ครอบครัวนักอ่าน จินตนาการ ปูพื้นฐานจากครอบครัว

โดย...ทีมข่าวบันเทิง

จำได้แม่นว่าช่วงสัปดาห์นี้ เดือน ก.ค.นี้แหละของทุกๆ ปี ก็นับเวลาย้อนไปได้ถึง 9 ปีเชียวนะ ว่าเป็นช่วงเวลาดีๆ ของเทศกาลหนังสือเด็กและเยาวชน แต่ปีนี้ความพิเศษนั้นกลับมาเยือนอีกครั้งในรูปโฉมใหม่ พร้อมชื่อใหม่ “เทศกาลหนังสือครอบครัวนักอ่าน” ด้วยแนวคิด “สร้างสรรค์จินตนาการ ปูพื้นฐานจากครอบครัว” จัดโดยเจ้าเก่า “สมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย”

ทำไมต้องเปลี่ยนชื่อ... เปลี่ยนชื่อแล้วมีอะไรที่แปลกใหม่... วรพันธ์ โลกิตสถาพร นายกสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย แจงว่า ภายในงานมีหนังสือที่ครบถ้วนและครอบคลุมกับทุกเพศทุกวัย ทั้งโซนหนังสือเด็ก หนังสือวัยรุ่น หนังสือทั่วไป รวมถึงถนนสายการ์ตูน รวมถึงมีกิจกรรมและนิทรรศการที่จัดขึ้นเพื่อทุกคนในครอบครัว

ส่วนเหตุผลของการเปลี่ยนแปลง ก็เพราะต้องการให้ “หนังสือ” กลายเป็น “สื่อกลาง” ในการสร้างความสัมพันธ์ภายในครอบครัว และมุ่งสร้างวัฒนธรรมการอ่านให้เกิดขึ้นในสังคมไทย ซึ่งวัฒนธรรมการอ่านนั้นจะสามารถสร้างขึ้นได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืนนั้น จะต้องเริ่มขึ้นจากหน่วยย่อยที่สุดของสังคมอย่าง “ครอบครัว” ซึ่งมีความหมายและสำคัญที่สุดในการสร้างทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณค่า

“จากการสำรวจในหลายๆ ครั้ง พบว่านอกจากเด็กไทยทุกวันนี้ดูโทรทัศน์ เล่นคอมพิวเตอร์วันละประมาณ 4-5 ชั่วโมงแล้ว ที่สำคัญ คือ พ่อแม่ไม่มีเวลา ไม่มีโอกาสมาสอนลูก แต่ให้สังคมหรือสิ่งที่อยู่ในหน้าจอตรงนั้นมาสอนแทน เราเป็นห่วงมาก การจัดงานนี้นอกจากจะเพื่อส่งเสริมการอ่านแล้ว ยังต้องการดึงความสัมพันธ์ในครอบครัวกลับมา โดยใช้หนังสือเป็นสื่อ เมื่อครอบครัวแข็งแรง ทุกภาคส่วนย่อมแข็งแรง”

อ่าน (แล้ว) อารมณ์ดีตลอดปีตลอดชาติ

“กุดจี่-พรชัย แสนยะมูล” เจ้าของหนังสือ “อยากให้เธออารมณ์ดีตลอดปีตลอดชาติ” และเจ้าของสำนักพิมพ์ “ไม้มยก” ผู้รักการอ่านและการเขียนเป็นชีวิตจิตใจ เขาพบรักกับผู้หญิงที่รักการอ่านและการเขียนไม่แพ้กัน “มะเหมี่ยว ศิลป์สุภาษ์” จวบจนก่อร่างสร้างตัวเป็นครอบครัวเล็กๆ ที่ก่อกำเนิดเด็กหญิงตัวน้อยที่มีนามว่า “น้องต้นฉบับ-พรอักษร แสนยะมูล” ออกมาลืมตาดูโลก

ความเป็นนักอ่านและนักเขียนของทั้งคุณพ่อและคุณแม่ ได้ปลูกฝังให้ลูกสาวตัวน้อยอ่านนิทานตั้งแต่ยังเล็ก จนกระทั่งเขยิบชั้นให้ลูกสาวตัวน้อยได้สนุกสนานไปกับวรรณคดี ไม่ว่าจะเป็นรามเกียรติ์ พระอภัยมณี หรือหนังสือที่บอกเล่าเรื่องราวของพระพุทธเจ้า

