กรณีเทศกาลวันสารทเดือน ๑๐ ในวิถีพุทธ (จบ)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

เทศกาลการทำบุญใหญ่ในเทศกาลเดือนสิบ อันเป็นความเชื่อขั้นพื้นฐานของชาวชมพูทวีป หมายถึง ชาวเอเชียในปัจจุบัน ไม่ว่าจะนับถือศาสนาใด ที่ดูออกจะยึดถือรูปแบบปฏิบัติคล้ายๆ กัน โดยเฉพาะระหว่างชาวพุทธกับชาวฮินดู (พราหมณ์) ดังจดหมายที่มีมาถึงอาตมา ในนามเรียกขานว่า กูรูจี (Guruji) จากชาวอินเดีย ซึ่งประกอบมหาทานในเทศกาลเดือนสิบกันยิ่งใหญ่ โดยเรียกว่า “Bucha Dhamma day”

หมายเหตุ : สาระแห่งพุทธธรรม ความหมายของคำว่า “เปรต”

คำว่า “เปรต” ภาษาบาลีใช้คำว่า “เปต” อ่านว่า เปตะ

ตามรูปศัพท์มีความหมาย ๓ อย่าง คือ

๑.ผู้ล่วงลับไปแล้ว นี่แปลตามศัพท์ว่า “เปต” (ผู้ล่วงลับไปแล้ว) มาจากคำว่า “ป บทหน้า อิธาตุ และ ตปัจจัย (อ่านว่า ตะปัจจัย) ด้วยความพิเศษทางไวยากรณ์บาลี จึงทำให้สำเร็จรูปเป็น “เปต”

๒.ผู้ไปสู่โลกอื่น มาจาก “ปร” บทหน้า อิธาตุ ตปัจจัย

๓.สัตว์ผู้ปราศจากความสุข ห่างไกลความสุข “เปต”

ส่วนความหมายที่ ๓ ของคำว่า เปต (เปรต) นั้นหมายถึงสัตว์อีกจำพวกหนึ่ง ที่เกิดขึ้นในภูมิหนึ่งตามอำนาจผลกรรมของตนเอง โดยปราศจากความสุขในทางพุทธศาสนา จัดภพภูมิ อันเป็นที่อาศัยของสัตว์ถึง ๓๑ ภูมิ คือ

อบายภูมิ ๔ ได้แก่ สัตว์นรก เปรต อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน

มนุสสภูมิ ๑ คือ โลกมนุษย์ของเรานี่เอง

เทวภูมิ ๒๖ โดยแบ่งเป็น เทวดาภูมิ ๖ รูปพรหมภูมิ ๑๖ อรูปพรหมภูมิ ๔

จะเห็นได้ว่า เปรต จัดอยู่ในพวกอบายภูมิ ๔ (อบายภูมิ หมายถึง ภูมิที่หาความเจริญทางคุณธรรมได้ยาก หรือไม่ได้เลย)

คำว่า “ภูมิ” ในที่นี้มีความหมาย ๒ อย่าง คือ

๑.หมายถึง สถานที่อยู่ของสัตว์ เช่น โลก ก็เป็นที่อาศัยอยู่ของมนุษย์และสัตว์เดรัจฉาน เป็นต้น

๒.หมายถึง ภาวะของจิต หรือลำดับชั้นของจิต เช่น กามวจรภูมิ ก็คือ ภูมิอันเป็นที่ท่องเที่ยวไปแห่งกามาวจรจิตทั้งหลาย...เป็นต้น

อีกประการหนึ่ง...คำว่า “ภูมิ” เป็นเครื่องแสดงถึงพฤติกรรม หรือการกระทำของคน เช่น คนที่ทำผิดต่อศีล ๕ ผิดกฎหมายบ้านเมือง ทำทุจริตต่างๆ เป็นต้น พฤติกรรมหรือการกระทำอย่างนั้น เป็นเครื่องแสดงถึงชั้นภูมิของจิต ว่าต่ำทราม

ขอเจริญพร