สุขีแบบซีเรียส

....อัคร เกีรติอาจิณ

ไม่ว่าผลลัพธ์รางวัลออสการ์จะออกมายังไง และ A Serious Man จะคว้า 2 สาขาที่เข้าชิง (หนังยอดเยี่ยมกับบทดั้งเดิม) หรือเปล่า แต่เราก็ยังเชื่อมั่นว่าตำแหน่งหนังในดวงใจแห่งปี (อีกเรื่อง) ของใครหลายคนคงต้องมีชื่อ A Serious Man ติดโผอย่างแน่นอน

คนที่รักถวายหัวให้พี่น้องโคเอนคงสนุกไปกับมุขของทั้งคู่ เหมือนคนรู้ทางกัน มามุขไหนก็รับทัน ไม่แปลกใจว่าทำไมมีเสียงหัวเราะร่าเล็ดลอดเข้าหูตลอดเวลา ทั้งๆ ที่ฉากนั้นมันโคตรเศร้า (งงอ่ะ)

สำหรับคนที่ไม่ใช่ขาประจำ (รวมถึงเราด้วยละ) ก็ได้แต่นั่งทำตัวลอยๆ เรื่อยเปื่อยไปตามเรื่อง เพื่อหวังว่าวิธีแบบนี้น่าจะจับทางหนังถูก จากนั้นค่อยว่ากันต่อ เพราะถ้าจะตะบี้ตะบันคั้นเค้นเอาสาระจากเนื้อหา เปล่าประโยชน์

A Serious Man จะว่าดูง่ายก็ง่าย จะว่าดูยากก็ยาก มันก้ำๆ กึ่งๆ ดีกรีความผ่อนคลายนั้นค่อนข้างจะมีน้อยกว่า No Country for Old Men (หนังที่อุดมไปด้วยปรัชญา) แต่ขึงขังมากกว่า Burn After Reading (หนังวายป่วงที่ขายความบันเทิงเพียวๆ) บวกกับการเล่าเรื่องสไตล์ 2 พี่น้องคู่นี้ ยิ่งทำให้หนังมีอารมณ์และบรรยากาศที่หลากหลาย บางครั้งถึงกับอึ้งไปเลยว่านี่เป็นมุขขำ หรือจงใจล้อเลียน เรียกว่าจับต้นชนปลายไม่ถูกทีเดียว แรกๆ พอจะเดาออก แต่ตอนท้ายกลับเป็นคนละอย่าง

บทถือเป็นจุดแข็งของหนัง 2 พี่น้องได้แสดงไอเดียเจ๋งๆ นี้ โดยสร้างคาแรกเตอร์ตัวละครจากสังคมที่บิดเบี้ยว เพื่อสะท้อนถึงภาวะความเป็นจริง สังคมที่เต็มไปด้วยเรื่องราววุ่นวายยุ่งเหยิง และซุกซ่อนไว้ซึ่งความหวาดระแวง ความไม่ซื่อสัตย์ การนอกใจ การเห็นแก่ตัว ความละโมบ กิเลสตัณหา การติดสินบน

ขณะเดียวกัน อีกด้านหนึ่งหนังก็เล่าถึงแง่งามชีวิต อาจเป็นแค่เสี้ยวเล็กๆ ที่บางคนมองข้าม แต่ถ้าใช้หัวใจไตร่ตรอง จะพบว่าโลกไม่ได้เลวร้ายไปซะหมด ยังมีเรื่องน่าประทับใจให้จดจำตั้งแยะ แม้ว่าคนที่ผ่านเข้ามาในชีวิตนั้นไม่ได้เพียบพร้อมดีเลิศทุกสิ่งอย่างก็ตาม

พลังของหนังนอกจากจะได้มาจากบทล้วนๆ แล้ว ก็ยังหมายรวมถึงทีมนักแสดงที่เข้าขากันราวกับจับวางได้ตามใจสั่งผู้กำกับ ถ้าสังเกตให้ดี 2 พี่น้องแทบไม่ใช้บารมีนักแสดงชื่อดัง เพื่อช่วยขายหน้าหนังเลย แต่เลือกที่จะใช้บริการนักแสดงโนเนม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นนักแสดงจอแก้วมารับบทสำคัญ

เมื่อเทียบกับ 2 เรื่องก่อน No Country for Old Men (แชมป์ออสการ์ปี 2007 ที่มีนักแสดงตัวพ่อเล่นเพียบ) กับ Burn After Reading (หนังรวมนักแสดงขั้นเทพ ปี 2008) เห็นชัดว่า A Serious Man มีข้อด้อยเรื่องนี้โดยไม่ต้องสงสัย

ถึงอย่างนั้น ทีมนักแสดงโนเนมของ 2 พี่น้องก็ไม่ทำให้แฟนๆ ผิดหวัง หนังอาจมุ่งให้ตัวละครพ่อทำหน้าที่หนักกว่าคนอื่นๆ ทั้งเดินเรื่องและเชื่อมโยงตัวละครแวดล้อมกับเหตุการณ์ต่างๆ ได้อย่างกลมกลืน

สิ่งที่ 2 พี่น้องคิดและทำ ก็ได้พิสูจน์ให้ทุกคนประจักษ์แล้วว่า ไม่เสมอไปหรอก เพราะตราบใดที่หนังเจ๋งพอ มันก็ย่อมจะถูกมองด้วยสายตาชื่นชม ยิ่งเฉพาะในแง่ของการมีชื่อบนเวทีประกวดใหญ่ๆ ซึ่งบางครั้งแทบไม่ได้ใส่ใจเรื่องว่าใครแสดงเลย แต่กลับให้ความสำคัญที่องค์ประกอบและประเด็นแหลมคมจี๊ดใจมากกว่า