ไอดอลสีเขียว ผู้จุดกระแสรักษ์โลก

โดย... โยธิน อยู่จงดี ภาพ ภัทรชัย ปรีชาพานิช (ศศิน) / ทวีชัย ธวัชปกรณ์ (ทรงกลด) / ประกฤษณ์ จันทะวงษ์ (พิพิฒจน์)

ปัจจุบันเมื่อเรื่องสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศขยายตัวออกเป็นปัญหาใหญ่ พลโลกจำนวนหนึ่งตระหนักว่า ตนมีหน้าที่ในการปกป้อง ดูแล และแก้ไขปัญหา แต่นั่นยังไม่เพียงพอ โลกต้องการมือที่จะยื่นมาโอบอุ้มมากกว่านี้

ในเวลาเช่นนี้ มีคนจำนวนหนึ่งได้กลายเป็นเช่น “ไอดอล” หรือ “คนต้นแบบ” ที่นอกจากจะทำงานเรื่องสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่องแล้ว พวกเขายังมีบทบาทช่วยกระตุ้นและปลุกจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมให้กับสังคมไทย โดยเฉพาะในหมู่คนรุ่นใหม่

 

พวกเขาคือ คนที่ลุกขึ้นมาบอกเล่าและต่อสู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสังคมและโลกไปสู่สิ่งที่ดีกว่า เขาคือไอดอลผู้กล้าที่จะเดินบนเส้นทางอุดมการณ์เพื่อสิ่งแวดล้อม การทำงานของพวกเขาดูเหมือนไม่มีจุดสิ้นสุด และสิ่งที่พวกเขาต้องการคือ ผู้ที่จะมาร่วมเดินบนเส้นทางสายเดียวกัน

ศศิน เฉลิมลาภ ... บนอุดมการณ์รักษาป่า

เรารู้จักชายผู้มีบุคลิกโดดเด่นคนนี้ ในนามของเลขาธิการ มูลนิธิสืบ นาคะเสถียร ผู้สืบทอดอุดมการณ์รักษาผืนป่าตะวันตก ผืนป่าที่ใหญ่ที่สุดที่เหลืออยู่ของประเทศไทยจากสืบ นาคะเสถียร ชายหนุ่มคนนี้โด่งดังเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางมากขึ้นในช่วงน้ำท่วมใหญ่เมื่อปีที่แล้ว เมื่อสิ่งที่ ศศิน เฉลิมลาภ คิดและภูมิรู้ของเขาเป็นที่ต้องการ จึงถูกนำเสนอออกผ่านสื่อต่างๆ สม่ำเสมอ

จากเด็กมัธยมปลายที่ได้เข้าค่ายสิ่งแวดล้อม พบเห็นปัญหาและตระหนักถึงความสำคัญของธรรมชาติ ศศิน ตัดสินใจเข้าเรียนต่อด้านธรณีวิทยา ที่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก่อนจะเป็นอาจารย์สอนวิชาธรณีวิทยา ที่ มหาวิทยาลัยรังสิต จนกระทั่งได้ลงพื้นที่ร่วมแก้ปัญหาเหมืองคลิตี้ ซึ่งประสบปัญหาสารตะกั่วปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ซึ่งเป็นพื้นที่ทำงานของมูลนิธิสืบ นาคะเสถียร และถูกชักชวนเข้ามาทำงานในมูลนิธิในที่สุด

“เราไม่รู้ว่าโลกเราจะรองรับการเติบโตแบบก้าวกระโดดไปแค่ไหน ซึ่งอะไรก็เกิดขึ้นได้ แล้วแต่พฤติกรรมในเวลานี้ของพวกเรา ผมมองว่าการรักษาสิ่งแวดล้อมตอนนี้มันสายไปแล้วล่ะ หากเป็นเมื่อ 30 ปีก่อนเรามารณรงค์เรื่องการลดใช้โฟม ลดใช้ถุงพลาสติก มันอาจจะยังทันอยู่ แต่ตอนนี้ผมคิดว่าเราควรเตรียมรับความพร้อมกับภัยธรรมชาติ เราคงไม่อาจต้านกระแสโลกได้ทุกอย่าง มันดำเนินไปในทิศทางที่เราต่างต้องใช้พลังงานเพิ่มขึ้น

