ความงามอันลวงตา

โดย...อินทรชัย พาณิชกุล / ภาพ ทวีชัย ธวัชปกรณ์

โคลด เอสแตบ ช่างภาพชื่อดังชาวฝรั่งเศสวัย 53 เดินทางข้ามฟ้าข้ามทะเลมาจัดแสดงผลงานศิลปะถึงในเมืองไทย ให้พวกเราได้ยลโฉมฝีมือระดับโลกกันอย่างใกล้ชิดเต็มตา

นิทรรศการที่ชื่อว่า Choking Hazard New World in Vogue ผลงานภาพถ่ายจำนวน 20 ชิ้น บอกเล่าเรื่องราวความงดงามตามธรรมชาติของมนุษย์ ที่นับวันจะสูญสลาย หลังการมาถึงของแฟชั่นศัลยกรรมตกแต่งด้วยมีดหมอ เทคโนโลยีทางการแพทย์ล้ำสมัย ซึ่งกำลังได้รับความนิยมถึงขีดสุดในเวลานี้

ทั้งหมดนำเสนอผ่านโครงสร้างร่างกายและอวัยวะต่างๆ ของตุ๊กตาบาร์บี้สีสันสดสวย แม้พร่างพราวด้วยเสน่ห์เย้ายวนใจ แต่ก็เต็มไปด้วยอันตรายซุกซ่อนแฝงเร้น

โคลด บอกว่า เขาหลงใหลในตุ๊กตาบาร์บี้มาก เพราะตุ๊กตาพลาสติกตัวนี้สามารถสะท้อนถึงจิตวิญญาณและวิวัฒนาการทางสังคมได้อย่างตรงไปตรงมา

“สังเกตให้ดี รูปลักษณ์ของตุ๊กตาจะเปลี่ยนแปลงตลอด นับตั้งแต่เริ่มแรกในยุค 1950 จนถึงปัจจุบัน เมื่อก่อนเราสร้างตุ๊กตาตามแบบมนุษย์ สร้างให้มีความสวยงามตามความเป็นจริง หัว ไหล่ อก เอว บั้นท้าย แขน ขา คนเป็นอย่างไร ตุ๊กตาก็ถูกออกแบบมาอย่างนั้น

แต่สมัยนี้กลับกัน กลายเป็นว่าความสวยความงามล้วนถูกถ่ายทอดออกมาจากจินตนาการ โดยได้รับอิทธิพลจากแมกกาซีน หนังสือการ์ตูน คนอยากมีหน้าตา รูปร่างเหมือนตุ๊กตา อยากมีดวงตากลมโต ริมฝีปากอวบอิ่ม เสริมจมูก เสริมหน้าอก บั้นท้าย ให้ดูเวอร์เกินความเป็นจริงเหมือนอย่างตุ๊กตา”

แรงบันดาลใจในการสร้างผลงานชุดนี้ มาจากเมื่อ 2 ปีก่อน ตอนที่เขาเดินเที่ยวชมร้านขายตุ๊กตาบาร์บี้ย่านสุขุมวิท เห็นตุ๊กตาทั้งของแท้และเลียนแบบนับไม่ถ้วน เกิดสะดุดตากับตุ๊กตาตัวหนึ่งที่มีลักษณะคล้ายกะเทย ซึ่งแตกต่างจากตุ๊กตาบาร์บี้ทั่วไปที่มักเป็นผู้หญิง

 

“ผมถามคนขายว่า ทำไมถึงสร้างให้ภาพลักษณ์ของตุ๊กตาพวกนี้ให้ดูคล้ายกะเทย เขาตอบว่า การสร้างให้พวกมันดูแตกต่างเล็กน้อย สร้างให้ดูน่าเกลียด จะดึงดูดความสนใจได้มากกว่าต้นฉบับ

