พุทธศาสน์...วัฒนธรรมทางจิตวิญญาณที่ผันแปรในปากมังกร!? (ตอน ๑๖)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

คือ ความดำริชอบ ดำริที่จิตชอบ คือ เมื่อเห็นชอบ ไม่ทำบาป ทำชั่ว ทำบุญสร้างกุศล และเพื่อประพฤติดีไปสู่ความสิ้นทุกข์ ก็จะดำริออกมาจากความชั่วทั้งปวง ความเห็นชอบความดำริชอบเป็นปัญญาที่ต้องเกิดขึ้นก่อน เรียกพื้นๆ ว่าเป็นผู้รู้บาปรู้บุญ และเกรงกลัวต่อบาป ผู้ใคร่ในการทำบุญส่วนเดียวแล้ว จึงนำไปสู่การประพฤติตามศีล เรียกว่ามีสัมมาวาจา วาจาชอบ ไม่พูดเท็จ ส่อเสียด ติฉินนินทา ใส่ร้าย ใส่เท็จทั้งหลาย พูดแต่สิ่งที่เป็นคุณเป็นประโยชน์เป็นไปเพื่อธรรม และนำไปสู่การกระทำอันชอบ คือ สัมมากัมมันโต ก็คือ ไม่ฆ่าสัตว์ตัดชีวิต ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดลูกเมียผู้อื่น และต่อไป คือ สัมมาอาชีโว มีอาชีวะชอบ คือ อาชีพที่ชอบ หมายความว่า ไม่ประกอบอาชีพที่ผิด ๕ อย่าง คือ ไม่ค้าอาวุธ ไม่ค้ามนุษย์ ไม่ค้าชีวิตสัตว์ ไม่ค้าน้ำเมา ไม่ค้ายาพิษ

๕ อย่างมิจฉาอาชีพที่ต้องไม่ทำในพระศาสนา ปิดมรรคผลพระนิพพาน เมื่อมีปัญญาชอบไปสู่การปฏิบัติชอบ ๓ ข้อนี้แล้ว ไปสู่ความเพียรชอบ คือ ปฏิบัติทางจิต มีความเพียรชอบ มีความระลึกรู้ชอบ มีสมาธิชอบเกิดขึ้น

องค์ธรรมทั้ง ๘ เกิดขึ้นครบสมบูรณ์ จะเกิดอันหนึ่งเกิดขึ้นเรียกว่า ญาณ สัมมาญาณ ญาณรู้ชอบเกิดขึ้น ญาณที่เกิดขึ้นดังกล่าวนี้เป็นปัญญาที่นำไปสู่ความรู้แจ้ง คือ ทำให้เกิดวิมุตติ คือ ความพ้นทุกข์ เรียก ๘ องค์ธรรมย่อว่า ไตรสิกขา สิ่งที่ควรศึกษา ๓ อย่าง คือ ศีล สมาธิ ปัญญา

สมาธิเป็นองค์คุณที่ ๒ ต่อจากศีล ผู้ที่จะทำสมาธิได้ดีนั้น จะต้องมีศีลที่สะอาด จึงกล่าวว่าศีลวิสุทธิ สมาธิจึงวิสุทธิ ปัญญาจึงวิสุทธิ เพราะฉะนั้นการศึกษาตรงนี้จะได้ผลหรือไม่ จะให้ข้อสังเกตว่า มันมีขั้นมีตอนไปตามลำดับ ไปหยิบตรงนั้นมานิดตรงนั้นมาหน่อยไม่ได้ ต้องเป็นไปตามขั้นตามตอน ที่สำคัญต้องเข้าถึงคุณของพระผู้มีพระภาคเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ โดยการรู้จักพระธรรมคำสั่งสอนและรู้คุณในพระรัตนตรัย เพื่อการเข้าถึงคุณและนำคุณที่เข้าถึงมาเป็นแนวในการปฏิบัติ เพื่อให้บรรลุประโยชน์ตามคุณที่เข้าถึงนั้น...

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้