นอนกรนและภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก

โดย...พญ.เมธินี โพธิวราพรรณ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี (รพ.เด็ก) กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

นอนกรนเป็นอาการที่พบบ่อยมาก และเกิดขึ้นได้ทุกเพศ ทุกวัย และเป็นได้ตั้งแต่เด็กทุกวัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้านอนกรนร่วมกับภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก ซึ่งเด็กจะขาดออกซิเจนขณะนอนหลับ ซึ่งจะมีความผิดปกติทางพัฒนาการ ทั้งทางด้านร่างกายและสติปัญญา ผลต่อการเรียนรู้และพฤติกรรม ในกรณีที่เป็นมากอาจมีผลแทรกซ้อนเกี่ยวกับโรคความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจตามมาได้

อาการนอนกรนในเด็กที่พบบ่อยและสำคัญที่สุดในเด็ก คือ การมีต่อมทอนซิล และ/หรือต่อมอะดีนอยด์ ซึ่งอยู่ทางด้านหลังของจมูก มีขนาดโตมาก เพราะมีการอักเสบเรื้อรัง ซึ่งอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการอักเสบเรื้อรังของบริเวณช่องคอ ช่องจมูก รวมทั้งโพรงไซนัสอักเสบ โดยเฉพาะไซนัสอักเสบเรื้อรังจะมีน้ำมูกข้นและจมูกบวม ทำให้หายใจทางจมูกไม่สะดวกจึงนอนกรนได้ นอกจากนี้ภาวะอ้วนทำให้ไขมันสะสมบริเวณลำคอเพิ่มขึ้น ทำให้นอนกรนได้เช่นกัน อันตรายมักพบในกรณีที่เป็นมาก เช่น มีเสียงกรนเสียงดัง อ้าปากหายใจ หายใจแรง จนบางครั้งเห็นว่ามีรอยบุ๋มบริเวณหน้าอกและคอขณะหายใจเข้า หายใจสะดุด หรือบางครั้งหยุดหายใจ ซึ่งอาการเหล่านี้จะทำให้

พัฒนาการของสมองและร่างกายจะแย่ลง เพราะเกิดภาวะขาดออกซิเจนในขณะนอนหลับ ทำให้ฮอร์โมนเจริญเติบโต (Growth Hormone) ซึ่งมีการหลั่งออกมาในขณะหลับสนิทมีปริมาณลดลงไม่เพียงพอ เนื่องจากการนอนหลับไม่ดี ทำให้ร่างกายของเด็กที่เป็นไม่โตเท่าที่ควร โดยเฉพาะความสูง

ในรายเด็กที่มีต่อมอะดีนอยด์ใหญ่มาก จะอ้าปากเสมอเวลานอน ทำให้มีลักษณะกระดูกเพดานปากโก่งสูง ฟันหน้ายื่นเหยินออกมาจนผิดรูปได้ เนื่องจากเด็กหายใจเข้าออกผ่านทางปาก ไม่ค่อยหายใจทางจมูก ซึ่งเป็นช่องทางหายใจตามปกติ

หลับไม่สนิท นอนดิ้นไปดิ้นมาเหมือนนอนหลับไม่สบาย ผวาตื่นหรือฝันร้ายได้ บางรายอาจปัสสาวะบ่อยในตอนกลางคืน หรือปัสสาวะรดที่นอน ทำให้นอนไม่เพียงพอ นั่งสัปหงกในห้องเรียน ไม่มีสมาธิในการเรียน ความสามารถในการจดจำลดลง ผลการเรียนแย่ลง

หงุดหงิด ฉุนเฉียวง่ายเพราะหลับไม่พอ ทำให้เด็กมีปัญหาสมาธิสั้นหรือซน ไม่สามารถจดจ่อกับกิจกรรม เช่น การเรียนหรืออ่านหนังสือ

นอนกรนและภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็กเป็นโรคที่มีความสำคัญ เนื่องจากมีผลเสียต่อพัฒนาการทางร่างกาย จิตใจ และสติปัญญาของเด็ก อย่างไรก็ตาม ภาวะดังกล่าวนี้สามารถรักษาและได้ผลดีมาก หากได้รับการตรวจรักษาที่ถูกต้องและทันท่วงทีจะช่วยแก้ปัญหาดังกล่าว ซึ่งจะทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยดีขึ้นอย่างชัดเจน และช่วยคลายความกังวลของผู้ปกครองได้ไม่มากก็น้อย ดังนั้นหากบุตรหลานของท่านมีอาการดังกล่าว จึงควรไปพบแพทย์ที่เชี่ยวชาญเพื่อรักษาต่อไป