คุณพ่อกุดจี่ บอกว่า หนังสือเหล่านี้มีคุณค่าและมีเรื่องราวที่น่าสนใจ มีความสนุกสนานอยู่ในตัว รวมทั้งเสริมสร้างจินตนาการให้ลูก

“เราสามคนพ่อแม่ลูกใช้เวลาก่อนนอน เป็นช่วงเวลาที่อ่านหนังสือร่วมกัน คืนไหนไม่ชวนน้องต้นฉบับอ่านหนังสือ คืนนั้นเป็นต้องงอแงก่อนนอน (หัวเราะ)”

หนังสือที่คุณพ่อคุณแม่ร่วมกันคัดเลือกเพื่อให้ลูกสาวตัวน้อย แน่นอนว่าต้องมีทั้งเล่มที่น้องต้นฉบับชอบและไม่ชอบ แต่หน้าที่ของพ่อและแม่ก็ยังต้องช่วยกันอ่าน เพื่อคัดเลือกเล่มที่ดีและเหมาะสมที่สุด โดยมีความเชื่อว่าการอ่านหนังสือคือการทำให้ไอคิว และอีคิวของเด็กมีพัฒนาการที่ดี

“สิ่งสำคัญที่สุด คือ พ่อแม่ต้องช่วยกันกลั่นกรอง คัดสรรเนื้อหาสาระที่ดีสำหรับลูก ไม่ใช่ให้ลูกไปอ่านอะไรก็ได้เอง พ่อแม่ลูกต้องมีเวลาอ่านหนังสือร่วมกัน เพื่อทำให้บรรยากาศของการอ่านเป็นไปด้วยความอบอุ่นสนุกสนาน มีการถามตอบระหว่างที่อ่านหนังสือด้วยกัน จะยิ่งช่วยเพิ่มรสชาติของการอ่านให้สนุกยิ่งขึ้นครับ”

ถึงกระนั้น กุดจี่และภรรยาก็เปิดโอกาสให้ลูกสาวได้ดูโทรทัศน์บ้าง เล่นไอแพดบ้าง รวมทั้งพาไปสวนสัตว์ ไปทะเล ไปดูหนังการ์ตูนในโรงภาพยนตร์ รวมทั้งทำกิจกรรมร่วมกับเด็กคนอื่นๆ เพื่อเปิดโลกกว้างให้กับลูก แต่ทั้งคู่ก็พบว่าน้องต้นฉบับชอบอยู่บ้านอ่านหนังสือมากกว่า

“ท้ายที่สุดเรายังมีความหวังกับโลกใบนี้อยู่นะครับ เพราะการที่เราส่งเสริมให้ลูกอ่านหนังสือ และตัวเราก็อ่านหนังสือไปกับลูกด้วยนั้น นี่คือการสร้างโลกให้ดียิ่งขึ้นกว่าเดิม ซึ่งพวกเราควรเริ่มต้นตั้งแต่วันนี้”

เราคือครอบครัวนักอ่าน

“แม้ว่าครอบครัวจะเป็นหน่วยเล็กที่สุดของสังคม ทว่ากลับมีความหมายและสำคัญที่สุด เป็นทั้งหัวใจและจุดเริ่มต้นในการสร้างทรัพยากรบุคคลที่มีคุณภาพขึ้นมาเป็นกำลังสำคัญ เพื่อช่วยพัฒนาสังคมในทุกมิติอย่างยั่งยืน ใน 1 วัน เด็กและเยาวชนใช้เวลาประมาณ 2 ใน 3 อยู่กับครอบครัว ดังนั้นการเพาะเมล็ดพันธุ์แห่งการอ่านให้งอกงามและเติบโตอย่างหยัดยืนได้นั้น จึงจำเป็นจะต้องเริ่มต้นขึ้นจากครอบครัว”

คำกล่าวของ ศ.เกียรติคุณ นพ.เกษม วัฒนชัย องคมนตรี ซึ่งในฐานะคุณพ่อลูกสอง และคุณปู่ของหลานๆ ท่านก็ได้สร้าง “ครอบครัวนักอ่าน” มาโดยตลอด

