ภารกิจของเรา คือ คน (เหนืออื่นใด)

โดย...วิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม

ข่าวว่า “ความปลอดภัยบนทางหลวงเมื่อสงกรานต์ที่ผ่านมา (7 วันอันตราย) ได้ผลไม่น่าพอใจนัก” เรื่องนี้ถือเป็นประเด็นที่น่าคิด (น่าจะต้องทำอะไรต่อไป) เป็นอย่างยิ่ง

แม้ว่าทัศนคติหรือจิตสำนึกแห่งความปลอดภัยของพนักงาน จะมีความสำคัญยิ่งยวดก็จริง แต่ถ้ากฎระเบียบไม่ได้รับการปฏิบัติตามทั้งโดย “ผู้กำกับดูแล” และหรือ “ผู้มีอำนาจสั่งการ” ที่คอยควบคุมดูแลติดตามผลอย่างใกล้ชิด หรือโดยผู้ปฏิบัติงานละเลยไม่ทำตามกฎกติกา โอกาสเกิดอุบัติเหตุก็มีอยู่มาก

ดังนั้น หาก “ผู้บริหาร” หรือ “ผู้มีอำนาจสั่งการ” ได้สั่งการแก้ไขปรับปรุงหรือกำจัดสภาพที่อันตรายต่างๆ ให้หมดไป และควบคุมดูแลหรือติดตามผลอย่างใกล้ชิดแล้ว ก็น่าจะเชื่อได้ว่าอุบัติเหตุอันตรายจะไม่เกิด

แต่ทุกวันนี้ หาได้เป็นเช่นนั้นไม่

ดังนั้น จึงต้องถือว่ามาตรการความปลอดภัยต่างๆ (รวมทั้งกฎระเบียบ และกติกามารยาทด้วย) จาก “ผู้บริหาร” หรือ “ผู้มีอำนาจสั่งการ” นับเป็นจุดเริ่มต้นของการป้องกันอุบัติเหตุและสร้างเสริมความปลอดภัยในโรงงาน

พูดมาทั้งหมดนี้ ไม่ใช่จะโยนความรับผิดชอบทั้งหมดให้กับผู้บริหารเพียงฝ่ายเดียวเท่านั้น แท้จริงแล้วความปลอดภัยจะเกิดจากผู้บริหารหรือผู้มีอำนาจสั่งการทั้งภาครัฐและภาคเอกชน รวมทั้งจิตสำนึกของตัวพนักงานและประชาชนด้วย ทุกคนล้วนแต่มีความสำคัญร่วมกันอย่างแยกกันไม่ได้เลย คือ ทุกคนต้องรับผิดชอบต่อการสร้างเสริมความปลอดภัยให้เกิดขึ้น

โดยหลักการแล้ว ความปลอดภัยในโรงงานและสถานประกอบการต่างๆ จะเกิดขึ้นและมีประสิทธิภาพแบบยั่งยืนได้ด้วยองค์ประกอบ 4 ข้อ คือ 

1.การริเริ่มและการนำของฝ่ายบริหาร

2.สภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย

3.การปฏิบัติงานอย่างปลอดภัย และ

4.กิจกรรมเกื้อหนุนและส่งเสริมอย่างต่อเนื่อง

ดังนั้น คำกล่าวที่ว่า “ความปลอดภัยเป็นหน้าที่ความรับผิดชอบของทุกคน” (Safety is Everyone’s Responsbility) จึงถูกต้องที่สุด

การเรียนรู้จากความบกพร่องหรือความผิดพลาดจากกรณีอุบัติเหตุอันตรายจากเหตุการณ์ในอดีตก็มีความจำเป็นและสำคัญยิ่ง ไม่ว่าจะเป็นกรณีรถแก๊สคว่ำที่ถนนเพชรบุรีตัดใหม่ ไฟไหม้โรงงานตุ๊กตาเคเดอร์ ตึกโรงแรมถล่มที่โคราช ไฟไหม้โรงแรมที่จอมเทียน พัทยา คานเหล็กก่อสร้างร่วงหล่น ปั้นจั่นก่อสร้างล้ม รวมถึงกรณีดอกไม้ไฟประตูอัลลอยธูปยักษ์ และอื่นๆ จึงเป็นบทเรียนราคาแพงที่ต้องศึกษาเรียนรู้อย่างจริงจัง เพื่อป้องกันไม่ให้เหตุร้ายเช่นนี้เกิดซ้ำอีกในอนาคต

และที่สำคัญที่สุด เมื่อเราพบเห็นสิ่งที่เป็นอันตราย หรือสิ่งที่มีโอกาสนำไปสู่การเกิดอุบัติเหตุ เราก็จะต้องบอกให้ผู้ที่รับผิดชอบได้รับรู้และจัดการแก้ไขให้ทันการณ์ คือ “ต้องร่วมด้วยช่วยกัน” หรือรู้จักปกป้องสิทธิของตนเอง

ที่ต้องพูดถึงเรื่องความปลอดภัยบ่อยๆ นั้น ก็เพราะผมเชื่อมั่นว่า “ความปลอดภัยเป็นเรื่องที่ต้องตอกย้ำพร่ำสอน” โดยคิดในมุมกลับว่า “นี่ขนาดพูดบ่อยๆ ยังเกิดการบาดเจ็บ พิการจากอุบัติเหตุมากขนาดนี้ ถ้านานๆ พูดครั้ง พวกเราคงแย่แน่”

เหนือสิ่งอื่นใด ความปลอดภัยมีค่ายิ่งยวดสำหรับ “คุณภาพชีวิต” ของเราทุกคน เพราะทำให้เราไม่ต้องบาดเจ็บ หรือพิการโดยไม่จำเป็น และที่สำคัญก็คือ ทรัพย์สินเงินทองที่ต้องสูญเสียไปในอุบัติเหตุแต่ละครั้ง จะเทียบกับ “ชีวิตคน” ไม่ได้เลย

ความปลอดภัยไม่ว่าจะอยู่ในโรงงาน บริเวณก่อสร้าง ถนนหนทาง หรือที่ไหนๆ ก็ล้วนแต่มีความสำคัญทั้งสิ้น

เมื่อวกกลับมาตอนจบของหนังเรื่อง “ฝ่าสมรภูมินรก” ก่อนที่พระเอกจะตายได้เรียก “ไรอัน” มากระซิบที่ข้างหูว่า “ใช้ชีวิตให้คุ้มค่านะ ไรอัน”

ดังนั้น ถ้าเกิดอุบัติเหตุอันตรายขึ้น เราอาจบาดเจ็บพิการจนเป็นที่เสียใจของคนรอบข้างและครอบครัวสุดที่รักด้วยก็ได้

ถ้าเราพิการ เราอาจเสียโอกาสต่างๆ ไปกับการเกิดอุบัติเหตุ เราอาจจะใช้ชีวิตอย่างคุ้มค่าได้ไม่เต็มที่

“ภารกิจของเราคือคน” จึงเป็นภารกิจที่หนักอึ้งและมีคุณค่ายิ่งนัก และมิใช่จะจำกัดอยู่กับผู้บริหารหรือผู้ที่ทำหน้าที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยเท่านั้น ยังตีความได้กว้างขวางครอบคลุมถึง “นักสังคมสงเคราะห์” รวมตลอดถึงผู้ที่ทำงานที่เกี่ยวข้องกับ “การสร้างคุณภาพชีวิต” ที่ดีขึ้นให้แก่คนในสังคมด้วย

วันนี้ผมต้องตอกย้ำอีกครั้งว่า “ภารกิจของเรา (โดยเฉพาะผู้บริหาร) คือ คน” ครับผม!