วังน้ำเขียว

Destination วันนี้ แม้จะเป็นเรื่องสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งของประเทศก็ตาม แต่สถานที่ดังกล่าวกำลังเป็นข่าวดังขึ้นมา

โดย..จำลอง บุญสอง

Destination วันนี้ แม้จะเป็นเรื่องสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งของประเทศก็ตาม แต่สถานที่ดังกล่าวกำลังเป็นข่าวดังขึ้นมาในระหว่างที่มีการผลัดเปลี่ยนรัฐบาล โดยทั้งสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และกรมป่าไม้ ได้สนธิกำลังกันเข้าไปตรวจสอบและจับกุมผู้ละเมิดกฎหมาย ทั้งในเรื่องของการบุกรุกพื้นที่ และการเปลี่ยนมือการถือครองจากมือของเกษตรกรมาเป็นพ่อค้านักธุรกิจการเกษตร และผู้ประกอบการโรงแรมและรีสอร์ต

ผลของการสนธิกำลังของ 3 หน่วยงานดังกล่าว ทำให้การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) และอุตสาหกรรมต่อเนื่อง อันได้แก่ ของที่ระลึก พืชผัก (ซึ่งมีคุณภาพดี เพราะมี 3 ดี คือ1.ดินดี 2.น้ำดี และ3.อากาศดี) ของที่นั่น “ทรุด” ลงอย่างทันตาเห็น มูลค่าของการท่องเที่ยวบน “หลังเต่า” ของต้นน้ำชีและต้นน้ำบางปะกงที่กำลังลงโฆษณาว่าเป็นพื้นที่ที่มีโอโซนเป็นอันดับต้นๆ ของโลกแทบจะหมดลมหายใจลงไป วันนี้วังน้ำเขียวที่เคยคึกคักกลายเป็นเมืองร้างนักท่องเที่ยวไปอย่างทันตาเห็น

วังน้ำเขียว มีนักลงทุนจากกรุงเทพฯ สื่อมวลชน นักการเมือง หมอ (คนดัง) คนวัยเกษียณ และนักแสวงโชคไป “ซื้อที่” ทั้งที่ผิดกฎหมายและหมิ่นเหม่ในการถือครองอยู่รวมๆ กันมากมาย วังน้ำเขียวถูกจัดให้เป็นพื้นที่จัดงานสำคัญหลายๆ งาน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของไม้ดอกไม้ประดับหรือเรื่องอื่นใด การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐก็เข้าไปส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างเต็มกำลัง สื่อท่องเที่ยวถูกเชิญไปกันเป็นว่าเล่น การไฟฟ้า การประปา องค์กรฝ่ายปกครองก็ถูกเซตอัพขึ้นมาอย่างเป็นทางการบนพื้นที่ที่เอกสารสิทธิยังมีปัญหาเหมือนไม่มีปัญหา จนทำให้ “หลังเต่า” ของเขาใหญ่กลายเป็น “เมืองใหญ่” ไปโดยไม่มีการจัดการอะไรให้เด็ดขาดมานาน

ฝนอาเพศที่ตกลงมาท่วมเมืองโคราช ทำให้หลายฝ่ายมองไปว่าสาเหตุหนึ่งมาจากการบุกรุกที่ดินของคนวังน้ำเขียว จนกลายเป็นที่มาของ “ยุทธการวังน้ำเขียว” ในวันนี้

และนี่เป็นคำสัมภาษณ์ส่วนหนึ่งของหัวหน้าอุทยานแห่งชาติทับลาน และแถลงการณ์ของชาววังน้ำเขียวต่อฝ่ายรัฐ

หัวหน้าอุทยานแห่งชาติทับลาน เทวินทร์ มีทรัพย์

คนทั่วไปจะถามว่าทำไมเพิ่งมาทำกันตอนนี้ ความจริงเราทำกันมานานแล้วในส่วนของกรมอุทยานแห่งชาติฯ เราทำมาตั้งแต่ปี 2543 ปัจจุบันเราทำเรื่องคดีค้างเก่า กรมมีนโยบายให้ทุกอุทยานไม่ใช่เฉพาะทับลานจะต้องดำเนินคดีที่มีการบุกรุกพื้นที่ จะต้องให้ดำเนินการตามมาตรา 22 คือ ให้ขับไล่รื้อถอนสิ่งก่อสร้างออกไปจากพื้นที่

