การใช้ยาสีฟันในเด็ก

เรื่อง : ทญ.ประไพ ชุณหคล้าย สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี (รพ.เด็ก) กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

คุณพ่อ คุณแม่ทราบหรือไม่ว่า ยาสีฟันมีส่วนประกอบอะไรบ้าง และเริ่มใช้ในเด็กอย่างไรและเมื่อไร วันนี้หมอก็อยากจะมาเล่าให้ฟังเกี่ยวกับการใช้ยาสีฟัน โดยทั่วไปในยาสีฟันจะมีส่วนประกอบมากมาย ได้แก่ ผงขัด สารให้ความชุ่มชื้น น้ำ สารทำความสะอาด สารเพิ่มความหนืด สารแต่งกลิ่น รส สารเสริม เช่น ฟลูออไรด์ รวมทั้งสารกันเสียในสัดส่วนต่างๆ กันไป

วันนี้หมอก็อยากแนะนำให้คุณพ่อ คุณแม่เลือกใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ผสม ซึ่งจากการวิจัยพบว่าฟลูออไรด์สามารถป้องกันฟันผุ โดยทำให้เนื้อฟันแข็งแรงขึ้น ในท้องตลาดบ้านเราจะมียาสีฟัน 2 ประเภท คือ ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ และยาสีฟันที่ไม่มีฟลูออไรด์ แต่ในแง่ของการป้องกันฟันผุแล้ว หมอก็อยากแนะนำให้ใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ โดยความเข้มข้นของฟลูออไรด์ที่แนะนำให้ใช้ในการป้องกันฟันผุในยาสีฟัน คือ 1,0001,500 ppm (ส่วนในล้านส่วน) แต่ยาสีฟันสำหรับเด็กอายุน้อยกว่า 6 ขวบ ในต่างประเทศ เช่น อังกฤษ แคนาดา แนะนำให้ใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์น้อยกว่า 600 ppm เพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดฟันตกกระ

ส่วนยาสีฟันเด็กในประเทศไทยที่มีจำหน่ายก็มีความเข้มข้นของฟลูออไรด์ 500 850 และ 1,000 ppm ก็แนะนำให้เลือกใช้ให้เหมาะกับเด็กแต่ละวัยนะคะ โดยมีวิธีการใช้คือ 1) ในเด็กเล็กที่ยังบ้วนน้ำไม่เป็น (อายุน้อยกว่า 3 ขวบ) และไม่ได้รับประทานฟลูออไรด์เสริมเป็นประจำจากแพทย์สำหรับเด็ก หรือทันตแพทย์สำหรับเด็ก ให้เริ่มใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ได้ตั้งแต่มีฟันเริ่มขึ้น โดยป้ายพอเปื้อนแปรง ถูไปมาแล้วใช้ผ้าสะอาดเช็ดออก 2) ในเด็กเล็กที่ยังบ้วนน้ำไม่เป็น (อายุน้อยกว่า 3 ขวบ) และรับประทานฟลูออไรด์เสริมเป็นประจำ ให้เริ่มใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ได้ตั้งแต่อายุ 3 ขวบขึ้นไป

โดยขนาดที่ใช้แนะนำเด็กอายุน้อยกว่า 6 ขวบ ให้ใช้ขนาดยาสีฟันเท่าเม็ดถั่วเขียว (น้อยกว่า 5 มม.) ซึ่งจะมีปริมาณฟลูออไรด์ไม่มากเกิน 0.2 มม. ส่วนเด็กอายุ 6 ขวบขึ้นไปจนเป็นผู้ใหญ่ ก็เพิ่มขนาดยาสีฟันตามลำดับจนเท่าผู้ใหญ่ได้ตามความเหมาะสมแต่ไม่ควรเกินครั้งละ 1 มม. (ความยาวประมาณ 1 นิ้ว)