ครึ่งชีวิตที่หายไปของเหยื่อค้ามนุษย์

โดย...อินทรชัย พาณิชกุล

“แม่จ๋า... หนูอยากกลับบ้าน”

น้ำเสียงสั่นเครือ ดวงตาคู่น้อยพร่าเลือนด้วยหยาดน้ำใส...

ไม่มีใครรู้แน่ชัดว่า ทุกวันนี้มีหญิงสาวและเด็กกี่คนที่ถูกบังคับล่อลวงจากบ้านไกลแสนไกล ให้มาทำงานหนักโดยมิเต็มใจ พวกเขาและเธอล้วนเป็นเหยื่อของวงการค้ามนุษย์ แต่ละคืน แต่ละวัน เธอร้องไห้สะอึกสะอื้นคิดถึงบ้าน คิดถึงพ่อแม่พี่น้อง ไม่รู้เมื่อไหร่จะได้กลับบ้าน

“ทุกวันนี้ ปัญหาเรื่องการค้ามนุษย์ยังมีอยู่ ยังมีการล่อลวงด้วยวิธีการต่างๆ อยู่ ยังมีการเพิกเฉยของคนหลายๆ กลุ่มในการช่วยเหลือพวกเขา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงและเด็ก”

เป็นประโยคยืนยันชัดเจนของ วรเชษฐ เขียวจันทร์ ชายหนุ่มผู้ทำงานคลุกคลีเกี่ยวกับปัญหาการค้ามนุษย์มานานกว่า 10 ปี

หนังสือเรื่อง “ค้ามนุษย์” สำนักพิมพ์ปิ่นโต พับลิชชิ่ง รวบรวมเอาสารคดี 9 เรื่อง ว่าด้วยการถอดบทเรียนการทำงานด้านการช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ โดยหน่วยประสานงานต่อต้านการค้ามนุษย์ภาคเหนือตอนบน ประเทศไทย หรือ TRAFCORD ซึ่งปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็นมูลนิธิเพื่อความเข้าใจเด็ก (FOCUS)

“จากประสบการณ์การทำงานตรงนี้มาร่วมสิบปี ผมพบว่ามันซับซ้อนขึ้น ไม่ว่าจะเป็นวิธีการได้มา การเก็บไว้ใช้งาน ปัจจุบันเรามองไม่เห็นรูปแบบการค้ามนุษย์ที่ทารุณกรรม ทำร้ายทุบตี เอาบุหรี่จี้ ตัดแขนตัดขา รุมข่มขืน เพื่อบังคับให้ขายตัว ทำงานหนัก หรือให้ขอทาน แต่มันเป็นความหมายในเชิงการใช้จิตวิทยาร่วมกัน

“ยกตัวอย่างเช่น ถ้ามีเด็กผู้หญิงคนหนึ่งเข้ามาอยู่ในวงจร แม่เล้า ผู้คุม หรือเจ้าของร้าน จะให้จิตวิทยากับเด็กคนนั้น เช่น พูดจาหวานล้อม หรือปฏิบัติดูแลอย่างดีเหมือนลูกเหมือนหลานเหมือนแม่ เมื่อมีบุญคุณติดตัวกันจนทำให้เด็กลำบาก อึดอัดใจ เวลาถูกสั่งงาน บังคับ แล้วไม่ทำตาม”

ด้วยหัวใจที่อยากเรียนรู้ สัมผัสชีวิตเพื่อนมนุษย์ผู้ทุกข์ระทม นั่นคือหญิงสาวและเด็กที่เป็นเหยื่อการค้ามนุษย์ ผ่านรูปแบบการช่วยเหลือ นักเขียนหนุ่มรายนี้จึงลงพื้นที่ทั่วประเทศ เหนือจรดใต้ นำเรื่องราวของแรงงานเด็กมาเขียนรายงานเชิงสถานการณ์ เพื่อสื่อสารออกไปให้คนภายนอกได้รับรู้

จุดเด่นของหนังสือเล่มนี้ นำเสนอเรื่องราวของเด็กและผู้หญิงที่ถูกล่อลวงไปทำงานในรูปแบบต่างๆ ของการค้ามนุษย์ ถ่ายทอดผ่านงานเขียนแนววรรณกรรมกึ่งสารคดี ทุกเหตุการณ์ ทุกฉาก ทุกตัวละครจะพาเราไปพบกับบรรยากาศเศร้าหดหู่ของเหยื่อที่ตกอยู่ในฝันร้าย บางคนถูกหลอกให้มาค้าประเวณี เร่ร่อนขอทาน ทำงานเป็นคนรับใช้ในบ้านอย่างหามรุ่งหามค่ำ ไร้อนาคต แลกกับเงินเพียงน้อยนิด โดยไม่มีโอกาสได้พบเจอหน้าครอบครัวเลย

ขณะที่ช่วงท้ายของแต่ละเรื่องแทรกเกร็ดเบื้องหลังการทำงานลงพื้นที่เพื่อช่วยเหลือของเครือข่าย ข้อเท็จจริงตั้งแต่ที่มาที่ไป กระบวนการสืบสวนสอบสวน กระบวนการทางกฎหมาย กระบวนการในชั้นศาล ตลอดจนการบำบัดฟื้นฟูจิตใจในบ้านสงเคราะห์ ก่อนส่งเหยื่อกลับไปยังบ้านที่แท้จริงของพวกเขา

“สำหรับผม การให้ความช่วยเหลือมันช่วยขับเคลื่อนได้จริงๆ พวกเราไม่ว่ากลุ่มเอ็นจีโอ เจ้าหน้าที่สังคมสงเคราะห์ ตำรวจ ทุกฝ่ายทำงานร่วมกัน เราเป็นเพียงกลุ่มคนทำงานตัวเล็กๆ ที่ทำงานที่หนักและใหญ่มาก”

เด็กเหล่านี้เหมือนกับครึ่งหนึ่งของชีวิตของพวกเขาหายไป นับตั้งแต่ถูกล่อลวงออกจากบ้านไปทำงาน จนกระทั่งถูกช่วยเหลือ บำบัดเยียวยา ก่อนส่งตัวกลับภูมิลำเนา

“แล้วชีวิตที่เหลือพวกเขาจะอยู่อย่างไร ถ้าไม่มีการช่วยให้เขาและเธอกลับคืนสู่สังคมได้โดยปลอดภัยทั้งร่างกายและจิตใจ”

นี่คงเป็นเป็นคำถามที่คนไทยทุกคนต้องช่วยกันตอบ ด้วยการไม่ละเลย นิ่งเฉย ดูดายต่อปัญหาการค้ามนุษย์

เพื่อลูกหลานของเราในวันข้างหน้า