ปุจฉาจากรศ.ดร.ภาวดีกรณีการวางเฉยกับอุเบกขาธรรม (ตอน ๕)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

“อุเบกขา” ในพรหมวิหารจึงเป็นตัวธรรมะเช่นเดียวกัน ต้องเข้าถึงตัวธรรมะ จึงเกิดอุเบกขา ให้จิตนั้นมีความเป็นกลางเปลื้องเมตตา เปลื้องกรุณา เปลื้องมุทิตาออก เหลืออุเบกขา คือ เข้าถึงชั้นความจริง ให้จิตเราไม่ข้องแวะกับรักและชัง ให้วางสงบอยู่ในฐานะของอุเบกขาธรรม ค้ำเมตตา กรุณา มุทิตาให้ปกติ ให้เหมาะควร จึงเรียกว่า พรหมวิหาร ๔ หน้า... ขาดหน้าที่ ๔ เมื่อไหร่ มันเสียความเป็นธรรมะที่ประเสริฐทันที

“อุเบกขา” ดังกล่าวนี้ จึงเป็นการกระทำ ไม่ใช่วางเฉย แต่เป็นการกระทำอย่างรู้ความควรของการกระทำตามธรรมะ ... ส่วนการ “วางเฉย” ที่ไม่กระทำนั้น เป็นการแสดงทางโลกของการกระทำโดยการไม่กระทำ เช่น การไม่กระทำช่วยเหลือในประโยชน์ของสังคมทั้งหลาย คนเหล่านั้นกระทำในสิ่งที่ไม่ควรในการวางเฉย ดุจดังเช่นเห็นเด็กตกน้ำ หรือคนที่เผชิญกับภัยทั้งหลาย บ้านเมืองเกิดภัยพิบัติอยู่ ทุกคนต่างก็อยู่นิ่ง ไม่เข้าไปเกื้อกูล ไม่ดับไฟ ไม่ช่วยเหลือ

นั่นกลายเป็นความไม่ควร ไม่เหมาะ และไม่ถูกต้อง กลายเป็นความเห็นแก่ตัวของคนนั้นๆ ในฐานะทางสังคมที่เขาคิดว่า เขามีความพร้อม เขามีความสุขของเขาตามอัตภาพ เขาสามารถไปอยู่ที่ไหนก็ได้ บ้านหลังนี้ไฟไหม้ก็ไม่เป็นไร เขาไปสร้างบ้านใหม่ได้ เขามีบ้านใหม่อีกหลายหลัง เขาจึงไม่จำเป็นต้องมาดับไฟ การคิดดังกล่าวนั้น จึงเป็นฐานของความเห็นแก่ตัว เป็นมิจฉาสังกัปปะ เป็นดำริที่ผิด เป็นมิจฉาทิฏฐิ เป็นความเห็นที่ผิด จึงให้มิจฉาปฏิบัติ คือ การปฏิบัติที่ผิดเกิดขึ้น และไม่เป็นกุศล...

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้