สิ่งที่เราทำได้วันนี้ คือรักษาป่าผืนใหญ่ที่เรามีอยู่ แม้ว่าสภาพภูมิอากาศของโลกจะรุนแรงเพิ่มขึ้นขนาดไหน แต่สำหรับประเทศที่มีพื้นที่ป่าไม้ประมาณ 3040 เปอร์เซ็นต์ จะเท่ากับมีพื้นที่บัฟเฟอร์โซนช่วยลดความรุนแรงตรงนี้ไปได้ พายุเข้าหลายลูกฝนตกมากป่าก็อุ้มน้ำได้ดี ในช่วงหน้าแล้งเราก็มีน้ำจากป่าไม้เหล่านี้ช่วยไว้ และเราไม่ควรไปลดพื้นที่ป่าลงแม้แต่นิดเดียว” ศศิน บอกถึงความสำคัญในการอนุรักษ์ป่า

การทำงานด้านสิ่งแวดล้อมของศศิน เท่ากับช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างมาก และในชีวิตส่วนตัวก็ช่วยสิ่งแวดล้อมได้ไม่แพ้กัน เขาบอกกับเราว่า อย่าสร้างอะไรที่พะรุงพะรัง อย่ามีลูกเยอะ อย่ามีบ้านหลังใหญ่ อย่าสร้างอะไรที่ทำให้เราพะวักพะวง เราต้องมองไปในเรื่องการเสียสละตัวเอง การลดโลกร้อนไม่ได้มองในเรื่องการปิดไฟคนละดวงหรือการใช้ถุงผ้า แต่เราควรมองไปในเรื่องการสร้างแคมเปญให้ห้างลดใช้ถุงพลาสติก ต้องช่วยกันถึงระดับนโยบายของรัฐบาลถึงจะเห็นผลมากที่สุด หากเปรียบเทียบการใช้ทรัพยากรและพลังงานระหว่างคนเมืองกับชุมชนต่างจังหวัดนั้นต่างกันลิบลับ ทั้งที่ชีวิตคนเรานั้นแสนจะเรียบง่าย แต่สังคมเรากลับทำอะไรที่มันซับซ้อนมากเกินไป

พิพัฒน์ อภิรักษ์ธนากร ... ดีไซน์เพื่อสิ่งแวดล้อม

 

An Inconvenient Truth คือ ภาพยนตร์ที่สร้างแรงบันดาลใจให้ ท็อปพิพัฒน์ อภิรักษ์ธนากร ดาราหนุ่มและนักออกแบบ กล้าที่จะนำเสนอการออกแบบเฟอร์นิเจอร์เพื่อสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่ปี 2550 ซึ่งในเวลานั้นกระแสเรื่องภาวะโลกร้อนยังไม่แพร่หลายเช่นในปัจจุบัน ท็อป บอกกับเราว่า หลังจากชมภาพยนตร์เรื่องนี้แล้ว ความรู้สึกของเขาเหมือนมีเข็มมาแทงที่หัวใจ ว่าทำไมเราถึงทำร้ายธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้มากมายถึงเพียงนี้

ขณะเรียนปริญญาโททางด้านบริหาร ท็อป ตั้งใจทำวิทยานิพนธ์เรื่อง “พฤติกรรมการเลือกซื้อเฟอร์นิเจอร์เพื่อสิ่งแวดล้อม” และพบว่าเมื่อทุกคนได้รู้ได้เห็นเฟอร์นิเจอร์เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ทำจากวัสดุรีไซเคิลทุกคนรู้สึกดีไปกับมัน แต่สุดท้ายแล้วเขากลับไม่เลือกซื้อ เพราะเหตุผลด้านราคาที่ยังค่อนข้างสูง จากนั้นเขาได้รับการชักชวนจากผู้ใหญ่ 2 ท่าน คือ วีรนุช ตันชูเกียรติ และ ดร.สิงห์ อินทรชูโต ให้ออกแบบสินค้าเพื่อสิ่งแวดล้อมภายใต้แบรนด์โอชิสุ (Oshisu) จึงจุดประกายความหวังในการช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม ด้วยความสามารถของตัวเองขึ้นมา