ปัจจุบันเราทำเฉพาะรายที่เราจับกุมดำเนินคดีแล้ว ที่ดำเนินคดีความแล้ว บางรายศาลตัดสินแล้ว ยุติแล้วด้วยมีโทษจำคุกจำเลย เราก็มาบังคับใช้ตามกฎหมายของเรา ใช้อำนาจของหัวหน้าอุทยานตามมาตรา 22 ของพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติฯ ออกคำสั่งทางปกครองให้เขารื้อถอนสิ่งปลูกสร้าง หรือพืชผลอะไรก็แล้วแต่ออกไปให้พ้นจากเขตอุทยาน

ที่นี่การสั่งก็มีขั้นตอน คือต้องให้โอกาสทางเจ้าของหรือผู้กระทำผิดเขาได้ต่อสู้หรือชี้แจง ซึ่งมีขั้นตอนตามกฎหมาย อาจจะเนิ่นนานเล็กน้อยเพื่อให้ถูกต้อง เราทำเราเลือกปฏิบัติไม่ได้ มีร้อยก็ต้องทำทั้งร้อย จะเว้นรายใดรายหนึ่งไม่ได้ แต่ถ้าเขาสามารถชี้แจงมีหลักฐานที่รับฟังได้ก็เป็นหน้าที่ของผู้บังคับบัญชาอีกชั้นหนึ่งเป็นคนพิจารณา คนออกคำสั่งเสนอความเห็นได้ แต่ตัดสินไม่ได้

เพราะฉะนั้นปัจจุบันเราก็ดำเนินการโดยการแจ้งเตือน ที่ว่าไปติดป้ายตามที่ลงในหนังสือพิมพ์ ไปแจ้งเตือนให้เขารู้ว่าพื้นที่ตรงนี้เจ้าของต้องรื้อถอน ถ้าไม่รื้ออุทยานจะต้องเป็นฝ่ายรื้อ และจะเรียกค่าเสียหายจากเจ้าของ จะต้องฟ้องแพ่งอะไรก็ว่ากันไป

ปัจจุบันทำได้ 33 แห่งแล้ว เฉพาะในส่วนของกรมอุทยานฯ เฉพาะที่เป็นคดีนะครับ ถ้าเป็นของกรมป่าไม้ผมไม่แน่ใจว่าดำเนินคดีหรือยัง เมื่อวันสองวันทราบว่าไปแจ้งความแล้วบางส่วน เขาก็อาจจะทำเหมือนทางผมโดยใช้มาตรา 25 ของป่าสงวน แต่ของผมมาตรา 20 ของอุทยาน

ยอมรับว่าการทำแบบนี้มีผลกระทบแน่นอน คนที่เคยอยู่เคยใช้อะไรมาก่อนถูกจับกุมแล้วเขาก็น่าจะรู้ตัวพอสมควร ทางเราก็ไม่อยากทำ พูดตรงๆ แต่ตามหน้าที่ก็ต้องทำ

ผมคิดว่าป่าไม้ ยอดเขา น้ำตก หน้าผา ควรจะเป็นของส่วนรวม ผมว่าชาววังน้ำเขียวจะต้องตระหนักว่าควรจะเป็นของชาววังน้ำเขียวส่วนรวม หรือควรจะให้นาย ก. เอาไปทำแล้วได้ผลประโยชน์เข้ากระเป๋า นาย ข. เอาประโยชน์เข้ากระเป๋า

ตรงไหนที่ควรจะเป็นภูเขาต้นน้ำเราก็น่าจะไปปลูกป่าให้ดูเขียว มันไม่ควรจะเป็นสมบัติส่วนตัวแล้วเอาเงินเข้ากระเป๋า ถามว่าคนที่มาเที่ยววังน้ำเขียวเขามาเที่ยวอะไร แน่นอนก็มาชมความงามตามธรรมชาติ อากาศบริสุทธิ์ ใช่ไหมครับ ทุกวันนี้น้ำตกก็มีรีสอร์ตอยู่ หน้าผาก็เอารีสอร์ตไปอยู่ แล้วคนจะไปเที่ยวตรงไหน เพราะไปที่ไหนก็เสียเงิน เพราะฉะนั้นถ้าเยอะไปเหมือนสลัมรีสอร์ตเสน่ห์ก็หายไป ผลร้ายก็จะตกอยู่กับคนวังน้ำเขียวในอนาคต

