จากชวด ฉลู... สู่ วอก ระกา จอ กุน ประติมากรรมร่วมสมัยของ อ้ายเหว่ยเหว่ย

โดย...อฐิณป ลภณวุษ

ผู้คนหลั่งไหลมาบริเวณหน้าพิพิธภัณฑ์หอศิลป์ของศาลาว่าการกรุงลอสแองเจลิส รัฐแคลิฟอร์เนีย เพราะตอนนี้มีประติมากรรมร่วมสมัยจัดแสดงอยู่บริเวณลานด้านหน้า ผลงานสร้างสรรค์โดยศิลปินจีน อ้ายเหว่ยเหว่ย โดยนับเป็นประติมากรรมในที่สาธารณะครั้งแรกของเขา ที่ให้ชื่อว่า Circle of Animals/Zodiac Heads

ผลงานของ อ้ายเหว่ยเหว่ย ประกอบด้วยประติมากรรมบรอนซ์ หรือทองแดง เป็นรูปหัวสัตว์ต่างๆ โดยเรียงตามตัวแทน 12 นักษัตรของจีน ซึ่งอ้าย ได้รับแรงบันดาลใจจากรูปประติมากรรม 12 นักษัตรอันเลื่องลือ จากบริเวณลานน้ำพุ ใกล้ๆ หอนาฬิกาหยวนหมิงหยวน ที่หน้าพระราชวังฤดูร้อนในกรุงปักกิ่ง ประเทศจีน ซึ่งในการแสดงที่หน้าพิพิธภัณฑ์หอศิลป์ของศาลาว่าการกรุงลอสแองเจลิส ศิลปินจากแดนมังกร เลือกที่จะติดตั้งประติมากรรมทองแดงทั้ง 12 ชิ้นของเขาเอาไว้บริเวณปีกซ้ายของพิพิธภัณฑ์หอศิลป์ ที่เรียกกันว่า หอแสดงนิทรรศการ ลินดา และ สจวร์ต เรสนิค

สำหรับต้นแบบแห่งแรงบันดาลใจ อย่างประติมากรรม 12 นักษัตร ที่บริเวณน้ำพุหยวนหมิงหยวน หน้าพระราชวังฤดูร้อนในกรุงปักกิ่งนั้น สร้างสรรค์ขึ้นเมื่อราวๆ ค.ศ. 1750 โดยสวนดังกล่าวเป็นสวนสไตล์ยุโรป ซึ่งออกแบบโดยนักบวชที่เดินทางไปจากยุโรปเมื่อศตวรรษที่ 18

ครั้นเมื่อ ค.ศ. 1860 ระหว่างสงครามฝิ่น มีทหารอังกฤษและฝรั่งเศส ตบเท้าเข้าไปยังดินแดนประเทศจีนมากมาย และทำให้ประติมากรรมจากศตวรรษที่ 18 ถูกทำลายไปเกือบหมด ปัจจุบันเหลือเพียง 7 นักษัตร บริเวณสวนน้ำพุยุโรป หยวนหมิงหยวน ได้แก่ ชวด ฉลู ขาล เถาะ มะเมีย วอก และกุน ขณะที่ อีก 5 นักษัตร คือ มะโรง มะเส็ง มะแม ระกา และจอ หายสาบสูญไร้ร่องรอย ไม่เหลือแม้แท่นฐานที่เคยจัดวางอยู่

ประติมากรอ้ายเหว่ยเหว่ย นำเอาแรงบันดาลใจมาถ่ายทอดเป็นประติมากรรมในที่สาธารณะครั้งแรกของเขา ด้วยการสร้างสรรค์ให้มีขนาดใหญ่โตกว่าต้นฉบับดั้งเดิม เพื่อที่จะขับเน้นสารแห่งโชคชะตาผ่านงานศิลปะที่เต็มไปด้วยพลัง การจัดวางแบบเหลื่อมล้ำ สูงๆ ต่ำๆ ก็ให้อารมณ์ของความไม่แน่นอนในชีวิต นอกจากนี้ อ้าย ยังแอบกระซิบว่า เป็นการแสดงออกถึงเรื่องทางวัฒนธรรมและความเป็นไปทางการเมือง!!

ที่สำคัญ ขนาดมหึมาของงานศิลปะ 12 นักษัตรของอ้ายเหว่ยเหว่ย ยังเป็นการเน้นย้ำว่า นี่ไม่ใช่ของแท้แต่โบราณ หากคือของปลอมและเลียนแบบ

12 หัวสัตว์จาก 12 นักษัตร ใน Circle of Animals/Zodiac Heads ประกอบขึ้นด้วยฐานที่ทำจากทองแดงเช่นเดียวกับบริเวณหัวสัตว์ แต่ละฐานสูงราวๆ 10 ฟุต และแต่ละหัวสัตว์หนักราว 800 ปอนด์ ซึ่งหากวัดเฉพาะส่วนหัว แต่ละหัวจะสูงราวๆ 4 ฟุต และกว้างราวๆ 3 ฟุต

โดยส่วนตัว อ้ายเหว่ยเหว่ย มักจะสร้างสรรค์งานที่มีความเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ชาติจีน ผลงานของเขามักมีกลิ่นอายแบบข้าวของโบราณ รวมทั้งการสร้างสรรค์เฟอร์นิเจอร์ และผลงานเซรามิก อย่างไรก็ตาม อ้ายไม่ได้สร้างงานแบบโบราณเป๊ะๆ แต่มีการดัดแปลงให้ร่วมสมัย และไม่ลืมสอดแทรกสารส่วนตัวของเขา เพื่อถ่ายทอดสู่ผู้ชม

ก่อนหน้านี้ Circle of Animals/Zodiac Heads ได้ไปคว้ารางวัลในเทศกาลศิลปะเซาเปาโล เบียนเนียล กรุงเซาเปาโล ประเทศบราซิล ก่อนที่จะเดินทางไปจัดแสดงครั้งแรก ที่บริเวณลานน้ำพุพูลิตเซอร์ ในแกรนด์อาร์มีพลาซา ที่เซ็นทรัลพาร์ก กรุงนิวยอร์ก (เมื่อ 2 พ.ค.–15 ก.ค.ที่ผ่านมา) ก่อนที่จะนำบางส่วนไปแสดงยังซอมเมอร์เซ็ต เฮาส์ กรุงลอนดอน (11 พ.ค.–26 มิ.ย.) แล้วก็ย้ายกลับมาติดตั้งแบบเต็มรูปแบบ ที่หน้าพิพิธภัณฑ์หอศิลป์ของศาลาว่าการกรุงลอสแองเจลิสนี้ และจะจัดแสดงยาวไปถึงปีหน้า

Circle of Animals/Zodiac Heads จะเดินทางต่อไปยังเฮอร์แมนพาร์ก กรุงฮุสตัน รัฐเทกซัส ในฤดูใบไม้ผลิปีหน้า หลังจากนั้นจะไปที่พิพิธภัณฑวอร์ฮอลและพิพิธภัณฑ์ศิลปะคาร์เนกี ในกรุงพิตส์เบิร์ก รัฐเพนซิลเวเนีย (1 ต.ค.–31 ธ.ค. 2012) แล้วตามด้วยพิพิธภัณฑ์และสวนประติมากรรมฮิร์ชฮอร์น กรุงวอชิงตัน ดี.ซี.