น้ำท่วมขัง อย่ามองข้ามโรคผิวหนังเด็ก

จากปัญหาน้ำท่วมที่ผ่านมา แม้ว่าพื้นที่ส่วนใหญ่น้ำลดลงและแห้งสนิทแล้ว แต่หลายพื้นที่ยังมีน้ำท่วมขังอยู่

โดย..วรธาร ทัดแก้ว

จากปัญหาน้ำท่วมที่ผ่านมา แม้ว่าพื้นที่ส่วนใหญ่น้ำลดลงและแห้งสนิทแล้ว แต่หลายพื้นที่ยังมีน้ำท่วมขังอยู่ ซึ่งอาจมีเชื้อโรคที่ปนเปื้อนมากับน้ำ เช่น เชื้อแบคทีเรียหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็น “อีโคไล” (E.coli) หรือ “ชิเกลลา” (Shigella) ซึ่งมีอยู่ในอุจจาระเวลาเด็กลงเล่นน้ำอาจสำลักน้ำและกลืนน้ำที่มีเชื้อโรคเข้าไปได้ พ่อแม่จึงไม่ควรวางใจปล่อยลูกหลานไปเล่นน้ำ เพราะอาจได้รับเชื้อได้ โดยเฉพาะเชื้อโรคทางผิวหนังมีความเสี่ยงอย่างมาก

การติดเชื้อทางผิวหนัง

พญ.ฐิตาภรณ์ วรรณประเสริฐ แพทย์ผิวหนังเด็ก โรงพยาบาลผิวหนังอโศก กล่าวว่า การติดเชื้อจากน้ำทำให้เกิดการติดเชื้อทางผิวหนังได้ ซึ่งผื่นจากบริเวณที่มีน้ำที่ท่วมขังนั้นพบได้ 2 กลุ่ม คือ จากการติดเชื้อทางผิวหนังและการแพ้สัมผัส โดยการติดเชื้อทางผิวหนังที่พบบ่อย เช่น แผลพุพอง ในเด็กเล็กที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ผิวหนังบริเวณหนังกำพร้า ผื่นมีลักษณะเป็นตุ่มน้ำใสและกลายเป็นหนองอย่างรวดเร็ว ตุ่มแตกออกเป็นสะเก็ด

 

“บางคนมีน้ำเหลือง มักพบบริเวณใบหน้า ลำตัว และแขนขา ซึ่งเป็นบริเวณที่เด็กๆ สามารถเอื้อมมือไปเกาเองได้ หากมาพบหมอแต่เนิ่นๆ ส่วนใหญ่จะไม่มีแผลเป็นหรือโรคแทรกซ้อน การรักษาใช้ยาปฏิชีวนะชนิดรับประทานและชนิดทา และรับประทานยากลุ่มแอนติฮีสตามีนเพื่อลดอาการคัน ข้อควรระวังคือหลีกเลี่ยงการเล่นคลุกคลีหรือใช้ของร่วมกับเด็กคนอื่น เพราะเชื้อนี้อาจอยู่ตามนิ้วมือหรือผ้าเช็ดตัว”

พญ.ฐิตาภรณ์ กล่าวอีกว่า เชื้อราที่เท้าเกิดได้ในเด็กที่อยู่ในพื้นที่ชื้นแฉะ การสวมใส่รองเท้าที่เปียก อับชื้น หรือการสวมบู๊ตเป็นเวลานานๆ ส่วนลักษณะผื่นเป็นตุ่มใสหรือแห้งๆ สะเก็ดบางๆ บริเวณง่ามนิ้วจะค่อนข้างอับชื้น ทำให้ผื่นแฉะกว่าบริเวณอื่น เนื่องจากระบายอากาศได้ไม่ดี ถ้าติดเชื้อจะทำให้เท้ามีกลิ่นร่วมด้วย

“โรคเชื้อราเป็นโรคติดต่อง่าย สามารถพบได้ในรองเท้า บนพรม หรือผ้าเช็ดเท้า บ้านที่น้ำท่วมนานความชื้นจะทำให้พบเชื้อราบริเวณผนังบ้าน ผ้าม่าน วอลเปเปอร์ ฝ้าเพดาน ถ้าอุณหภูมิเหมาะสมเชื้อราจะอาศัยอยู่ได้นาน ทำให้บ้านกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อและกระจายไปสู่คนอื่นๆ ในครอบครัวได้ หลังน้ำลดควรทำความสะอาดบ้าน เปิดบริเวณบ้านให้อากาศถ่ายเทและมีแสงแดดส่องถึง การรักษาผื่นโดยใช้ยาต้านเชื้อราทาต่อเนื่อง 46 สัปดาห์ หากทายาไม่ครบกำหนดอาจทำให้ติดเชื้อซ้ำหรือมีการดื้อยาได้ แนะนำให้พาไปพบแพทย์เพื่อขูดเชื้อบริเวณผิวหนังไปตรวจทางห้องปฏิบัติการหรือเพาะเลี้ยงเชื้อ เนื่องจากการติดเชื้อแต่ละตัวมียาที่ใช้รักษาแตกต่างกัน”