จากการเห็นผลงานเลียนแบบชั้นยอดหลายต่อหลายพันชิ้น ผมคิดว่ามันน่าสนใจมากกว่าตุ๊กตาตัวต้นแบบ เราสามารถพบความหมายหลายอย่างในตัวตุ๊กตาตัวเล็กๆ เหล่านี้ ทั้งเม็ดสีและวัสดุที่หลอหลอมออกมาเป็นพวกมัน บ่งบอกประเพณีที่แตกต่าง วัฒนธรรมเฉพาะถิ่น การพินิจพิจารณาตุ๊กตาตัวเล็กๆ ตัวหนึ่งอาจทำให้เรารู้จักรากเหง้าที่มานั้นๆ จีน ญี่ปุ่น หรือแม้แต่ไทยในแบบดั้งเดิมที่ทันสมัย น่ารัก และแปลก แต่สมดุล”

ถึงตุ๊กตาตัวนั้นจะก๊อบปี้มาจากตุ๊กตาบาร์บี้ต้นฉบับ แต่ก็มีความโดดเด่น สวยงามในแบบของตัวเอง ผมจึงคิดว่าทำไมเราถึงไม่สร้างสรรค์ความสวยงามของตัวเองขึ้นมาซะล่ะ”

โคลดใช้กระบวนการทำงานเหมือนกับการถ่ายแฟชั่น คัดสรรตุ๊กตาพลาสติกที่มีรูปลักษณ์สวยเด่น ถ่ายแบบโคลสอัพในมุมแตกต่างหลากหลาย ตั้งแต่ศีรษะ ใบหน้า ดวงตา ริมฝีปาก เรือนร่าง จนถึงเรียวขา บ้างมีสภาพสมบูรณ์แบบไร้ที่ติ บ้างมีตำหนิ บิดเบี้ยวไม่สมประกอบ โดยไม่พึ่งพาโปรแกรมตกแต่งภาพถ่ายใดๆ ทั้งสิ้น

“เวลาตุ๊กตาพวกนั้นอยู่บนเฟรมมันดูสวยงาม เหมือนผู้หญิงสวย เมื่อคุณดูภาพถ่ายของผม คุณจะรู้สึกถึงความเป็นตุ๊กตาที่แท้จริง ผมชอบถ่ายภาพมุมใกล้ เพราะคุณจะเห็นอะไรที่ใหญ่ขึ้นและจริงขึ้น

ผมพยายามทำให้พวกมันดูสวยงามอย่างแตกต่างกว่าการมองมันตรงๆ ไม่เหมือนเวลาที่คุณมองภาพจากนิตยสาร มันจะเต็มไปด้วยการตกแต่งจากโฟโตช็อป มันทำให้นางแบบสาวๆ สวยๆ พวกนั้นดูคล้ายกับพลาสติกไปเลย” ช่างภาพมือฉมังอธิบายให้ฟัง

จุดมุ่งหมายของศิลปินผู้นี้อยู่ตรงที่เขาอยากจะใช้นิทรรศการครั้งนี้สะท้อนโลกปัจจุบัน ให้เห็นถึงค่านิยมผิดเพี้ยน ฉายภาพสังคมที่เต็มไปด้วยการดัดแปลงศัลยกรรม

“ผมอยากสะท้อนให้เห็นว่าความงามที่แท้จริงคืออะไร สะท้อนให้เห็นว่านี่คือศัลยกรรมพลาสติก ผ่านการดัดแปลง ตกแต่ง ไม่ใช่เนื้อหนังมังสาจริงๆ ไม่ได้บอกว่ามันดีหรือไม่ดีนะ แต่ผมแค่กำลังคิดถึงโลกที่กำลังเป็นอยู่ในขณะนี้”

Choking Hazard New World in Vogue โดย โคลด เอสแตบ จัดแสดง ณ แกลเลอรีชั้น 2 บนร้านอาหารฝรั่งเศสเปแปง บิสโทร ซอยสวนพลู 1 กรุงเทพฯ ตั้งแต่วันนี้ไปจนถึงวันที่ 31 ต.ค. โทร. 084-914-5499