การอ่านสร้างคน คนสร้างชาติ (เข้มแข็ง)

สาธารณรัฐเกาหลี หรือเกาหลีใต้ จากอดีตที่ต้องอยู่ภายใต้การยึดครองของญี่ปุ่น และ 3 ทศวรรษที่ผ่านมา

โดย.. วรธาร ทัดแก้ว

สาธารณรัฐเกาหลี หรือเกาหลีใต้ จากอดีตที่ต้องอยู่ภายใต้การยึดครองของญี่ปุ่น และ 3 ทศวรรษที่ผ่านมา เป็นเพียงประเทศกำลังพัฒนาในระดับเดียวกับไทย แต่ปัจจุบันเกาหลีเติบโตในทุกด้าน ทั้งเศรษฐกิจ สังคม อุตสาหกรรม มีความล้ำหน้าทางเทคโนโลยีและเป็นที่ยอมรับจากทั่วโลก ที่สำคัญก็ยังอนุรักษ์ภูมิปัญญาทั้งทางด้านวิถีชีวิตและศิลปวัฒนธรรมมาถึงวันนี้

เชื่อว่า...คนจำนวนมากคงสงสัยว่าเกาหลีทำได้ยังไง

เน้นการศึกษาส่งเสริมนโยบายการอ่าน

ดร.ทัศนัย วงศ์พิเศษกุล รองผู้อำนวยการสำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) หรือ สบร. และผู้อำนวยการสำนักงานอุทยานการเรียนรู้ (สอร.) เปิดเผยว่า เพราะเกาหลีประชากรให้ความสำคัญกับการศึกษาและการอ่านอย่างมาก จากประเทศกำลังพัฒนาเมื่อกว่า 30 ปีที่ผ่านมาเช่นเดียวกับประเทศไทย แต่กลับก้าวกระโดดสู่ประเทศที่มีความเจริญเติบโตในทุกๆ ด้านไม่แพ้ประเทศพัฒนา เช่น ญี่ปุ่น หรือสหรัฐ เป็นต้น

“การศึกษาคือการเติมเต็มให้กับตนเองเช่นเดียวกับการเติมเต็มให้กับสังคม เป็นทัศนคติที่ฝังรากลึกลงในวัฒนธรรมของคนเกาหลี ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่มีการอ่านออกเขียนได้เป็นอันดับที่ 17 ของโลก (United Nation, 2007-2008) โดยมีสถิติอัตราการอ่านออกเขียนได้ 93.5% และในปี 2006 จากการสำรวจทักษะการอ่านโดยองค์กรเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา ปรากฏว่าเยาวชนอายุ 15 ปี มีทักษะความเข้าใจในการอ่านสูงเป็นที่ 1 ของโลก ซึ่งถือว่าเป็นสถิติที่น่าทึ่งและเป็นการก้าวกระโดดที่รวดเร็ว” ผู้อำนวยการ สอร. กล่าว

ผู้อำนวยการ สอร. กล่าวต่อว่า หากมองย้อนไปเมื่อ 3 ทศวรรษก่อนเกาหลีใต้ คือหนึ่งในหลายประเทศที่กำลังพัฒนาในทวีปเอเชียที่ประสบปัญหาด้านการอ่าน เนื่องจากอัตราการอ่านออกเขียนได้ของประชากรอยู่ที่ 20% เท่านั้น ซึ่งถือว่าอยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำมาก อย่างไรก็ตามจากการที่ถูกมองว่าเป็นประเทศกำลังพัฒนา รัฐบาลเกาหลีจึงมีนโยบายเพื่อแก้ไขการอ่านออกเขียนได้ของประชากร ด้วยการพัฒนาระบบการศึกษาควบคู่ไปกับการพัฒนาห้องสมุด พร้อมทั้งออกนโยบายส่งเสริมการอ่านและนโยบายส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อให้ประชาชนทุกกลุ่มมีโอกาสเข้าถึงการอ่านและการเรียนรู้ได้ โดยไม่มีข้อจำกัดเรื่องอายุ อาชีพ และสถานที่ รวมถึงการส่งเสริมนโยบายการศึกษาและระบบการศึกษาต่อเนื่องและจริงจัง

นโยบายส่งเสริมการอ่านของเกาหลี เช่น การให้ความสำคัญกับห้องสมุด ด้วยการออกกฎหมายงดเก็บค่าบริการห้องสมุดประชาชนเพื่อสร้างแรงจูงใจให้คนมาใช้บริการห้องสมุด การจัดตั้งห้องสมุดแห่งชาติสำหรับเด็กและเยาวชน นอกจากนี้ยังส่งเสริมให้ครอบครัวเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมส่งเสริมการอ่าน อาทิ โครงการค่ายการอ่าน โครงการครอบครัวนักอ่าน ตลอดจนโครงการระดับประเทศที่มีการดำเนินการต่อเนื่อง เช่น โครงการหนังสือเล่มแรก หรือ Book Start โครงการ 1 เมือง 1 เล่ม การจัดตั้งห้องสมุดดิจิตอลแห่งชาติ และการจัดงานเทศกาลหนังสือระดับชาติและนานาชาติ เป็นต้น นโยบายดังกล่าว ทำให้อัตราการเข้าเรียนระดับประถมศึกษาและระดับมัธยมศึกษาสูงถึงร้อยละ 99.9 และร้อยละ 98.9 ตามลำดับ