การติดเชื้อเพราะแพ้สัมผัส

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านผิวหนังเด็ก กล่าวต่อว่า ผื่นอีกกลุ่มที่พบบ่อย ได้แก่ ผื่นผิวหนังอักเสบจากการระคายเคือง อาจพบในเด็กเล็กที่ผิวค่อนข้างอ่อนบางและแพ้ได้ง่าย สาเหตุอาจเกิดการสัมผัสสารเคมีที่ปนเปื้อนในน้ำประปาที่มีกลิ่นหรือขุ่น หรือมีปริมาณของคลอรีนมากกว่าปกติ ผื่นแดงพบได้บริเวณที่สัมผัสกับน้ำ และอาจมีอาการคันร่วมด้วย ถ้าไม่แน่ใจว่าน้ำประปาที่ใช้สะอาดหรือไม่ ควรให้เด็กๆ อาบน้ำกรอง ส่วนเด็กๆ ที่ไปเล่นน้ำสกปรกจนเป็นผื่นคันให้รับประทานยาแก้แพ้และทายาที่มีฤทธิ์สเตียรอยด์อย่างอ่อน ถ้าไม่ดีขึ้นควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ

หลังน้ำลดช่วงซึ่งเป็นที่ทุกคนกำลังทำความสะอาดบ้าน ไม่ควรให้เด็กๆ เข้าไปบริเวณที่กำลังทำความสะอาด เนื่องจากอาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย และเด็กๆ อาจไปเล่นหรือสัมผัสกับสารเคมี กรด ด่าง เช่น น้ำยาล้างห้องน้ำ น้ำยาฆ่าเชื้อรา น้ำยาล้างจาน อาจทำให้มีผื่นแดง บวม แสบบริเวณสัมผัส

 

“ทุกครั้งหลังย่ำน้ำหรือลุยน้ำควรสำรวจร่างกายดูด้วยว่ามีบาดแผลหรือไม่ ถ้ามีแผลให้ล้างทำความสะอาดด้วยสบู่หรือน้ำยาฆ่าเชื้อโรค ซับให้แห้ง ทำความสะอาดรอบๆ แผลด้วยแอลกอฮอล์ ทาแผลด้วยเบตาดีน ถ้าแผลสกปรกให้รับประทานยาปฏิชีวนะ 710 วัน พยายามอย่าให้แผลโดนน้ำเพื่อให้แผลแห้งและหายเร็ว และอย่าลืมปรึกษาหมอเรื่องวัคซีนบาดทะยัก”

ยุงกัดก็เกิดผื่นแพ้ได้

อย่างไรก็ตาม ที่ที่น้ำท่วมขังนั้นถือเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงอย่างดี ซึ่งยุงส่วนใหญ่ที่มากับช่วงน้ำท่วมจะมีจำนวนมากกว่าปกติ โดยยุงรำคาญจะวางไข่ในน้ำที่เน่าเสียรอบๆ บริเวณบ้าน ส่วนยุงลายซึ่งเป็นพาหะของไข้เลือดออกจะชอบวางไข่ในน้ำสะอาด เช่น ถังเก็บน้ำในบ้าน ควรเตรียมอุปกรณ์ป้องกันยุง เช่น ตะไคร้หอม หรือโลชันทายากันยุง และควรกางมุ้งหรือให้เด็กๆ อยู่ในห้องที่มีมุ้งลวด สวมเสื้อผ้าสีอ่อน แขนขายาวเพื่อป้องกันยุงกัด

นอกจากเป็นผื่นแพ้ยุงได้แล้ว ยุงยังเป็นพาหะของโรคต่างๆ เช่น ไข้เลือดออก ไข้สมองอักเสบ เด็กที่เป็นผื่นแพ้ยุงหลังถูกยุงกัดให้ประคบเย็นบริเวณที่มีผื่น หรือใช้โลชันที่มีส่วนประกอบของเมนทอลทาบริเวณที่คัน ถ้าผื่นแดงและคันมากให้ทายาสเตียรอยด์ชนิดอ่อนและรับประทานยากลุ่มแอนติฮีสตามีน หากอาการไม่ดีขึ้นจนกลายเป็นตุ่มหนองหรือเกาจนเลือดออกจะทำให้มีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน การรักษาอาจต้องรับประทานยาปฏิชีวนะและทายาฆ่าเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย

ที่ควรระวัง คือ ไม่ควรให้เด็กๆ ไปลุยน้ำ เล่นน้ำ หรือดำน้ำ บริเวณที่มีน้ำท่วมขังเพราะอาจเป็นอันตรายได้ แต่ถ้าจำเป็น เช่น ต้องลุยน้ำเข้าบ้าน ควรทำความสะอาดร่างกายและเช็ดให้แห้ง เตรียมเสื้อผ้าและรองเท้าสำหรับเปลี่ยน และทาครีมบำรุงผิว