หยุดทำลายป่า รักษาแม่วงก์

โดย...อ.ศศิน เฉลิมลาภ เรียบเรียง : โยธิน อยู่จงดี

ทุกวันนี้ประเทศไทยเรามีพื้นที่ป่าที่เหลือไว้ให้รักษาอยู่ประมาณ 20% นอกจากต้องรักษาไม่ให้ลดลงแล้ว เรายังต้องเพิ่มพื้นที่ป่าขึ้นอีก 20 เปอร์เซ็นต์ของประเทศไทย โดยไม่ให้ลดลงตามหลักการ ซึ่ง ทั้งยังมีพื้นที่ป่าอีก 10% ซึ่งเป็นป่าเล็กป่าน้อยที่มีแนวโน้มถูกทำลายด้วยกลไกการดูแลที่เราไม่สามารถรักษาป่าตรงนี้เอาไว้ได้

กลไกการรักษาป่าเป็นปัญหาที่เกิดจากการจัดการงบประมาณ ที่มีกระบวนการเงินทอน คอร์รัปชันในโครงการต่างๆ เรื่องของคนงานผี เรื่องของค่าน้ำมัน และในเมื่อเราลดการคอร์รัปชันตรงนี้ออกไปไม่ได้ก็ต้องยอมรับสภาพไป เพราะโครงการต่างๆ ในพื้นที่ล้วนผูกพันทางการเมือง ถ้าระบบการเมืองมาแทรกแซงในการหาผลประโยชน์ เราก็ต้องเผชิญปัญหาเหล่านี้กันต่อไปเช่นเดียวกับกรณีของเขื่อนแม่วงก์

การสร้างเขื่อนในเขตอุทยานแห่งชาติที่มีสัตว์ป่าอยู่นั้นไม่ได้สร้างมาได้ประมาณ 20 ปีแล้ว เขื่อนสุดท้ายในประเทศไทยที่สร้างในเขตอุทยานก็น่าจะเป็นเขื่อนเชี่ยวหลาน ที่เข้ามาทำในอุทยานแห่งชาติที่มีสัตว์ป่าอยู่ กรณีของเขื่อนแม่วงก์ก็คือความพยายามในการพัฒนาเขื่อน เพราะตั้งแต่กฎหมายสิ่งแวดล้อม ปี พ.ศ. 2535 โครงการที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมต้องมีการทำอีไอเอ หรือรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม

จากจดหมายคัดค้านการสร้างเขื่อนแม่วงก์เปิดผนึกส่งถึงรัฐบาล โดยมูลนิธิสืบนาคะเสถียรและองค์กรด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอีก 13 องค์กร ได้ใช้เหตุผลประกอบการคัดค้าน 3 ข้อ คือ

1.การสร้างเขื่อนแม่วงก์ เป็นการทำลายระบบนิเวศของผืนป่าและสัตว์ป่าในพื้นที่อุทยานแห่งชาติแม่วงก์และผืนป่าตะวันตก : อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ เป็นอุทยานแห่งชาติที่มีความอุดมสมบูรณ์ด้านทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า เป็นต้นกำเนิดของลำน้ำสำคัญ คือ ลำน้ำแม่วงก์ หรือห้วยแม่เรวา ซึ่งเป็นลำน้ำที่มีความสวยงามตามธรรมชาติ นอกจากนี้ ลำน้ำแม่วงก์ยังคงมีคุณภาพและปริมาณน้ำที่หล่อเลี้ยงพื้นที่กสิกรรม บริเวณชุมชนใน อ.แม่วงก์ จ.นครสวรรค์ อย่างต่อเนื่องตลอดปี และไหลลงสู่แม่น้ำสะแกกรังและแม่น้ำเจ้าพระยา ในด้านสัตว์ป่า อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ ปัจจุบันเป็นพื้นที่สำคัญในการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง ซึ่งถือว่าเป็นสัตว์ป่าที่อยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์ในระดับโลก ประชากรเสือโคร่งทั้งโลกเหลืออยู่เพียงไม่เกิน 3,200 ตัว ส่วนในประเทศไทยเหลือเสือโคร่งไม่เกิน 250 ตัว และส่วนใหญ่อยู่ในผืนป่าตะวันตก ซึ่งรวมถึงพื้นที่อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ที่เสือโคร่งกระจายตัวมาจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง นอกจากนี้ สัตว์ป่าที่สำคัญในป่าแห่งนี้อีกชนิดหนึ่งคือ นกยูงไทย ซึ่งจากการฟื้นฟูประชากรนกยูงไทย ซึ่งมีสถานภาพถูกคุกคามและไม่มั่นคงในระดับโลก ที่ผ่านมาในผืนป่าแม่วงก์ทำให้ปัจจุบันนกยูงไทยในป่าแห่งนี้กำลังได้รับการฟื้นฟูกระจายพันธุ์กลับคืนสู่บริเวณลานนกยูง ริมลำน้ำแม่วงก์ เป็นที่ประทับใจแก่ผู้เข้าเยี่ยมชมอุทยานแห่งชาติ

