ประชากรอาเชียน ฟิลิปปินส์

โดย...รศ.ดร. วิพรรณ ประจวบเหมาะ

สัปดาห์นี้มาพิจารณาต่อถึงประชากรของฟิลิปปินส์กันบ้างนะคะ โดยอาจารย์ ดร.วิราภรณ์ โพธิศิริ ยังมาร่วมด้วยช่วยกันเช่นเคยค่ะ

ฟิลิปปินส์เป็นประเทศที่มีประชากรประมาณ 96.2 ล้านคน ซึ่งมากเป็นอันดับที่สองของภูมิภาครองจากอินโดนีเซีย อัตราเพิ่มประชากรยังอยู่ในระดับค่อนข้างสูง คือ ประมาณร้อยละ 1.9 ต่อปี จากข้อมูลของ Population Reference Bureau ปี 2555 คาดว่าภายในประมาณ 13ปีข้างหน้า ประชากรของฟิลิปปินส์จะมีถึงเกือบ 120 ล้านคน

การที่ฟิลิปปินส์ยังคงมีอัตราการเพิ่มประชากรอยู่ในระดับที่ค่อนข้างสูง เนื่องด้วยฟิลิปปินส์เป็นประเทศในภูมิภาคประเทศหนึ่งที่ยังคงมีภาวะเจริญพันธุ์หรือภาวะการเกิดในระดับที่ค่อนข้างสูง ผู้หญิงคนหนึ่งโดยเฉลี่ยแล้วมีลูกมากกว่า 3 คน หากมองย้อนไปในอดีตเมื่อ 40 กว่าปีที่ผ่านมา ฟิลิปปินส์กับไทยมีความคล้ายคลึงกันอย่างมาก ในด้านการพัฒนาทั้งทางประชากรและเศรษฐกิจ กล่าวคือ ในปี 2510 ฟิลิปปินส์มีประชากรประมาณ 20 ล้านคน ผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติของทั้งสองประเทศมีมูลค่าเกือบเท่ากัน และในขณะนั้นสตรีไทยและฟิลิปปินส์มีลูกโดยเฉลี่ยคนละประมาณ 67 คน ในปัจจุบันภาวะการเกิดของสตรีไทยลดลงต่ำมาก มีโดยเฉลี่ยไม่ถึง 2 คนแล้ว แต่ระดับการเกิดของฟิลิปปินส์ยังลดลงช้ากว่าไทยมาก ปัจจัยหนึ่งที่เชื่อว่าทำให้ทั้งสองประเทศต่างกันคือ นโยบายการวางแผนครอบครัวที่ประเทศไทยประสบความสำเร็จอย่างมากในการดำเนินงาน

ในกรณีของฟิลิปปินส์นั้น แม้จะมีความพยายามลดภาวะการเกิดโดยกำหนดเป็นนโยบายในช่วงที่ใกล้เคียงกับไทย แต่ยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร เนื่องจากข้อจำกัดทางด้านสังคมวัฒนธรรมที่ทำให้การรณรงค์เรื่องการคุมกำเนิด และการอนามัยเจริญพันธุ์ยังไม่สามารถทำได้ในวงกว้าง นอกจากนี้ฟิลิปปินส์ยังเป็นประเทศในภูมิภาคที่เป็นประเทศที่มีนโยบายส่งแรงงานออกไปทำงานในภาคบริการในต่างประเทศอย่างชัดเจน การนิยมส่งวัยแรงงานออกไปทำงานข้ามชาตินี้จึงส่งผลทางอ้อมให้ครอบครัวนิยมมีบุตรมาก และเป็นอุปสรรคต่อการรณรงค์เรื่องการคุมกำเนิด

ในด้านการพัฒนามนุษย์ ข้อมูลจากสำนักงานโครงการเพื่อการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ ปี 2553 จัดฟิลิปปินส์อยู่ในกลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ระดับปานกลาง (112 จาก 187 ประเทศ) โดยในมิติสุขภาพ ประชากรมีอายุคาดหมายเฉลี่ยประมาณ 69 ปี มีการศึกษาโดยเฉลี่ยประมาณ 8.9 ปี ซึ่งค่อนข้างสูง จุดเด่นของฟิลิปปินส์อีกประการหนึ่งที่ทำให้สามารถแข่งขันในตลาดแรงงานข้ามชาติได้ คือ การที่ฟิลิปปินส์ใช้ภาษาอังกฤษในการสื่อสารได้ค่อนข้างดี

ในปัจจุบันนโยบายประชากรของฟิลิปปินส์ มุ่งเน้นพัฒนาคุณภาพของประชากร มุ่งให้เด็กที่เกิดมาทุกคนเป็นเด็กฉลาด และผู้หญิงที่เป็นแม่ต้องมีความพร้อมทั้งด้านร่างกายและจิตใจก่อนตั้งครรภ์ รวมทั้งส่งเสริมให้คู่สมรสเว้นระยะการมีบุตรให้ทิ้งช่วงห่างอย่างน้อย 35 ปี

ที่มา Population Reference Bureau. World Population Data Sheet 2012.