ข่าวคราวที่เราได้ยินทุกวันนี้คือว่าน้ำท่วมโคราช ฝนตกทางเหนือก็น้ำท่วมแล้ว ถามว่าเมื่อก่อนมีพายุหรือไม่ ก็มี สมัยผมยังหนุ่มดีเปรสชันก็เข้าทุกปีครับ แต่ทุกวันนี้สังเกตดูจะปฏิเสธไม่ได้ว่าไม่เกี่ยวกับป่าไม้ ฝนตกนิดเดียวน้ำก็ท่วมแล้ว ถามว่าทำไมจึงเป็นเช่นนี้

ตรงนี้เรามีเขื่อนลำพระเพลิง มีอ่างเก็บน้ำหลายอ่าง ที่เขาถางป่าทำไร่ข้าวโพดตรงพื้นที่สีแดงๆ นะครับ ฝนตกดินหรือตะกอนก็ไหลลงไปที่อ่าง สมมติอ่างจุน้ำได้ 300 ลูกบาศก์เมตร เมื่อตอนสร้างใหม่ๆ ทุกวันนี้ได้ 100 ลูกบาศก์เมตรหรือเปล่าก็ไม่แน่ใจ เพราะฉะนั้นฝนตกหน่อยเดียวน้ำก็ท่วม

เมื่อสำรวจการถือครอง การเปลี่ยนมือก็ถือว่าผิดเจตนารมณ์ของกฎหมายครับ เพราะมีมติของอนุกรรมการป้องกันและปราบปรามทรัพยากรป่าไม้ระดับจังหวัดซึ่งมีไว้อย่างชัดเจนว่า ถ้าซื้อขายหรือเปลี่ยนมือให้อุทยานดำเนินการจับกุมได้เลย เพราะว่าทางราชการผ่อนผันให้มติ ครม.ผ่อนผันให้ ถ้าอ้างว่ายากจนอ้างมาอยู่ก่อนให้คุณทำกินไปแล้วมาพิสูจน์สิทธิกัน แต่ถ้าเอาที่อุทยานไปขายต่อ คุณก็ผิดอยู่แล้ว แสดงว่าคุณไม่มีเจตนาที่จะใช้พื้นที่ตรงนั้นแล้ว เพราะฉะนั้นคุณก็ต้องเอามาคืนมาเป็นสมบัติของเราของส่วนรวม

บางคนบอกว่าไปทุบรีสอร์ตที่ทำผิดทำไม (เอาไปทำประโยชน์อื่นๆ ไม่ดีกว่าหรือ) โดยส่วนตัวผมลึกๆ แล้วก็คิดว่าไม่ได้เกิดประโยชน์ต่อใคร แต่ไม่มีระเบียบไม่มีช่องให้ คุณทำผิดแล้วถูกจับ ถูกจับแล้วยกให้หลวงแล้วมาเช่าต่อ เขาหารือกับกฤษฎีกาแล้วครับว่าทำไม่ได้ “ต้องทุบอย่างเดียว” ตามมาตรา 22 เหมือนกรมศุลฯ ไปยึดรถเฟอร์รารีของแพงๆ ที่ลักลอบเอาเข้ามาก็ต้องทุบทิ้งเพื่อตัดวงจร

ที่นี่ก็เหมือนกัน ชาวบ้านเอาไปขายนายทุน พอได้เงินก็ไปรุกป่าต่อ ก็เป็นอย่างนี้ บางคนถามว่าทำไมไม่จับฉันตั้งแต่แรก ก็คุณไปทำกันกลางคืนนี่ครับ ปัจจุบันรูปแบบการบุกรุกป่าพัฒนานายทุนก็ใช้มือชาวบ้านครับ เราไปจับเขมร ลาว ตั้ง 20 กว่าคน นายทุนมาก็มากว้านซื้อคนละ 20 ไร่ 30 ไร่ แล้วก็รวมกันเป็นแปลงใหญ่แล้วปลูกยาง ถามว่าทำไมจับ ก็เอาที่อุทยานไปขาย ก็ต้องจับซิครับ ถ้าไม่ทำตอนนี้จะให้ทำตอนไหน

ถ้าถามสังคมภายนอกที่ไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย ผมคิดว่าเขาก็เข้าข้างเรา เห็นด้วยที่เราทำงาน แต่ถ้าไปถามคนวังน้ำเขียว เขากลัวว่าจะมีผลกระทบ ชาวบ้านกลัวเรา ก็ต้องพยายามอธิบายให้เขาฟัง

