แสงสว่างสู่แดนใจในเรือนจำ (ตอน ๓)

กระผมนายสีจัน ตาเป้า ชมรมแสงแห่งธรรมและเรือนจำสมุทรสาคร ขอถามพระคุณเจ้าเรื่องศีล ๑ ข้อ

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ปุจฉา :

กราบนมัสการ พระอาจารย์อารยะวังโส

กระผมนายสีจัน ตาเป้า ชมรมแสงแห่งธรรมและเรือนจำสมุทรสาคร ขอถามพระคุณเจ้าเรื่องศีล ๑ ข้อ เนื่องด้วยสมาชิกชมรมแสงแห่งธรรม บางคนเข้าถือศีล ๘ ตลอด ๓ เดือน ซึ่งรวมทั้งตัวกระผมเองด้วย... ศีลข้อ ๖, ๗, ๘ หากละเมิดผิดศีลแล้วจะมีวิบากกรรม เหมือนศีล ๕ ข้อหรือไม่...

ชมรมแสงแห่งธรรม

สีจัน ตาเป้า

วิสัชนา : เล่ากันมาว่า อุบาสกท่านหนึ่งอาศัยอยู่ในหมู่บ้านทันตคามใกล้ภูเขา ได้สมาทานศีลจากพระปิงคลพุทธรักขิต ที่อยู่ในอัมพริยวิหาร ครั้นสมาทานศีลแล้วได้ไปไถนา ไถนาแล้วก็ปล่อยโคไปกินหญ้า โคเที่ยวไปกินหญ้าแล้ว ก็หายไป อุบาสกนั้นเที่ยวตามหาโค ขึ้นไปบนภูเขาถูกงูเหลือมใหญ่เลื้อยมารัดเขาไว้ เพื่อกินเป็นอาหาร เขามีมีดเล่มหนึ่งอยู่ในมือ คิดจะฟันงูนั้นให้ตาย แต่ก็กลัวศีลจะขาด เมื่องูนั้นรัดแน่นเข้าๆ เขาจึงคิดว่า ถ้าเขาฆ่างู งูก็ตาย เขาก็บาป ศีลก็จะขาด อย่ากระนั้นเลยเรายอมตาย แต่ไม่ยอมศีลขาด คิดแล้วก็ขว้างมีดทิ้งไป ตั้งจิตคิดถึงศีลที่ตนรักษาเป็นอารมณ์ ด้วยอานุภาพแห่งศีลที่ตนรักษา จึงบันดาลให้กายของอุบาสกเร่าร้อนเป็นไฟ งูนั้นทนความร้อนไม่ได้ ก็คลายตัวออกจากการรัดอุบาสก เลื้อยเข้าป่าไป อุบาสกก็รอดชีวิตกลับมาด้วยอานิสงส์แห่งการรักษาศีลยิ่งกว่าชีวิต คือยอมสละชีวิตเพื่อรักษาศีลไว้...

จากปุจฉาที่ตั้งขึ้นของโยมสีจัน โดยกล่าวถึงศีลข้อที่ ๕ คือ การไม่ดื่มสุราเมรัยนั้น หรือการสำรวมจากน้ำเมา ของมึนเมา สิ่งเสพติดทุกชนิด เพราะโทษของมันจะทำให้ผู้เสพขาดสติ ตั้งอยู่ในความประมาท กระทำความชั่วได้ทั้งปวง แม้ถึงขั้นฆ่าลูกของตนเป็นอาหาร ด้วยความอยากกินเนื้อในขณะที่มึนเมาอยู่ หรืออย่างที่มีข่าวพวกเสพยาบ้าจนเมาขาดสติ ฆ่าพ่อแม่ตนเอง หรือฆ่าลูกเมียตนเอง จนที่สุดฆ่าตนเองก็สามารถจะกระทำได้ นั่นคือโทษของการดื่มหรือเสพน้ำเมา ของมึนเมาทั้งปวง ดังนั้นการงดเว้นของมึนเมาได้ จึงเป็นอุดมมงคลอย่างยิ่งในพระพุทธศาสนา

สำหรับการสมาทานรักษาศีล ๘ นั้น ตามที่กล่าวในเบื้องต้น เป็นการยกระดับจิตสูงขึ้น ด้วยการหวังเข้าถึงความหมดจดแห่งศีล อันมีองค์ธรรมทั้ง ๘ ซึ่งยกระดับของศีลเป็นขั้นวินัยสูงกว่าขั้นปกติ (ธรรม) เป็นการมุ่งพัฒนาตนเองให้มีคุณภาพ เพื่อการเข้าถึงความประเสริฐในการถือประพฤติพรหมจรรย์ โดยเล็งเห็นโทษแห่งกามคุณ เพื่อการออกมาจากกามวิตก พยาบาทวิตก วิหิงสาวิตก จึงเป็นการรักษาศีล ด้วยการมีสัมมาทิฏฐิ หรือความเห็นชอบในอริยวินัย เพื่อมุ่งสู่เนกขัมมวิสัย หรือการประพฤติพรหมจรรย์

ดังนั้น การตั้งเจตนางดเว้นการเสพ หรือเกี่ยวเนื่องในวัตถุกามทั้งปวง ด้วยเล็งเห็นหรือดำริชอบในการออกจากวัตถุกามและกิเลสกามนั้น เป็นเรื่องของการมีปัญญาเกิดขึ้นในดวงจิต เป็นการยกระดับจิตให้สูงขึ้นด้วยอริยวินัย ที่ปรากฏอยู่ในสิกขาบท ๘ ประการ ที่เรียกว่า ศีล ๘ ผู้ที่จะสมาทานรักษาศีล ๘ นั้น ต้องมีปัญญาเห็นชอบและดำริชอบ ในการที่จะออกมาจากความทุกข์ และเหตุที่ให้เกิดความทุกข์ จึงถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดในการประพฤติพรหมจรรย์ โดยละการเสพเกี่ยวเนื่องในกามคุณอย่างบุคคลระดับปุถุชนทั้งหลาย เพราะเล็งเห็นส่วนสุดดังกล่าวว่า ไม่เป็นไปเพื่อออกจากความทุกข์ ไม่มีประโยชน์ เป็นเรื่องของความหยาบ ความหนา...

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้