เป็น ‘นักข่าวพลเมือง’ อย่างมืออาชีพ

ปรากฏการณ์โซเซียลเน็ตเวิร์ก (Social Network) หรือชุมชนในเครือข่ายบริการสังคม กำลังกลายเป็นกระแสร้อนแรงในโลกของการสื่อสาร เมื่อระบบคอมพิวเตอร์ผนวกเรื่องการสื่อสารเข้าไว้ด้วยกันกับผู้คนทั่วทุกมุมโลก เครือข่ายโซเซียลเน็ตเวิร์กได้ขยายวงกว้างออกไปเรื่อยๆ จากกิจกรรมเล่นๆ ในแวดวงเพื่อนฝูงที่สามารถติดต่อสื่อสารในวงกว้าง ปัจจุบันได้ขยายตัวออกไปสู่แวดวงการสื่อสาร และกลายเป็นเครื่องมือใหม่ที่กำลังมาแรง

จำนวนของผู้ใช้งานเว็บไซต์สังคมออนไลน์เฟซบุ๊ก (Fecebook) ที่มีผู้ใช้งานเกินกว่า 800 ล้านคนทั่วโลก ทวิตเตอร์ (Twitter) มีผู้ใช้งานมากกว่า 250 ล้านคนทั่วโลก ในปี 2554 และเมื่อเทคโนโลยีพัฒนาก้าวหน้าส่งผลให้เกิดเครื่องมือสื่อสารที่ทันสมัยมากขึ้น เช่น สมาร์ตโฟน (Smartphone) แท็บเล็ต (Tablet) เป็นต้น ซึ่งเครื่องมือสื่อสารยิ่งทันสมัย ยิ่งทำให้การสื่อสารบนโลกออนไลน์สะดวกรวดเร็วมากขึ้น เครื่องมือสื่อสารได้พัฒนาให้เกิดโซเซียลมีเดีย (Social Media) เพราะสร้างให้เกิดโซเซียลเน็ตเวิร์กที่มนุษย์ติดต่อสื่อสารกันด้วยเทคโนโลยีอันทันสมัยต่างๆ เกิดเป็นการสื่อสาร 2 ทางที่ฉับไวเกิดการแบ่งปันข้อมูลทุกประเภทอย่างรวดเร็ว

โซเซียลมีเดียที่มีคุณสมบัติด้านความสะดวกและรวดเร็วในการติดต่อสื่อสาร จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญและกลายเป็นทางเลือกใหม่ของนักข่าวในการนำเสนอข้อมูลแก่ประชาชน ก่อให้เกิดบทบาทของ “นักข่าวพลเมือง” (Citizen Journalist) ที่กลายเป็นกระบอกเสียงที่สำคัญของสังคม นอกจากจะรวดเร็วแล้ว ยังทำให้การรายงานข่าวมีมุมมองที่หลากหลายมากขึ้น ขณะเดียวกันโซเซียลมีเดียที่มีความโดดเด่นในเรื่องความรวดเร็วของการนำเสนอเหตุการณ์ เพื่อตอบสนองความต้องการข้อมูลข่าวสารของผู้คนได้อย่างทันท่วงที

บริษัท ซัมซุง อิเลคโทรนิคส์ ผู้สนับสนุนระดับโลกในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก จัดโครงการซัมซุง โกลบอล บล็อกเกอร์ (Samsung Global Blogger) เพื่อคัดสรรตัวแทนคนรุ่นใหม่จากทั่วโลก ร่วมรายงานสดจากมหกรรมกีฬาโอลิมปิก ลอนดอน 2012 ซึ่งได้รับความสนใจจากคนจำนวนมาก ที่สมัครเข้ารับการคัดเลือกและได้รับการคัดเลือกจากคณะกรรมการระดับโลก จนเหลือผู้เข้ารอบสุดท้าย 20 คน ที่จะผ่านการคัดสรรบ่มเพาะจนได้ผู้ชนะตัวแทนประเทศไทยเพียง 4 คนเท่านั้น

ซัมซุงจึงได้จัดเวิร์กช็อปแก่ผู้เข้ารอบทั้ง 20 คน พร้อมมอบความรู้และแบ่งปันประสบการณ์จากผู้ทรงวุฒิในวิชาชีพสื่อสารมวลชน ในการเป็น “นักข่าวพลเรือน” ที่ดี

