ภาพ 3 มิติ ร่องรอยวัฒนธรรมในหนังสือ

โดย...อฐิณป ลภณวุษ

ในยุคที่หนังสืออิเล็กทรอนิกส์กำลังจะเข้ามาแทนหนังสือที่พิมพ์บนกระดาษ บรรดาหนังสือหนาหนักอย่าง หนังสือปกแข็งที่เริ่มเจียมเนื้อเจียมตัวว่า สงสัยจะต้อง “ไปก่อน” โดยคุณค่าตัวหนังสือที่ขณะนี้ย้ายไปอยู่ในรูปแบบไฟล์ชนิดต่างๆ แล้ว หากดีไซเนอร์ และศิลปิน ยังคงมองเห็นความสำคัญของหนังสือปกแข็ง นำมาสร้างสรรค์เป็นงานศิลป์อันน่าทึ่ง

ผลงานของศิลปินชาวแคนาเดียน กี ลาราเม ที่เรียกว่าอาศัยทั้งความคิดสร้างสรรค์ รวมทั้งฝีมือ ความชำนาญ นำเอาสถานที่สำคัญๆ หลายๆ แห่งในโลกมาจำลองเป็นแลนด์สเคปแบบ 3 มิติ เสมือนจริงมากๆ โดยอาศัยหนังสือปกแข็งเก่าๆ ที่หลายๆ หน้าชำรุดไปแล้ว

ศิลปินชาวมอนทรีออล ซึ่งปกติแล้วทำนู่น นี่ นั่น มากมายหลายอย่าง เป็นทั้งศิลปินสื่อผสม ผู้กำกับหนัง นักเขียน นักแต่งเพลง และนักมานุษยวิทยา โดย Biblio and The Great Wall ซึ่งนำหนังสือปกแข็งรุ่นเก่ามาสร้างสรรค์เป็นแบบจำลองแลนด์สเคปกำแพงเมืองจีนแบบ 3 มิติ นับเป็นผลงานในซีรีส์แรก ก่อนที่แลนด์สเคปสวนญี่ปุ่น Zen Gardens รวมทั้งแหล่งโบราณคดีสำคัญของโลกอย่าง Temple of Petra และอื่นๆ อีกมากมายจะตามออกมา

กี ลาราเม บอกว่า ในระดับหนึ่งเขาก็แค่คิดจะใช้ประโยชน์จากหนังสือเก่าๆ ที่คนกำลังจะทิ้งแล้ว โดยในช่วงเวลาที่ 3 ปีหลังเขามุ่งมั่นสร้างสรรค์ผลงานศิลปะจากหนังสือเก่าอย่างต่อเนื่อง และเมื่อมาถึงจุดหนึ่งเขาก็เห็นว่าผลงานของเขาได้สร้างความตระหนักรู้ทางด้านธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมด้วย เขาจึงเริ่มเรียกผลงานของตัวเองว่า “ภาวะกัดกร่อนทางวัฒนธรรม” กี ลาราเม เริ่มตั้งใจสร้างสรรค์ไส้ในของหนังสือให้เป็นแลนด์สเคป 3 มิติ ของสถานที่สำคัญต่างๆ เข้มข้นขึ้นเรื่อย ขณะที่ยังคงสภาพของปกและกองหนังสือเอาไว้ให้เห็นถึงความ “กัดกร่อน” ได้ชัดเจนแจ่มแจ้ง

วัฒนธรรมมีเกิดขึ้นและเสื่อมลงไป วัฒนธรรมเก่าแทนที่ด้วยวัฒนธรรมใหม่ ท่ามกลางความเสื่อมลงไป คนบางคนก็ถูกลดคุณค่า หรือเกิดความถดถอยทางปัญญาไปบ้างก็มี ผลงานศิลปะของ กี ลาราเม กำลังบอกเล่าความเสื่อมถอยของหนังสือกระดาษ ที่กำลังถูกหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เข้ามาแทนที่ ห้องสมุดก็เป็นสถานที่ที่กำลังจะตายไปจากโลก โดยมีเว็บไซต์ต่างๆ เข้ามาชิงหน้าที่ที่เคยให้ข้อมูลความรู้ไป ... แต่ กี ลาราเม ก็ตั้งคำถามว่า แล้วความเป็นมนุษย์ล่ะ? เทคโนโลยีใหม่ๆ ได้ทำให้เกิดความเสื่อมไปตามกาลเวลาด้วยหรือไม่?

ในอีกระดับหนึ่ง ผลงานซีรีส์แลนด์สเคปของ กี ลาราเม ก็เล่าเป็นนัยถึงสัจธรรมที่เกิดขึ้นในโลก มีเกิด มีดับ เป็นเรื่องธรรมดาเสียยิ่งกว่าอื่นใด ทว่าระหว่างกาลเวลาแห่งความเกิดสู่ความดับนั้น กอปรไปด้วยสติปัญญามีความรู้มากมายหลายขนาน ที่จะทำให้ช่วงเวลาดังกล่าวนั้นเกิดคุณค่าในโลก

“บางแลนด์สเคปผมก็เพนต์ด้วยอารมณ์โรแมนติก แต่แลนด์สเคปของภูเขานั้นทำให้เรารู้เรื่องสัจธรรมของชีวิต ที่สักวันเราก็จะกลับคืนไปสู่ดิน” กี ลาราเม ว่า

ผลงานแลนด์สเคป 3 มิติของ กี ลาราเม จะจัดแสดงที่ กาเลอรี ด’อาร์ต ด’อุบเทรอมงต์ เมืองมอนทรีออล ตั้งแต่ 5-29 เม.ย.ที่จะถึงนี้