ความลับในงานศิลป์ของ ‘มนตรี เติมสมบัติ’

ณ โถงจัดแสดงงานศิลปะของ 100 ต้นสนแกลเลอรี่

โดย..อินทรชัย พาณิชกุล

เมื่อก้าวเข้ามา สิ่งแรกที่สะดุดสายตาคือแผ่นไม้สองผืนใหญ่ถูกบีบอัดจนได้รูปทรงโค้งเว้าคล้ายอุโมงค์ เดินลอดเข้ามาแล้วเหลียวมองรอบกายจะพบห้องสี่เหลี่ยมโล่งว่าง ผนังทุกด้านปรากฏวัสดุทั้งแผ่นไม้อัดสองแผ่นคล้ายบานประตูเจาะรูบนล่างในระดับเทียมเท่ากัน แผ่นทองแดงถูกติดเรียงรายกระจัดกระจาย มันส่องแสงแวววับยามต้องแสงไฟ ยังไม่นับรูอีกจำนวนนับไม่ถ้วนที่ถูกเจาะเสมือนสัญลักษณ์ที่ยากจะแปลความหมาย

แปลกประหลาด น่าพิศวง ทว่าให้ความรู้สึกเรียบง่าย ไม่ซับซ้อน

นี่คือศิลปะจัดวางจากสื่อผสมสร้างสรรค์จากแผ่นไม้และทองแดง ผ่านเทคนิคการตัดต่อพิกเซลในผลงานภาพถ่ายดิจิตอล จำนวน 10 ชิ้น ภายใต้นิทรรศการชื่อว่า “Pixel Horizon” ผลงานล่าสุดของ มนตรี เติมสมบัติ

ชื่อชั้นฝีไม้ลายมือของเขาคนนี้ นับได้ว่าเป็นศิลปินรุ่นใหม่อีกคนที่มีความโดดเด่น จนได้รับการจับตามองจากแวดวงศิลปะร่วมสมัย ทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ จากผลงานสื่อผสมอันเปี่ยมด้วยไอเดียแปลกใหม่ แฝงไว้ด้วยความหมายลึกซึ้งคมคายหลากหลายรูปแบบ ทั้งประติมากรรม ภาพถ่าย ศิลปะการจัดวาง การแสดงสด และวิดีโอ

แรงบันดาลใจของนิทรรศการชุดนี้ มนตรีต้องการจะนำเสนอเรื่องราวของเพศสภาวะกับการปฏิสัมพันธ์ทางสังคมและวัฒนธรรม ไม่ว่าจะเป็นชายหญิง เกย์ กะเทย ทอม ดี้ หรือกลุ่มรักร่วมเพศต่างๆ สะท้อนถึงความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่เหลื่อมล้ำกันทั้งในเชิงมิติของชนชั้น ชาติพันธุ์ จึงต้องใช้ความกล้าหาญและอดทนในการต่อสู้กับอคติที่มีอยู่ภายในตัวตน

“เพราะการเปิดใจกว้างอย่างไม่มีอคติของพ่อแม่พี่น้อง ทำให้ผมได้ใช้ชีวิตเกย์อย่างเปิดเผยมาตลอด แต่หลังจากได้ออกจากหมู่บ้านชนบทเล็กๆ ที่เดินทางท่องเที่ยว ได้ซึมซับ สัมผัส และมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมและวัฒนธรรมที่หลากหลาย ผมเลยเกิดความอึดอัดคับข้องใจกับโครงสร้างทางสังคมที่มันเหลื่อมล้ำ แบ่งแยก ปิดกั้น บิดเบือน และปกปิด”

“การเปิดเผยตัวตนในเรื่องเพศสภาพเป็นเรื่องละเอียดอ่อน การที่จะก้าวออกมาประกาศอย่างเปิดเผยตัวเองว่าเป็นเกย์ ตุ๊ด กะเทย ทอม ดี้ เป็นเรื่องยาก ในสังคมที่ถูกกำหนดกรอบและจำกัดเพศสภาวะไว้อย่างเคร่งครัดแล้ว เราทุกคนจึงเปรียบเสมือนถูกปิดกั้นด้วยกำแพง ทุกคนตกอยู่ในความกดดัน หวาดวิตก ไม่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างเป็นอิสระ”

มนตรีเชื่อว่าสังคมไทยต้องการการสื่อสารที่เปิดใจไร้อคติ ไม่ปิดกั้น ทั้งผู้พูดและผู้ฟังต่างต้องรู้ว่าแต่ละฝ่ายมีความต้องการอย่างไร และจะสื่อสารอย่างไรให้มีประสิทธิภาพ จนเข้าใจซึ่งกันและกัน สามารถอยู่ร่วมกันได้ในสังคมอย่างสันติสุขในท้ายที่สุด

“ถามว่าใช้นิทรรศการนี้เป็นการเปิดตัวไหม ไม่ใช่ ผมเป็นอย่างนี้มานานแล้ว ผมใช้ชีวิตทุกอย่างที่อยากจะใช้จริงๆ ผมมีจุดยืน เป็นตัวของตัวเองตั้งแต่เด็ก รู้ตัวเองดีว่าเราเป็นอะไร เพราะเมื่อเราเลือกเพศวิถีที่เราเลือกแล้ว เราต้องยอมรับในทางเลือกนั้น”

สำหรับใครที่ติดตามผลงานศิลปะของมนตรี เติมสมบัติ มาโดยตลอด จะพบว่าศิลปินรายนี้ทำงานหลากหลายประเภท ทั้งภาพถ่าย ศิลปะการจัดวาง การแสดงสด และสื่อผสมอื่นๆ อีกมากมาย จนเรียกได้ว่าเป็นนักทดลองแห่งวงการศิลปะร่วมสมัย แต่ว่าผลงานครั้งล่าสุดนี้ การเลือกใช้วัสดุในการสร้างสรรค์ เปลี่ยนจากความสลับซับซ้อนมาเป็นความเรียบง่าย

“วัสดุที่มีความชอบเป็นการส่วนตัวคือแผ่นไม้อัดและแผ่นทองแดง ผมเลือกใช้วัสดุน้อยที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ แค่แผ่นไม้ ผนังไม้อัด แผ่นทองแดง จัดวาง ติดตั้งให้มันเข้ากับโครงสร้างอาคาร ตัวห้องอย่างลงตัว ให้มันอยู่ได้ด้วยตัวมันเอง ส่วนรูซึ่งเปรียบเสมือนสัญลักษณ์ทางเพศสภาพ ก็เจาะสดๆ กับผนัง เพื่อให้เห็นเนื้อแท้ของผนังว่าเป็นยังไง มีหลายชั้น ตัน กลวง ผิวไม่เรียบเนียน ปล่อยให้มันเป็นไปตามธรรมชาติ”

มองผิวเผินแม้นิทรรศการชุด “Pixel Horizon” จะดูเรียบง่าย แต่แฝงไว้ด้วยสัญลักษณ์ รหัสต่างๆ ยากจะตีความ แต่ตัวศิลปินเองยืนยันว่าอยากให้ผู้ชมได้ขบคิด จินตนาการอย่างอิสระเต็มที่ เปิดใจให้กว้าง ไร้อคติใดๆ จึงจะสัมผัสถึงความงดงามอันลี้ลับได้อย่างแท้จริง