2.เขื่อนแม่วงก์ไม่สามารถป้องกันน้ำท่วมได้จริง จากลักษณะทางภูมิศาสตร์ในเขตพื้นที่ที่จะถูกน้ำท่วม ได้แก่ อ.แม่วงก์ อ.ลาดยาว จ.นครสวรรค์ ที่มีลักษณะเป็นพื้นที่ลาดเท โดยเฉพาะในเขต อ.ลาดยาว เป็นพื้นที่ที่มีลักษณะเป็นแอ่งรับน้ำจากพื้นที่ ทั้งทางตอนบนจาก จ.กำแพงเพชร ทางตะวันออกจาก อ.บรรพตพิสัย และ อ.เก้าเลี้ยว ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือจาก อ.แม่วงก์ และทางทิศตะวันออกจาก อ.แม่เปิน และ อ.ชุมตาปง ลักษณะทางธรณีวิทยาเช่นนี้เป็นลักษณะทางธรรมชาติของพื้นที่ที่เป็นแหล่งรวมของลำน้ำอีกหลายสายไหลมาบรรจบกันกับน้ำแม่วงก์ ทำให้ปริมาณน้ำเพิ่มขึ้นในพื้นที่บริเวณลุ่มต่ำ โดยเฉพาะในเขตตัวเมือง อ.ลาดยาว จ.นครสวรรค์ การก่อสร้างเขื่อนแม่วงก์ในอุทยานแห่งชาติแม่วงก์จึงสามารถกักเก็บน้ำได้เพียงบางส่วนเท่านั้น

3.รัฐบาลควรพิจารณาข้อมูลจากการจัดทำรายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (EIA) โครงการสร้างเขื่อนแม่วงก์ อ.แม่วงก์ จ.นครสวรรค์ ปัจจุบันอยู่ระหว่างการดำเนินการจัดทำรายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งยังไม่แล้วเสร็จ และต้องผ่านความเห็นชอบจากหน่วยงานรับผิดชอบและองค์กรที่เกี่ยวข้อง ก่อนนำเข้าพิจารณาในที่ประชุมคณะรัฐมนตรี ดังนั้น มติที่ประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันอังคารที่ 10 เม.ย. 2555 ที่ได้เห็นชอบในหลักการให้มีการก่อสร้างเขื่อนแม่วงก์ อ.แม่วงก์ จ.นครสวรรค์ ทั้งที่ดำเนินการจัดทำรายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งยังไม่แล้วเสร็จ จึงเป็นมติที่ไม่ชอบต่อกฎหมาย

ตอนนี้อยู่ในขั้นตอนการพิจารณา ซึ่งเราก็ต้องสู้ต่อด้วยความหวังว่าคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมจะทำหน้าที่ในมาตรฐานที่คงเดิม เพราะอุทยานแห่งชาติแม่วงศ์เป็นพื้นที่อาศัยของสัตว์ป่าต่อจากห้วยขาแข้ง ซึ่งแม่วงก์เป็นผืนป่าที่มีศักยภาพสามารถเสนอเป็นมรดกโลกต่อจากห้วยขาแข้ง เป็นสมบัติส่วนรวมของคนทั้งประเทศ