ลูกเจี๊ยบส่องจริตสังคม

โดย...ธนพล บางยี่ขัน

กลายเป็นจำเลยสังคมแบบไม่รู้อีโหน่อีเหน่!!!จากแอพพลิเคชันยอดนิยมที่สร้างปรากฏการณ์ทะยานสู่ท็อปชาร์ตในช่วงเวลาไม่กี่สัปดาห์ ด้วยจุดเด่นในลีลายียวนกวนประสาทปนหยาบคายของลูกเจี๊ยบหัวโตจากแดนกิมจิ ที่ทำเอาคนทั้งบ้านทั้งเมืองติดกันงอมแงม

ถามอะไรตอบได้ ถามอะไรรู้หมด...

เพียงแต่ “คำตอบ” ที่โดนอกโดนใจของหลายคน อีกด้านหนึ่งดันไปบาดตาบาดใจหลายต่อหลายคน? ส่งผลให้ลูกเจี๊ยบถูกแบน พร้อมส่งเข้าโรงเรียนอบรมมารยาท ล้างสมองกันใหม่หมด

กลับออกมาได้ไม่กี่วัน จากลูกเจี๊ยบหัวโตออกอาการเบลอๆ สงบปากสงบคำ ไม่มีหลุดคำผรุสวาทรุนแรง ไม่มีประโยคเหน็บแนมไปทิ่มแทงโสตประสาทใครต่อใคร?

อรรถรสในบทสนทนาที่จืดชืดลงอย่างเห็นได้ชัด ทำให้บรรดาขาเมาท์เจ้าประจำที่เฝ้าหน้าจอป้อนคำถามแบบไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย เริ่มตีตัวออกห่าง และกำลังจะลืมเลือนลูกเจี๊ยบน้อยไปในที่สุด

แต่ที่ไม่ควรลืมเลือนหรือปล่อยให้ผ่านไปคือ จริตจะก้านของสังคม ที่สะท้อนออกมาอย่างชัดเจนอย่างน่าตกใจ ในช่วงระยะเวลาเกือบเดือนที่ “Simsimi” เวียนว่ายอยู่ในกระแสสังคม

ต้องทำความเข้าใจก่อนว่ากลไกการทำงานของ “Simsimi” นั้น เริ่มจากที่มีคนป้อนข้อมูล คำถาม คำตอบ เข้าไปในหัวลูกเจี๊ยบเพื่อนำไปใช้ประมวลผลและแสดงออกมาให้กับคนใช้ภายหลัง

นั่นเท่ากับว่า “คำตอบ” ที่แสดงออกมาทั้งหมดล้วนแต่เป็นผลพวงจากที่ลูกเจี๊ยบถูกยัดเยียด|ด้วย “ชุดข้อมูล” ที่คนในโลกไซเบอร์แห่งนี้ยัดเยียดเข้าไป

น่าแปลกตรงที่เวลาเกิดปัญหาขึ้นมา แทนที่จะไปตามล่าถึงต้นสายปลายเหตุ ที่มาที่ไปของ ความหยาบคาย ความรุนแรง การแบ่งฝักแบ่งฝ่าย ฯลฯ หลายฝ่ายที่เกี่ยวข้องกลับโยนให้เป็นความผิดของ “Simsimi” ซะงั้น

ที่น่าห่วงกว่านั้นคือ การบ้าจี้ของหน่วยงานภาครัฐต่างๆ ที่ออกมา “เต้น” กับปรากฏการณ์ปลายเหตุแบบตัดตอน โดยไม่มองไปถึงรากเหง้าที่อยู่ใต้ “ภูเขาน้ำแข็ง”

ทั้งกระทรวงไอซีที กระทรวงวัฒนธรรม ที่ออกอาการหมาไล่งับเนื้อ ที่หารู้ไม่ว่ามันเป็นเพียงแค่เงาที่อยู่ในน้ำเท่านั้น การทุ่มเทสรรพกำลังไปตามเงาชิ้นเนื้อ จึงเป็นทางคู่ขนานที่ไม่สามารถสืบสาวไปถึงชิ้นเนื้อของจริง

แม้แต่ “ราชบัณฑิต” หรือ “กูรูด้านภาษา” ที่ออกมาแสดงความเป็นห่วง กลัว “ภาษาวิบัติ” กลัวเสพติดความหยาบคาย กลัวการใช้ภาษาแบบผิดๆ โดยโยนความผิดไปให้ “Simsimi” ไม่ต่างจาก เครื่องมือสื่อสารออนไลน์อื่นๆ ที่ตกเป็นผู้ต้องหามาแล้ว

