ปรากฏการณ์แห่งสำนึกของสัตว์ประเสริฐ...ที่ควร (ตอน ๖)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ปุจฉา : ขอกราบอาราธนาพระอาจารย์ได้กรุณาขยายความและยกตัวอย่างกรณีการออกแบบกฎหมายที่ต้องเป็นไปอย่างควบคู่กับศีลธรรม เพื่อให้กฎหมายนั้นสามารถรักษากลไกของสังคมให้ดำเนินไปอย่างสงบสุข ดำรงซึ่งสันติและให้โอกาสแก่ผู้กระทำผิดได้พัฒนาตนเป็นคนดีได้ ที่สำคัญจะได้เตือนผู้ออกแบบกฎหมาย ผู้ใช้กฎหมายทั้งหลาย ได้พึงตระหนักว่า ศีลธรรมและกฎหมายไม่อาจแยกจากกันได้โดยเด็ดขาด

จึงขอกราบอาราธนาพระอาจารย์ได้วิสัชนาให้สาธุชนทั้งหลายได้เรียนรู้ไปพร้อมกันด้วยค่ะ

ดร.นิธินันท์ วิศเวศวร

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

วิสัชนา : ถ้าหากเราถามว่า คนที่ติดคุกหรือคนที่ทำผิดกฎหมาย เป็นคนดีหรือคนไม่ดี... ก็คงจะต้องพิจารณากันลงไปในรายงานพฤติกรรมทั้งทางกายและจิตอย่างละเอียด โดยเทียบเคียงกับบทกฎหมายและกฎศีลธรรม เพื่อแยกแยะให้ออกระหว่างความเป็นคนดีกับคนที่กระทำผิดกฎหมาย ที่อาจจะเป็นคนดีก็ได้ คนไม่ดีก็ได้ ตามแต่ละบุคคล และในบางครั้งเราก็จะพบว่า โดยการใช้กฎหมายหนึ่งๆ นั้น เราอาจจะขังคนดีไปมากมายแล้วก็ได้ และบางครั้งการใช้กฎหมายอย่างขาดจิตวิญญาณของพรหมวิหารธรรม ก็สามารถทำให้คนดีมัวหมอง ถูกตราว่าเป็นคนไม่ดีได้เช่นกัน เรื่องนี้จึงควรระวังอย่างยิ่ง เช่น คนคนหนึ่งบังเอิญขับรถชนสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยไม่ได้เจตนา แต่คนคนนั้นต้องชดใช้กับความเสียหายเหล่านั้น ซึ่งถ้าถามว่า คนคนนั้นเป็นคนชั่วหรือไม่ ก็ไม่ใช่ แต่เมื่อเขาทำผิดกฎหมาย ก็ต้องรับผลตามการกระทำนั้นๆ...

ระหว่างกฎหมายกับกฎศาสนา จึงมีความแตกต่างและอาจจะมีความคล้ายกัน ซึ่งปัจจัยสำคัญคือ จิตวิญญาณหรือความรู้สึกสำนึก... ดังนั้นในบางเวลา เราจะเห็นว่า สังคม วัฒนธรรม และศาสนานี้ มีความเคลื่อนไหวไปด้วยกัน แต่ในบางเวลาก็ไม่ได้เคลื่อนไหวไปด้วยกัน หากแต่มีความสัมพันธ์อันแตกต่างที่ขึ้นอยู่กับปัจจัยทางสังคมในหลายประการ

ศาสนาเป็นเรื่องของจิตวิญญาณ และการสร้างความสำนึก เพื่อความรู้ชอบโดยธรรม ให้พิจารณาตัวอย่างกรณีของท่านองคุลีมาลซึ่งฆ่าคนไป ๙๙๙ คน ถ้าหากเราอาศัยกฎหมายแบบปัจจุบัน ท่านก็ต้องได้รับโทษ ต้องติดคุก หรือถึงขั้นประหารชีวิต จะเห็นว่า ถ้าใช้กฎหมายแล้ว ก็จะไม่มีพระอรหันต์ท่านนี้... แต่เมื่อใช้กฎศาสนาเรากลับได้อริยบุคคลที่มีคุณค่ายิ่ง

อ่านต่อฉบับวันจันทร์