีวิตดูนกของผมก็เจอมันแค่ไม่กี่ครั้ง ทุกครั้งล้วนแต่ไกลลิบโลก

แต่ที่รันธัมบอร์ก็ตามฟอร์ม นกกุลายอมให้ผมส่องจ่อๆ จึงได้สังเกตคราวนี้นี่เอง ว่าหัวและก้านคอดำๆ ของมันนั้น แท้จริงเป็นหนังเปลือยเปล่าโล้นเลี่ยนสีดำสนิทอย่างกะถ่าน ไม่ใช่ดำเพราะขน

เดาว่าผิวหนังส่วนอื่นใต้ขนสีขาวจั๊วะ ก็น่าจะเป็นสีดำทั้งหมด สไตล์เดียวกับ “ไก่ดำ” นั่นเอง

ไม่เท่านั้น ยังได้สังเกตลีลาหากินของนกกุลา พวกจุ่มหัวโล้นๆ พร้อมปากยาวๆ โค้งงอนั่นไปใต้น้ำ จิ้มๆ ควานหาเหยื่อ ครั้งหนึ่ง มันงัดเหยื่อขึ้นมาจากใต้น้ำเป็นแมลงตัวโต ดูแล้วคงจะเป็นแมลงดานา หน้าตาเหมือนที่เคยเห็นโดนจับดองใส่ขวดกลิ่นฉุนกึก (เคยดมๆ แต่ไม่เคยกิน)

ตามตำราบอกว่า มันจะจุ่มปากไปตามโคลนอ่อนแถวน้ำตื้นๆ จับปลา กบ สัตว์น้ำทั้งหลายแหล่กิน หัวโล้นๆไร้ขนของมันนั้น ออกแบบมาเหมือนหัวอีแร้งนั่นเอง คือพร้อมจะเปียก แล้วก็แห้งได้อย่างรวดเร็ว

จากเว็บไซต์ขององค์กร BirdLife ประเทศอังกฤษ ระบุว่าเมืองไทยในอดีต (น่าจะไกลโพ้น) เคยมีนกกุลาเป็นนกประจำถิ่นที่หาง่าย แต่ปัจจุบันเหลือแต่พวกอพยพเข้ามาตอนหน้าหนาว แล้วก็ค่อนข้างหายาก

ทุกวันนี้ อาณาจักรรวมกันทำรังวางไข่ของนกกุลา ในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ หลงเหลืออยู่ที่เปร๊กโตล ใจกลางโตนเลสาบของเขมรเท่านั้น แต่รังเหล่านั้นก็ถูกรบกวนมากมายจากคน จนต้องมีมาตรการคุ้มครองเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมา

หลายปีก่อน เวลามีข่าวนกช้อนหอยขาวไปลงที่ไหน นักดูนกตลอดจนช่างภาพนก จะต้องวิ่งไปดูกันให้วุ่นแต่ก็มีเรื่องวุ่นๆนิดหน่อย เพราะหลายครั้ง กลายเป็นเจอนกช้อนหอยแอฟริกัน (Sacred Ibis) ที่หนีมาจากซาฟารีเวิลด์แทน

นกช้อนหอยทั้งสองคล้ายกันมากมีจุดต่างกันแค่นิดๆ หน่อยๆ หลอกให้คนที่ไม่ทันสังเกตต้องดีใจเก้อ แถมบางเวลา พวกมันก็ชอบรวมฝูงกันหากินด้วยกันอย่างสนิทสนมกลมเกลียวซะงั้น

ผมยังสงสัย พวกมันคุยกันด้วยภาษาอะไร 555