จันทร์วิภา พิพัฒนกุล ผู้อำนวยการฝ่ายการตลาดองค์กร บริษัท ไทยซัมซุง อิเลคโทรนิคส์ กล่าวว่า เวิร์กช็อปพิเศษเป็นการเตรียมบล็อกเกอร์ทั้ง 20 คน ในการเป็นนักข่าวพลเมืองยุคดิจิตอลที่มีคุณภาพ และมีความสามารถในการถ่ายทอดเรื่องราวผ่านโซเซียลมีเดียได้อย่างน่าสนใจ “บล็อกเกอร์ทั้ง 20 คน ได้ฝึกฝนทักษะด้านการผลิตคลิปวิดีโอ ด้วยความคิดสร้างสรรค์ จากโจทย์ที่เปิดโอกาสให้เหล่าบล็อกเกอร์ได้ปลดปล่อยจินตนาการและแรงบันดาลใจ เพื่อให้ทุกคนมีประสบการณ์จริงในการรายงานข้อมูลข่าวสาร ที่เป็นประโยชน์ภายใต้การดูแลและแนะนำจากผู้ผลิตข่าวมืออาชีพ”

นักข่าวพลเมืองกับท่าทีที่เปลี่ยนไปของสังคม

คนส่วนใหญ่อาจเพิ่งคุ้นหูกับคำว่านักข่าวพลเมืองเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ แต่ก็พบว่า “นักข่าวพลเมือง” กำลังเข้ามามีบทบาทและอิทธิพลสูงมากขึ้นเรื่อยๆ ภายใต้เงื่อนไขที่สำคัญ 3 ประการ

 

การพลวัตของสังคม หรือ Globalization ที่มีส่วนทำให้โลกย่อเล็กลง ผู้คนสามารถติดต่อผ่านเครื่องมือสื่อสารไร้สายอย่างไร้ข้อจำกัด ขณะที่กำแพงที่กั้นขวางระหว่างพรมแดนของการสื่อสารก็พังทลายลงไปด้วย

Liberalization สิทธิและเสรีภาพที่ขยายวงกว้าง รุกคืบไปเกือบทั่วโลก ทำให้ผู้คนที่อยู่ตามทุกมุมโลกต่างมีความชอบธรรมที่จะแสดงออกทางอุดมคติ หรือความคิดของตนให้สาธารณชนได้รับรู้ได้อย่างเต็มที่ โดยปราศจากการปิดกั้นของหน่วยงานหรือผู้มีอำนาจอีกต่อไป

IT Revolution ที่มีผลมาจากความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีด้านการสื่อสาร ที่มีราคาถูกลง ทั้งกล้องวิดีโอ คอมพิวเตอร์ หรือแม้กระทั่งโทรศัพท์มือถือ รวมทั้งแอพพลิเคชันในการผลิตสื่อที่สะดวกมากขึ้นสำหรับผู้ใช้ ทำให้ประชาชนทั่วไปสามารถเป็นผู้ผลิตสื่อ และสามารถเป็นนักข่าวพลเมืองได้ง่ายๆ ไม่ใช่เรื่องไกลเกินเอื้อม หรือเป็นเรื่องเฉพาะของ “มืออาชีพ”

ทฤษฎีมินิสเกิร์ต

วิธีการได้มาของข่าวที่อัดแน่นด้วยคุณภาพ ตรงกับ “ทฤษฎีมินิสเกิร์ต” ของผู้พิพากษา อดุลย์ จันทรศักดิ์ โดยระบุว่า เนื้อข่าวที่ดีนั้นต้องยาวปกคลุมใจความ แต่ก็สั้นพอที่จะทำให้เร้าใจ ซึ่งวิธีการให้ได้มาของข่าวที่ดีนั้นควรคำนึงถึงปัจจัยดังนี้ ประการแรก การเข้าถึงข้อมูล นักข่าวพลเมืองหรือบล็อกเกอร์ที่ดี ควรมีทักษะที่สามารถย่อยข่าวหรือจับใจความ เพื่อบอกเล่าเรื่องได้ว่าเกิดอะไรขึ้น เกิดขึ้นได้อย่างไร ขยายความเรื่องนั้นทำไมสรุปตอนท้ายอย่างไร

