กรณีพุทธศาสน์...สู่ ยุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนาของประชาคมอาเซียน (ตอน๔)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

พระพุทธศาสนาเป็นหลักธรรมของโลกที่เกิดและเติบโตขึ้นที่ชมพูทวีป ดินแดนแห่งอารยธรรมดั้งเดิมของมนุษย์ก่อนที่จะเกิดมียุโรป อเมริกา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และสุวรรณภูมิ เป็นแผ่นดินที่กว้างยาวตรงเป็นหมื่นโยชน์ จดขอบมหาสมุทรทั้ง ๔ เรียกว่าชมพูทวีป ซึ่งในปัจจุบันคือบริเวณประเทศอินเดีย เนปาล อัฟกานิสถาน และอื่นๆ ในย่านนั้นทั้งหมด เมื่อก่อนได้แก่ แว่นแคว้นคันธาระ กัมโพชะ มัจฉะ กุรุ สุรเสนะ อวันตี วังสะ โกสละ สักกะ มัลละ วัชชี มคธะ อังคะ เจติยะ กาสี และออกไปถึงมหารัฏฐะ นั่นคือแผ่นดิน ๑๖ ชนบท ไม่นับเมืองเล็กเมืองน้อย เมืองกิ่งเมืองก้านตามเกาะตามแก่ง มหาประเทศทั้งหมดอยู่ที่ชมพูทวีป ผู้นำในอารยธรรมจึงต้องเป็นผู้รู้ ผู้รู้ก็คือบัณฑิต บัณฑิตคือปราชญ์ ซึ่งมติคำสอนในพระพุทธศาสนาได้ให้ความสำคัญเป็นที่สุดต่อเรื่องดังกล่าว

ดังพระภาษิตที่ว่า “อะเสวะนา จะ พาลานัง ปัณฑิตานัญจะ เสวะนา” คนพาลไม่ควรคบหา บัณฑิตเป็นบุคคลที่ควรเสวนาด้วย

เพราะฉะนั้น ผู้นำจึงต้องมีความเป็นปราชญ์และเป็นบัณฑิต เพื่อการไม่ตกอยู่ภายใต้อำนาจความสกปรกแห่งมายาของโลก และต้องเป็นผู้ที่มีความสามารถยับยั้ง เอาชนะอำนาจมายาสกปรกที่เรียกว่าอุปกิเลสไปได้ ในเบื้องต้นคือ ความยกตัวข่มท่าน ลบหลู่คุณท่าน ตีตัวเสมอท่าน ความอิจฉาริษยา ความตระหนี่ถี่เหนียว ไม่รู้จักแบ่งปันเกื้อกูลผู้อื่นที่เขาด้อยกว่า แม้เราเป็นผู้มี ความมีมายาหลอกลวง สาเถยยะ ความโอ้อวดจอมปลอมทั้งหลายที่หลอกลวงกันไปวันๆ ให้เหม็นไปทั้งบ้านทั้งเมืองตอนนี้ ซึ่งนั่นเป็นอุปกิเลสฝ่ายต่ำ เป็น ๖ ใน ๑๖ ข้อ ถ้ายังมีอยู่ในผู้ใด ผู้นั้นไม่ควรเป็นผู้นำในสังคมวิถีพุทธ

นอกจากนั้น ผู้นำในพระพุทธศาสนานั้นต้องมีน้ำใจ เป็นคนดี เป็นแบบฉบับ มีน้ำจิตน้ำใจที่พร้อมเกื้อกูลผู้อื่น ต้องดำรงตนตามหลักแห่งเมตตาธรรม มีพรหมวิหารธรรม เมื่อพรหมวิหารธรรมเกิดขึ้น ทำให้เกิดความไม่พยาบาท ไม่เบียดเบียนผู้อื่น ไม่อิจฉาผู้อื่น ไม่กดขี่ข่มเหงผู้อื่นด้วยกำลัง ไม่คิดประทุษร้ายใคร ต้องมีพรหมวิหารเกิดขึ้น มีเมตตา มีความตั้งจิตตั้งใจต้องการให้คนอื่นมีความสุข และมีความเกื้อกูลให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ เขาได้สมบัติที่ดีเราก็มุทิตายินดีกับเขา และที่สุดก็คือเข้าใจความจริงว่า ทุกคน สัตว์ทั้งหลาย ไม่ว่าเราหรือเขาเป็นเช่นนี้ จึงไม่ล่วงเข้าไปในความยินดีจนเสียสติ ยินร้ายจนเสียใจ ผู้นำต้องมีสติและปัญญา นี่คือคุณสมบัติที่ถูกต้อง ต้องมีสติและปัญญา นี่คือผู้นำในพระพุทธศาสนา ซึ่งตรงตามหลักธรรมที่กล่าวถึงลักษณะของผู้นำว่าจะต้องมีหลักธรรมดังต่อไปนี้คือ...

๑. ขมา ได้แก่ ความอดทนอดกลั้น ผู้นำต้องมีความอดทนอดกลั้นกับสิ่งที่ไม่ชอบใจและสิ่งที่ชอบใจ ต้องอดทนต่อสิ่งที่ยั่วยวนใจ ต้องมีความอดทนอดกลั้นสูง

๒. ชาคริยัง ได้แก่ ต้องมีความตื่นตัวอยู่เสมอ มีสติมีความตื่นอยู่เสมอ ผู้หลับใหลย่อมขาดความเป็นผู้นำ

๓. สังวิภาโค ได้แก่ ต้องเป็นผู้มีใจกว้างขวาง

๔. อุฏฐานัง ได้แก่ ต้องเป็นผู้มีความขยันหมั่นเพียร

๕. ทยา ได้แก่ ต้องมีความเอ็นดู ไมตรี มีเมตตากรุณา

๖. อิกขณา ข้อนี้สำคัญมาก หมายถึง ต้องเป็นผู้มีปัญญา

หกข้อดังกล่าวนี้ คือคุณลักษณะคุณธรรมของผู้นำตามวิถีพุทธที่สาธุชนควรพิจารณา

ต่อไปมีคำถามว่า การพัฒนาประเทศ คนในชาติควรประพฤติปฏิบัติอย่างไร เพื่อการพัฒนาประเทศที่ยั่งยืนและเข้มแข็ง คนในประเทศก็คือผู้ที่ต้องสนองตอบต่อนโยบายที่ดี ทำตามผู้นำ เมื่อเราคบบัณฑิตเรารู้ว่าเราคบปราชญ์ มีผู้นำที่ดี มีแบบฉบับเยี่ยงอย่างที่ถูกต้อง เช่น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เป็นต้นแบบต้นฉบับของมหาชนชาวไทยมาโดยตลอด

อ่านต่อฉบับวันจันทร์