“ลูกสองคนเกิดตอนที่ผมกับภรรยาอยู่ที่อเมริกา ผมกับภรรยาชอบอ่านนิทานให้ลูกฟัง อ่านจนลูกติด นี่คงเป็นจุดเริ่มต้นในการปลูกฝังการเป็นนักอ่านให้กับลูกๆ มาตั้งแต่ตอนนั้น จวบจนปัจจุบันลูกคนหนึ่งไปมีครอบครัวอยู่เชียงใหม่ เวลาไปเยี่ยมเขาก็เอาหนังสือดีๆ ไปฝากทั้งลูกและหลาน ส่วนอีกคนก็อยู่ด้วยกัน ซึ่งสิ่งที่ผมทำอยู่เป็นประจำ คือ มักเลือกหนังสือที่เห็นควรว่าเหมาะสมกับเขาไปวางไว้หน้าห้องเขา แล้วให้เขาหยิบเอาไปอ่านเอง ซึ่งเขาก็หยิบไปอ่านทุกเล่มที่วางไว้หน้าห้องนะ (หัวเราะ) ผมว่าเขารู้ว่านี่คือสิ่งที่พ่อตั้งใจมอบสิ่งที่ดีที่สุดให้แก่ลูก และผมก็หวังว่าในอนาคตต่อไปเขาจะมอบสิ่งที่ดีที่สุดนี้ให้แก่ลูกของเขาครับ”

เริ่มต้นจากพ่อแม่...สู่ลูก

คุณแม่คนสวย “นุสบา ปุณณกันต์” ควงคู่ลูกชายสุดหล่อ “น้องปุณณ ปุณณกันต์” วัย 11 ขวบ และ “น้องกันต์ ปุณณกันต์” วัย 5 ขวบ มาแบ่งปันประสบการณ์การอ่านในครอบครัวปุณณกันต์

เริ่มที่คุณแม่รักและเห็นความสำคัญของการอ่าน ตอนที่ตั้งท้องน้องปุณณ และน้องกันต์ ก็พยายามอ่านออกเสียงหนังสือสนุกๆ ให้ลูกฟังเสมอ เพราะเคยพบผลวิจัยที่ว่าเด็กๆ สามารถเรียนรู้ได้ตั้งแต่อยู่ในท้อง ซึ่งเธอเชื่อว่าน่าจะมีผลจริงๆ เพราะหลังจากที่คลอดแล้วได้ลองอ่านหนังสือเล่มเดิมที่เคยอ่านด้วยน้ำเสียงเดิมๆ และพบว่าลูกชายทั้งสองคนมีปฏิกิริยาตอบสนองและตั้งใจฟัง

“ต้องเริ่มจากพ่อแม่ ถ้าอยากให้ลูกรักการอ่าน แต่พ่อแม่ไม่อ่านก็คงไม่เกิดในรุ่นลูก ซึ่งตอนนี้นุสเข้าใจเลยว่าจะทำให้ลูกอ่านหนังสือนี่ยากมาก เพราะอุปสรรคเยอะจริงๆ ทั้งเกม ทั้งอินเทอร์เน็ต เพื่อนฝูงในกลุ่มที่ชี้ชวนกันไปเล่นอย่างอื่น โอเค เราไม่ได้ห้าม แต่ต้องอยู่ในระดับที่พอเหมาะ และหาช่องให้เขาได้หยิบจับหนังสือ”

ช่องทางของนุสบา คือ ให้ลูกได้เลือกหนังสือที่ต้องการอ่านด้วยตัวเอง เพราะเมื่อเริ่มจากสิ่งที่ชอบแล้ว แรงจูงใจอื่นๆ ก็จะตามมา “การอ่านหนังสือจำเป็นมากๆ สำหรับเด็กรุ่นนี้ เพราะเทคโนโลยีที่เข้ามามีส่วนทำให้เด็กๆ สมาธิสั้น พ่อแม่ยุคนี้จึงควรสนับสนุนให้ลูกอ่านมากๆ เพราะช่วงเวลาที่ต้องจดจ่อกับสิ่งที่อ่านจะทำให้ลูกๆ มีสมาธิมากขึ้น” คุณแม่คนสวยทิ้งท้าย