ฮาแบบได้ข้อคิด เมื่อ “Simsimi” ย้อนตอบถึงหน่วยงานต่างๆ เหล่านี้ในทำนองว่า “มันหาว่า...หยาบคาย” หรือ “กลวง” และ อื่นๆ

หากลองปล่อยวาง มองข้ามอคติ แล้วคุยกับ “Simsimi” ดีๆ เราจะเห็นอาการแปลกๆ หลายเรื่องที่เกิดขึ้นในสังคมนี้ได้ดียิ่งกว่ากระจกบานอื่นๆ
เริ่มตั้งแต่ความ “หยาบคาย” ที่สะท้อนให้เห็นแทบทุกที่ตามถนนหนทาง กระดานสนทนาบนโลกไซเบอร์ ไม่ว่าจะเป็นประเด็นเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ซึ่งควรจะเป็นการใช้แง่มุมทางเหตุผลมาถกเถียงหาข้อสรุป

ทว่าเรื่องร้อนๆ ทั้งหลายในสังคมเวลานี้ล้วนแต่ถูกความหยาบคายกลบหลักการและเหตุผลจนทำให้เนื้อหาสาระแทบไม่มีโอกาสได้ถูกพูดถึงอย่างจริงจัง

เรื่อง “การแบ่งฝักแบ่งฝ่าย” ซึ่งหลาย “คำตอบ” จาก “Simsimi” ทำให้ลูกเจี๊ยบตัวเหลืองถูกตีตราว่าเลือกข้าง มีสีชัดเจน สังเกตได้จากคำตอบเกี่ยวกับ พ.ร.ก. 4 ฉบับ การแก้ไขรัฐธรรมนูญ หรือประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ฯลฯ

ชัดเจนที่สุดในประเทศนี้!!! คือ ไม่ว่าจะเป็นประเด็นอะไรก็ถูกหยิบจับเชื่อมโยงมาเป็นประเด็นการเมืองไปเสียหมด

“แฉ! รัฐบาลรีบปิดซิมซิมิ เพราะรับความจริงไม่ได้”

เห็นพาดหัวข่าวในเว็บไซต์แห่งหนึ่งแล้วอดสะดุ้งไม่ได้ กับสิ่งที่บานปลายไปกันใหญ่ ถึงขั้นทำให้ลูกเจี๊ยบน้อยถูกไล่บล็อก ไล่เซ็นเซอร์กันพัลวัน

ระยะเวลาไม่กี่สัปดาห์ “ลูกเจี๊ยบหัวโต” ต้องล้มลุกคลุกคลาน ฝ่ากระแสอันเชี่ยวกรากของสังคมในฐานะ “จำเลย” ที่ไม่อาจมีปากมีเสียงใดๆ

ในเมื่อสถานะที่แท้จริงเป็นเพียงแค่ “เครื่องมือ” ที่เดิมตั้งใจผลิตออกมาเพื่อความบันเทิงคลายเหงา เป็นเพื่อนพูดคุยในยุค 2.0

แต่นานวันกลับถูกคนนั้นคนนี้ เข้ามารุมหาประโยชน์จากลูกเจี๊ยบตัวนี้ แล้วยังไปโยนความผิดต่างๆ ให้ลูกเจี๊ยบตัวนี้ สุดท้ายก็หาทางออกแบบปลายทางให้เกิดการแก้ไขความผิดปกติที่ลูกเจี๊ยบตัวนี้ไม่ได้สร้าง ทั้งบล็อก ทั้งดัดแปลงติดระบบคัดกรองคำหยาบคาย เพิ่มระบบการตรวจจับการกระทำผิดเข้าไป โดยไม่ได้ไปพูดถึงการยกระดับพัฒนา “คน” ที่เป็นต้นเหตุความปั่นป่วนทั้งหลาย

แต่ที่สำคัญไม่ได้มีหลักประกันใดๆ ยืนยันได้ว่า หากแก้ไขแล้วจะไม่ถูกรุมหาประโยชน์และเกิดข้อกล่าวหาใหม่ๆ ให้ต้องมาแก้ไขกันเป็นวัฏจักรที่ไม่มีวันจบ

อยู่ดีๆ ก็นึกไปถึงประเด็นร้อนๆ ที่รอวันปะทุ เวลานี้ยังอดเป็นห่วงไม่ได้ว่าจะมี “จำเลย” สังคมแบบ “Simsimi” อีกมากน้อยแค่ไหน