ท็อป บอกกับเราว่า “ผมคิดว่า ตัวเองได้โอกาสที่ดีที่จะช่วยโลกด้วยการออกแบบสินค้าเพื่อสิ่งแวดล้อมด้วยดีไซน์เก๋ๆ เต็มไปด้วยฟังก์ชันใช้งานที่ดี ผมเชื่อว่าผู้บริโภคส่วนใหญ่ไม่รู้หรอกว่าสินค้าที่พวกเขาใช้นั้นจะมีส่วนช่วยลดภาวะโลกร้อนได้มากน้อยขนาดไหน แต่ถ้าสินค้านั้นมีการออกแบบที่ดีน่าใช้ พวกเขาเลือกที่จะซื้อใช้ด้วยดีไซน์และรับรู้ทีหลังว่าของที่เขาซื้อนั้นทำจากวัสดุรีไซเคิล หรือสามารถนำไปรีไซเคิลช่วยลดการใช้พลังงานต่างๆ มากมาย เท่านี้ผมก็ถือว่าประสบความสำเร็จในการช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมแล้ว

“สำหรับการมีส่วนช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมของผมเอง ถ้าผมพูดไปคงเป็นเพียงแค่การตอกย้ำสิ่งที่เรารู้ๆ กันอยู่ ผมคิดว่าเราสิ่งเล็กๆ น้อยเช่น การลดใช้ถุงผ้า การปิดไฟ ประหยัดน้ำ ประหยัดการเดินทางและทำจนเป็นนิสัย ก็ช่วยโลกได้ในส่วนหนึ่ง และเราไม่ต้องคิดไปไกลวาดหวังถึงสิ่งแวดล้อมที่สวยงาม เอาเป็นแค่คิดว่าทำแล้วดีต่อโลกดีต่อคนรอบข้างที่เรารักนั่นก็พอแล้ว และถ้าทุกคนช่วยกันคนละนิดมันจะรวมเป็นพลังที่เปลี่ยนแปลงโลกได้เช่นกัน”

ดาราหนุ่มบอกถึงแนวความคิดง่ายๆ ในการรักษาสิ่งแวดล้อมแค่เริ่มดูที่ตัวเรา ว่าสิ่งที่เราทำอยู่จะช่วยโลกได้อย่างไร แล้วเริ่มต้นอย่างมีความหวัง วันนี้ท็อปได้เปิดร้านอีโคช็อป (Eco Shop) ที่ดิจิตอล เกตเวย์ ซึ่งเป็นแหล่งรวมสินค้าเพื่อสิ่งแวดล้อมไว้มากที่สุดที่หนึ่งสมความตั้งใจของเขา

ทรงกลด บางยี่ขัน ... นักสื่อสารสิ่งแวดล้อม

“ทำไมแอปเปิลถึงฝังความคิดว่าการใช้ไอโฟนมันดีอย่างไรให้กับผู้บริโภคได้ ผมคิดว่าด้วยเครื่องมือการสื่อสารแบบเดียวกัน ก็ต้องทำให้คนเชื่อว่าการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมนั้นเป็นเรื่องที่ดีและควรทำได้เช่นเดียวกัน” ทรงกลด บางยี่ขัน บอกกับเราอย่างนั้น

 

สำหรับนักคิด นักเขียน นักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และบรรณาธิการบริหารของนิตยสารขวัญใจเด็กแนว อย่าง อะเดย์ คนนี้เคยผ่านการทำงานเป็นเอ็นจีโอให้ WWF มาก่อน ทำให้เขาได้เรียนรู้กระบวนการทำงานเพื่อสิ่งแวดล้อมอย่างมืออาชีพ โดยเฉพาะการสื่อสารด้านข้อมูลให้คนได้รับรู้ถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม

ในช่วงปี 2535 หลังการจากไปของ สืบ นาคะเสถียร ได้จุดประกายหลายสิ่งหลายอย่างให้กับสังคมไทย ได้ตระหนักและรับรู้ปัญหาสิ่งแวดล้อมของประเทศ อุดมการณ์ของทรงกลดจึงไม่ได้ต่อสู้กับกลุ่มอิทธิพลเพียงลำพัง แต่ยังหว่านเมล็ดพันธุ์ให้เติบโตในหัวใจคนรุ่นใหม่ เขาเริ่มสนใจในปัญหาสิ่งแวดล้อมนับแต่ตอนนั้น ด้วยความสงสัยว่าเกิดอะไรขึ้นกับโลกของเรา จึงพยายามหาคำตอบจากการอ่านหนังสือ อ่านข่าวสิ่งแวดล้อม ก็ได้แต่เพียงตอบความสงสัยด้วยตำรา ไม่ต่างจากการศึกษาในห้องเรียน

พอเข้าเรียนเศรษฐศาสตร์สิ่งแวดล้อม ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทรงกลดเข้าเป็นสมาชิกของชมรมอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม ได้ออกค่ายและเริ่มรับรู้ปัญหาปัญหาต่างที่ไม่ได้เป็นข่าวบนสื่อกระแสหลัก แต่ท่ามกลางปัญหาเหล่านั้นทรงกลดได้เห็นคนเล็กๆ ที่ไม่มีหน้าที่โดยตรง ไม่มีอำนาจตัดสินใจที่จะเปลี่ยนได้อย่างที่เขาต้องการ กลับลุกยืนขึ้นมาสู้กับปัญหาเสมอ เห็นเจ้าหน้าที่ป่าไม่ธรรมดาคนหนึ่งออกมาสู้เรื่องอนุรักษ์สัตว์ป่า เห็นคนคนหนึ่งที่พยายามเปลี่ยนภูเขาหัวโล้นให้กลับมาเป็นป่าอีกครั้ง เห็นชาวบ้านคนหนึ่งที่ลุกขึ้นมาต่อต้านการทำประมงน้ำตื้น แต่กลุ่มคนเหล่านี้ไม่เคยอยู่ในสื่อ และไม่เคยมีการจารึกชื่อพวกเขาเป็นฮีโร่ของแผ่นดิน

“การที่เราได้เห็นได้พูดคุยกับคนเหล่านี้ มันทำให้เรามีพลัง สิ่งที่เขาทำ เขาก็ไม่ได้ทำเพื่อตัวเอง เหนื่อยก็เหนื่อย แถมยังเสี่ยงลูกปืน แล้วเขาจะทำไปทำไม แต่พวกเขาต้องการทำเพื่อสังคม และก็พลังนั้นได้ส่งต่อให้เรารู้สึกว่าเราอยากทำเพื่อสังคมบ้าง แม้สักเสี้ยวเดียวก็ยังดี

วันนี้ผมคิดว่า ผมต้องสื่อสารเรื่องสิ่งแวดล้อมให้ทุกคนได้รู้ เชื่อว่าทุกวันนี้หากมีการพูดเรื่องการหยุดสร้างเขื่อนเพื่อรักษาป่า ทุกคนก็คงเชื่อว่าดี แต่ดีอย่างไร ต้องมีข้อมูลออกมาเปรียบเทียบกันให้ชัดเจน และสื่อสารออกไปเพื่อให้ทุกคนรับรู้และตระหนักถึงปัญหานั้นๆ เพราะปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมในเวลานี้ก็คือ ทุกคนรู้จักค่าของเงิน 1,000 บาทว่าทำอะไรได้บ้าง แต่ไม่รู้ว่าต้นไม้ 1,000 ต้นมีค่าขนาดไหน เพราะเรารู้ข้อมูลคุณค่าของสิ่งแวดล้อมน้อยมาก”

ทั้ง 3 หนุ่มมีจุดหมายปลายทางเดียวกัน คือ การรักษาสิ่งแวดล้อมให้กลับมาดังเดิม พวกเขา “คาดหมาย” ว่าจะได้เห็นทุกคนเป็นแนวร่วมในการอนุรักษ์ธรรมชาติ แต่ไม่ได้ “คาดหวัง” ว่าจะเป็นไปอย่างที่เขาคิด เพียงแต่พวกเขากล้าที่จะก้าวไปข้างหน้าบนเส้นทางที่ทุกคนได้แต่มองแล้วหันกลับมาบอกว่า พวกเขาทำได้และทุกคนก็ทำได้เช่นกัน @