ลูกมีไข้ทำอย่างไรดี?

เรื่อง พรพิมล สาสกุล สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี (รพ.เด็ก) กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

พ่อแม่ผู้ปกครองอาจทำอะไรไม่ถูกเมื่อลูกมีไข้ อาการไข้ในเด็กนั้นสามารถพบได้บ่อย หากดูแลไม่ถูกต้องจะทำให้เกิดอันตราย เพราะไข้สูงจะทำให้ลูกชักและช็อกได้ อาการไข้ หมายถึง ภาวะที่อุณหภูมิในร่างกายสูงกว่าระดับปกติ (3637.4 องศาเซลเซียส) ไข้มีจากหลายสาเหตุ ได้แก่ การติดเชื้อที่มีการอักเสบเฉพาะที่ เช่น คออักเสบ ลำไส้อักเสบ การติดเชื้อซึ่งไม่มีอาการเฉพาะที่ เช่น ไข้เลือดออก ไข้หวัดใหญ่ หรืออาจเกิดจากเหตุผิดปกติบางอย่างในร่างกาย ศูนย์ควบคุมอุณหภูมิในร่างกายได้รับการกระทบกระเทือนจากความผิดปกติของสมอง เนื้อเยื่อถูกทำลายจากการผ่าตัด การแพ้ยา เกิดปฏิกิริยาภายหลังการได้รับเลือด ต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติ ภาวะขาดน้ำ

เมื่อลูกมีไข้ การดูแลเบื้องต้นที่ดีที่สุด คือ การเช็ดตัวลดไข้ซึ่งเป็นการระบายความร้อนจากร่างกายออกทางผิวหนัง อุปกรณ์สำหรับการเช็ดตัวลดไข้ ประกอบด้วย ภาชนะสำหรับใส่น้ำ กะละมังใบเล็กๆ จะดีที่สุด ผ้าเช็ดตัวผืนเล็ก 23 ผืน ผ้าเช็ดตัวผืนใหญ่ น้ำที่ใช้เป็นน้ำก๊อกธรรมดาหรือน้ำอุ่น ไม่ควรใช้น้ำเย็นหรือน้ำแข็ง เพราะจะทำให้หลอดเลือดหดตัวระบายความร้อนออกยาก ทำให้เกิดอาการหนาวสั่นได้ อาจทำไข้สูงขึ้นกว่าเดิม ไม่เปิดพัดลมหรือแอร์ขณะเช็ดตัวเพื่อป้องกันการหนาวสั่น

วิธีเช็ดตัวนั้น เริ่มจากการถอดเสื้อผ้าเด็กออกและใช้ผ้าเช็ดตัวรองไว้ ใช้ผ้าชุบน้ำบิดหมาดๆ เช็ดบริเวณหน้า แขน ขา จากส่วนปลายของแขนขาเข้าหาลำตัว เป็นการเช็ดในลักษณะย้อนรูขุมขน เพื่อระบายความร้อน ขณะเช็ดตัวให้วางผ้าพักบริเวณหน้าผาก ซอกคอ และข้อพับต่างๆ เช่น ข้อพับแขน ขา รักแร้ เนื่องจากเป็นที่มีหลอดเลือดมากเป็นศูนย์รวมความร้อน จากนั้นก็เช็ดบริเวณหน้าอกและด้านหลัง

ควรเปลี่ยนน้ำเช็ดตัวบ่อยๆ เพื่อรักษาอุณหภูมิของน้ำให้คงที่ ถ้าเด็กมีอาการหนาวสั่น ให้หยุดเช็ดตัวทันที และซับตัวด้วยผ้าแห้ง การเช็ดตัวใช้เวลาประมาณ 1520 นาที และสามารถเช็ดได้ทุกครั้งเมื่อเด็กมีไข้ หลังเช็ดตัวเสร็จแล้วสวมเสื้อผ้าบางๆ หรือห่มผ้าห่มบางๆ เพื่อให้ความร้อนระบายออกง่าย ให้เด็กอยู่ในที่ที่มีการระบายอากาศที่ดี

ดูแลให้เด็กพักผ่อนมากๆ และกระตุ้นให้ดื่มน้ำบ่อยๆ ถ้าลูกยังมีไข้สูงอาจให้รับประทานยาลดไข้ร่วมด้วย แต่กว่ายาจะออกฤทธิ์ก็ประมาณครึ่งชั่วโมง การเช็ดตัวลดไข้จึงเป็นการปฐมพยาบาลที่ดีที่สุด ทั้งนี้คุณพ่อคุณแม่ทุกท่านเห็นอาการลูกไม่ดีขึ้นควรพาลูกไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุต่อไป