แถลงการณ์ของชาว อ.วังน้ำเขียว

การนำเสนอข่าวของสื่อมวลชนอย่างต่อเนื่อง เช่น ยึดคืนผืนป่าวังน้ำเขียว คนวังน้ำเขียวบุกรุกที่อุทยาน วังน้ำเขียวเหมาะสำหรับเป็นที่อยู่ของกระทิง น้ำท่วมปักธงชัยและโคราชเนื่องจากคนวังน้ำเขียวทำลายป่า การนำเสนอข่าวอย่างต่อเนื่องโดยขาดข้อเท็จจริง อ.วังน้ำเขียว จัดตั้งเมื่อวันที่ 1 เม.ย. 2535 มีขนาดพื้นที่ 706,243 ไร่ แบ่งการปกครอง 5 ตำบล 83 หมู่บ้าน การตั้งถิ่นฐานของชาว อ.วังน้ำเขียว เริ่มขึ้นเมื่อประมาณปี 2490 หน่วยงานภาครัฐมีนโยบายการสัมปทานป่าไม้ มีแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ส่งเสริมการปลูกพืชเศรษฐกิจของรัฐ จึงทำให้พื้นป่าวังน้ำเขียวแปรสภาพเป็นภูเขาหัวโล้น โดยไม่มีมาตรการใดๆ จนกระทั่งปี 2530 ได้มีภาคเอกชนและองค์กรชุมชนเข้ามาดำเนินฟื้นฟูพื้นป่าจากชุมชนบ้านท่าวังไทร ปี 2537 ดำเนินการฟื้นฟูป่าเขาแผงม้า และในปี 2540 ฟื้นฟูป่าต้นน้ำมูล และมีการจัดตั้งกลุ่มองค์กรในการอนุรักษ์ฟื้นฟูพื้นป่าวังน้ำเขียว จึงทำให้เกิดสภาพพื้นป่าอุดมสมบูรณ์ขึ้นบางส่วน ทำให้สัตว์ป่า เช่น กระทิงกลับมา เกิดการประชาสัมพันธ์ให้มีคนรู้จักเขาแผงม้า และ อ.วังน้ำเขียว ทั้งในระดับพื้นที่และระดับประเทศ จากสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ทำให้คนวังน้ำเขียวได้ปรับวิถีชีวิตการเกษตร การปลูกพืชเชิงเดี่ยวมาเป็นเกษตรผสมผสานปลอดสารพิษ ทำให้เป็นพื้นที่ตัวอย่างให้กับพื้นที่อื่นมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างมากมาย จนเกิดนโยบายการส่งเสริมการท่องเที่ยวจากภาครัฐและท้องถิ่นภายในระยะเวลา 30 ปี ของการพัฒนาพื้นที่ อ.วังน้ำเขียว ทำให้เกิดผลกระทบอย่างมากมาย

จากสถานการณ์และข้อเท็จจริงดังกล่าว ทำให้คนในสังคมทั้งประเทศมองภาพลบของคนวังน้ำเขียวเป็นผู้บุกรุกป่าแล้วทำลายสิ่งแวดล้อม ดังนั้นชาว อ.วังน้ำเขียว จึงขอแถลงการณ์ให้สังคมรับทราบข้อเท็จจริง และมีข้อเสนอคือ ให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการให้ข่าว หยุดการให้ข่าวโดยขาดข้อเท็จจริงในพื้นที่ ให้หยุดดำเนินการใดๆ ข้อกฎหมายคนในพื้นที่ จนกว่าจะมีนโยบายการแก้ไขปัญหาที่ชัดเจนจากรัฐบาล ให้มีการประกาศกฤษฎีการเบิกถอนพื้นที่ทับซ้อนชุมชนจากการประกาศเขตอุทยานแห่งชาติทับลานปี 2524 จำนวน 15 ตำบล 76 หมู่บ้าน โดยยึดหลักแนวเขตที่มีข้อตกลงร่วมกันปี 2543 และให้มีการทบทวนจัดตั้งคณะกรรมการตรวจสอบพื้นที่ที่จะผนวกเข้าเป็นพื้นที่อุทยานทับลาน ให้มีคณะกรรมการร่วมกำหนดแนวเขตโซน C ป่าสงวนเขาภูหลวงให้ชัดเจน โดยมีข้อตกลงการจัดการพื้นที่ร่วมกันทุกภาคส่วนตา