ประการต่อมา การนำเสนอข้อมูล นอกจากจะต้องมีความฉับไวในการรายงานแล้ว สำนวนภาษาที่ร้อยเรียงเนื้อหาข่าวควรมีอัตลักษณ์เฉพาะเป็นของตัวเอง ตลอดจนสามารถใช้ภาพประกอบข่าวต่างๆ เพื่อร้อยเรื่องให้เกิดอารมณ์และจินตนาการร่วมกันระหว่างผู้อ่านและตัวละคร

ที่สำคัญการนำเสนอข้อมูลที่ดีนั้น ต้องมาจากสัญชาตญาณของนักข่าวที่ดี และต้องไม่จำกัดเนื้อหาการนำเสนอให้อยู่เพียงในสนามหรือเหตุการณ์หนึ่งๆ เท่านั้น ควรมีหูตาที่รอบรู้และมีความอยากรู้อยากเห็นกับสิ่งแวดล้อมรอบตัว ไม่ควรรีรอให้ข่าวมาหาเรา แต่ควรวิ่งเข้าหาข่าว เพื่อให้ได้มาของข่าวที่โดดเด่นไม่เหมือนใคร นอกจากนั้นบุคลิกหรือภาษากาย (Body Language) ในการนำเสนอข่าวที่เป็นธรรมชาติ ลดความเป็นทางการนั้น (Deformalization) ทำให้เกิดเสน่ห์ชวนให้น่าติดตามเช่นกัน

ภาพหนึ่งภาพ แทนคำพูดนับพัน

การเรียนรู้เกี่ยวกับการถ่ายภาพและการนำเสนอภาพจึงเป็นเรื่องสำคัญยิ่ง ภาพในการนำเสนอข่าวในบล็อกจะมีข้อได้เปรียบกว่าสื่ออื่นๆ ตรงที่สามารถใช้ภาพประกอบได้หลากหลายและจำนวนมากกว่า เพราะเนื้อที่บนเว็บไซต์ไม่มีจำกัดเหมือนกับหน้ากระดาษของสิ่งพิมพ์ ที่สำคัญสามารถทำ Water Print หรือลายน้ำปกป้องลิขสิทธิ์ได้

ภาพหนึ่งภาพควรจะบอกเรื่องราวได้ครบถ้วนเกี่ยวกับ 5W (Who What When Why) ตลอดจนควรระลึกอยู่ตลอดเวลาว่าการถ่ายภาพที่ดีนั้นเท้าของช่างถ่ายรูปไม่ควรหยุดอยู่กับที่ ควรเคลื่อนไหวไปมาตามมุมของภาพ เพื่อนำเสนอภาพที่หลากหลาย

อยากเป็นบล็อกเกอร์ที่คนกด Like ต้องใส่ใจความเป็นที่สุด

ทุกวันนี้นักข่าวพลเมืองและบล็อกเกอร์เกิดขึ้นมากมาย ทำอย่างไรจึงจะสร้างตัวเองให้เป็นบล็อกเกอร์ที่มีคนสนใจ เข้ามาอ่านติดตามข่าวเป็นแฟนประจำได้ สิ่งสำคัญต้องสร้างความเป็นที่สุดให้กับข่าว มิฉะนั้นก็ไม่ต่างอะไรกับการนำเรื่องเก่ามาเล่าใหม่ หรือฉายหนังซ้ำในเรื่องที่ใครๆ ก็เขียนถึง

ข่าวที่นำเสนอจึงต้องเร็วที่สุด ข้อมูลลึกที่สุด ภาพเด็ดที่สุด สถิติตัวเลขดีที่สุข สำนวนดีที่สุด และสุดท้ายก็กลายเป็นบล็อกเกอร์หรือนักข่าวพลเมืองที่มีผู้ติดตามและถูกใจคนอ่านมากที่สุด

ติดตามความเคลื่อนไหวของบล็อกเกอร์ชาวไทยและโครงการซัมซุง โกลบอล บล็อกเกอร์ ได้ที่ www.samsungglobalblogger.com