 ปลูกนิสัยรักการอ่านตั้งแต่เล็ก

คุณแม่ลูกสองอย่าง ลอร่า-ศศิธร วัฒนกุล ก็พยายามสร้างให้ลูกสาว น้องโมนิก้า และลูกชาย น้องมาร์โก้ มีจินตนาการกว้างไกลและมีพัฒนาการที่สมวัย นอกจากวิธีที่ให้ลูกได้สัมผัสและรับประสบการณ์จริงๆ จากสิ่งต่างๆ รอบตัวแล้ว การอ่านหนังสือก็เป็นอีกสิ่งที่ลอร่าส่งเสริมอยู่เสมอ

ลอร่า มีหลัก 3 อย่างในการเลือกหนังสือให้ลูกๆ อ่าน อย่างแรก คือ เลือกตามวัย สอง คือ เลือกตามความสนใจ และสาม คือ คัดเลือกหนังสือดีๆ ให้ลูก แต่ก็ต้องคอยสังเกตด้วยว่าตอนนี้ลูกชอบเรื่องอะไร หรือสนใจอะไรเป็นพิเศษ

“เด็กๆ จะไม่สามารถเดินไปหาหนังสือเองได้ ถ้าอยากจะให้ลูกอ่าน เราก็ต้องเป็นตัวอย่างให้ลูก อ่านให้ลูกเห็น ทำให้เขาสงสัยว่าเราทำอะไร และอาศัยมือของเรานี่ล่ะ ที่คัดเลือกหนังสือดีๆ ที่เหมาะสมกับวัยให้ลูก

แรกๆ ลูกอ่านหนังสือยังไม่ได้ก็ไม่เป็นไร อย่าคิดว่าค่อยปลูกฝังตอนโต เพราะอาจจะไม่ทัน ตั้งแต่มือของเด็กๆ เริ่มหยิบจับและกำของได้ ให้หยิบหนังสือใส่มือ ขอให้ชอบหยิบชอบจับหนังสือไว้ก่อน พอโตขึ้นมาหน่อย ลอร่าก็อ่านหนังสือให้ฟังเป็นประจำ จนตอนนี้น้องโมนิก้าชอบร้านหนังสือมากๆ เห็นปั๊บก็วิ่งเข้าไปเลือกหนังสืออ่านเอง ส่วนน้องมาร์โก้ก็ชอบอ่านหนังสือเพราะเห็นพี่สาวอ่าน เป็นพฤติกรรมเลียนแบบ”

เขียนหนังสือเพราะลูกชอบอ่าน

จู่ๆ หนิง-ศรัยฉัตร กุญชร ณ อยุธยา จีระแพทย์ ก็ลุกขึ้นมาจับปากกาเขียนหนังสือ เป็นหนังสือนิทานธรรมะ 2 ภาษา (ไทย-อังกฤษ) เพราะได้แรงบันดาลใจมาจากลูกสาว น้องเบลล่า ที่ชอบอ่านหนังสือ

“วันหนึ่งเราคุยกันว่าแม่จะทำหนังสือให้ลูกอ่าน ให้ลูกเป็นนางเอกเลย แล้วนำกิจกรรมต่างๆ ที่น้องเบลล่าได้ไปทำมาเป็นเรื่องราวในนิทาน

น้องเบลล่าก็มีส่วนช่วยดู ช่วยแสดงความคิดเห็นด้วยว่าอยากให้เพิ่มอะไรตรงไหนบ้าง แล้วที่ทำเป็น 2 ภาษา เพราะน้องเบลล่าเรียนอินเตอร์ ก็อยากให้เพื่อนที่เป็นเด็กต่างชาติได้มีโอกาสอ่าน”

หนังสือจำพวกนิทานดูจะเป็นแนวโปรดของหนูน้อยเบลล่า “ตั้งแต่หนิงมีลูก ก็จะอ่านนิทานให้ลูกฟัง ซึ่งนิทานมีผลกับพฤติกรรมและนิสัยเขาจริงๆ อย่างเมื่อก่อนมีนิทานเรื่องกุ๊งกิ๊งขึ้นเครื่องบิน กุ๊งกิ๊งไปวัด พอน้องเบลล่าได้ขึ้นเครื่องบินเขาก็รู้เลยนะคะว่าต้องทำตัวยังไงบ้าง เราก็เลย