เปลี่ยนโฉมอุตสาหกรรมสิ่งพิมพ์ใน 10 ปี (2011-2020)

รองผู้อำนวยการ สบร. กล่าวต่อว่า จากข้อมูลข้างต้นจะเห็นได้ว่ารัฐบาลเกาหลีมีการสนับสนุนนโยบายการศึกษาและนโยบายส่งเสริมการอ่านอย่างเป็นรูปธรรมและต่อเนื่อง จนกระทั่งในปี 1990 รัฐบาลได้ประกาศวิสัยทัศน์ “เกาหลีเป็นประเทศชั้นนำทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศเนื่องจากรัฐบาลต้องการให้ประเทศเป็นศูนย์กลางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยเชื่อว่านโยบายการศึกษาเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นนโยบายสำคัญที่จะนำประเทศไปสู่ผู้นำด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ทำให้เกาหลีมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างพื้นฐานการอ่านอย่างขนานใหญ่ เพื่อให้เกี่ยวพันและสอดคล้องกับการพัฒนาเทคโนโลยี

“ในช่วงต้นของศตวรรษที่ 21 ถือเป็นยุคแห่งการปฏิวัติสื่อดิจิตอลของเกาหลีใต้ หนังสือที่พิมพ์ด้วยกระดาษได้รับความนิยมน้อยลงและถูกแทนที่ด้วยหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ทำให้ผู้ผลิตสิ่งพิมพ์จับมือเป็นพันธมิตรทางธุรกิจในการพัฒนาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์และจำหน่ายผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งราคาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์จะมีราคาถูกกว่าที่ทำจากกระดาษประมาณครึ่งหนึ่ง โดยหนังสือออนไลน์สัญชาติเกาหลีที่ได้รับความนิยม อาทิ Yes24 Co.,Ltd. ตั้งขึ้นในเดือน ธ.ค. 1998 ปัจจุบันมีลูกค้าลงทะเบียนเพื่อซื้อหนังสือประมาณ 7.5 แสนคน และขายหนังสือเฉลี่ย 2.3 หมื่นเล่มต่อวัน เป็นต้น”

รองผู้อำนวยการ สบร. กล่าวอีกว่า ปี 2007 กระทรวงวัฒนธรรม กีฬาและการท่องเที่ยวของเกาหลี ได้ประกาศแผนส่งเสริมอุตสาหกรรมความรู้และการพิมพ์ภายใต้แนวคิด “หนังสือสร้างขุมพลังทางวัฒนธรรมและความรู้ระดับโลก” (Global Knowledge and Culture Powerhouse Built on Book) ซึ่งเป็นแผนระยะยาว 10 ปี คือตั้งแต่ปี 2011-2020 โดยมีกลยุทธ์ในการเสริมสร้างเครือข่ายความรู้เพื่อสร้างสังคมความรู้เพื่อให้ประชาชนทุกคนมีสิทธิเข้าถึงการอ่านและสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมในการอ่านได้อย่างเสรี คาดการณ์ว่าโครงการตามแผนดังกล่าวจะเปลี่ยนโฉมหน้าอุตสาหกรรมสื่อสิ่งพิมพ์ไปสิ้นเชิง โดยเฉพาะการผลิตและเผยแพร่ หรือช่องทางการจำหน่าย ซึ่งผู้ประกอบการภาคเอกชนจะได้รับประโยชน์อย่างมากจากการสนับสนุนและช่วยเหลือจากภาครัฐ

อย่างไรก็ตาม แรงขับเคลื่อนอีกอย่างที่ผลักดันให้เกาหลีทะยานขึ้นมาเป็นประเทศที่สามารถพัฒนาศักยภาพได้อย่างรวดเร็ว คืออิทธิพลจากความเชื่อและศรัทธาตามหลักขงจื๊อที่สอนสั่งให้ชาวโสมขาวใฝ่รู้ ใฝ่ศึกษา

ความเชื่อนี้ยังคงหลงเหลืออยู่จนถึงปัจจุบัน บวกกับสภาวะบ้านเมืองที่บอบช้ำและแรงบีบคั้นกดดัน จากการถูกยึดครองประเทศโดยประเทศอื่น ส่งผลให้ทุกภาคส่วนของเกาหลีมองเห็นความสำคัญของการศึกษาและกระหายการเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเองควบคู่ไปกับการพัฒนาประเทศให้ตามทันประเทศอื่น จนทำให้ปัจจุบันนานาชาติต่างจับตามองด้วยความทึ่งในศักยภาพและมิติใหม่ของประเทศเล็กๆ อย่างเกาหลีใต้