คนไทยกับคนญี่ปุ่น

ช่วงวันหยุดเทศกาลอาสาฬหบูชาและเข้าพรรษาที่ผ่านมา ผมหลบฝนเมืองไทยไปพักร้อนที่เมืองเกียวโตและโตเกียว

โดย...ดนัย จันทร์เจ้าฉาย

ช่วงวันหยุดเทศกาลอาสาฬหบูชาและเข้าพรรษาที่ผ่านมา ผมหลบฝนเมืองไทยไปพักร้อนที่เมืองเกียวโตและโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น เพื่อไปสังเกตการณ์ความเคลื่อนไหวการเปลี่ยนแปลงหลังจากที่ภัยธรรมชาติรุนแรงโจมตีประเทศที่มีพื้นที่ขนาดเล็กๆ แต่มากด้วยประชากรบนหมู่เกาะนี้หลายครั้งตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมา

เรียกได้ว่าไปพัก “ร้อน” จริงๆ เพราะอุณหภูมิในช่วงเดือน ก.ค.ส.ค. ที่ญี่ปุ่นอยู่ประมาณ 37 องศาโดยเฉลี่ย เป็นช่วงที่ร้อนสุดๆ แดดแรงสุดของญี่ปุ่น ตอนแรกที่ตั้งใจจะไปแบบฉุกเฉินก็คิดว่านักท่องเที่ยวทั่วไปน่าจะยังเกรงกลัวสารกัมมันตภาพรังสีที่รั่วไหล ดังนั้นที่พักและสายการบินน่าจะสบายๆ ไม่ต้องไปแก่งแย่งกันมากมาย แต่ปรากฏว่าผิดคาดครับ ที่นั่งแน่นทุกที่ แม้กระทั่งจะนั่งการบินไทยไปลงสนามบินนาริตะยังไม่ว่างแม้แต่ที่นั่งเดียว ต้องนั่งไปลงสนามบินฮาเนดะ ส่วนห้องพักในเรียวกัง บ้านแบบญี่ปุ่นที่เป็นธรรมชาติๆ ไม่ว่างเลย ต้องไปพักในโรงแรมซึ่งหากไม่ได้จองไปก่อนลำบากแน่นอน

ความจริงได้เห็นสภาพแบบนี้ รู้สึกดีใจกับคนญี่ปุ่นที่อย่างน้อยในเรื่องการท่องเที่ยวก็กลับมาสู่สถานการณ์ปกติอย่างรวดเร็ว แทบไม่สังเกตเห็นเลยด้วยซ้ำว่าเพิ่งผ่านเหตุการณ์ภัยพิบัติอย่างรุนแรงเมื่อไม่นานมานี้ แถมคนญี่ปุ่นโดยทั่วไปก็ยังคงรักษาความเป็นญี่ปุ่นไว้ได้อย่างเหนียวแน่น

เพื่อนสนิทผมคนหนึ่งเป็นคนญี่ปุ่น เขาเล่าให้ฟังว่าคนไทยกับคนญี่ปุ่นเหมือนกันมากในเรื่องความนุ่มนวล ความมีมารยาท การมีสัมมาคารวะต่อผู้ใหญ่และคนทั่วไป ประเด็นนี้ผมเห็นด้วยเป็นอย่างยิ่ง หากเรากวาดตาดูทั่วเอเชีย มีเพียงคนไทยและคนญี่ปุ่นเท่านั้นที่มีความโดดเด่นและเหมือนกันในเรื่องนี้เป็นอย่างยิ่ง

สิ่งที่น่าสังเกต คือ คนญี่ปุ่นยังคงรักษาความสุภาพอ่อนน้อม ความมีมารยาท ความสุขุมนุ่มลึกเอาไว้อย่างน่าชื่นชม เวลาที่ขึ้นไปบนรถไฟฟ้า รถประจำทาง หรือสถานที่สาธารณะทั่วไป เราจะได้ยินคำว่า อะริกะโตะโกไซมัส ขอบคุณค่ะ ขอบคุณครับ ตลอดเวลา ก่อนที่เขาจะเข้ามาหาหรือคุยอะไรด้วย จะต้องพูดคำว่า ขออนุญาต ขอประทานโทษ ก่อนเสมอ นอกจากนี้ยังแสดงการโค้งลงมาอยู่ในระดับเอวอย่างนุ่มนวล แม้ว่าจะเป็นแค่การใช้บริการรถโดยสาร แม้ว่าจะเป็นแค่การมาซื้อสินค้า เขาก็แสดงความขอบคุณต่อลูกค้าอย่างน่าประทับใจ

พระพุทธเจ้าตรัสว่า ความกตัญญูคือเครื่องหมายของคนดี และนำไปสู่ความเจริญ จึงไม่น่าแปลกใจว่า ทำไมชาติญี่ปุ่นจึงเป็นชาติที่เจริญอันดับต้นๆ ของโลก เพราะเขารู้จักขอบคุณในทุกสิ่งทุกอย่าง ขอบคุณในคนรอบข้าง ขอบคุณในธรรมชาติที่เขาอยู่ด้วย

สิ่งที่น่าสังเกตประการต่อมา คือ ความมีมารยาทของคนญี่ปุ่น ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางอยู่บนรถไฟฟ้า รถไฟ รถโดยสาร หรือที่สาธารณะที่ต้องอยู่รวมกันมากๆ เราจะไม่ได้ยินเสียงโทรศัพท์เลย และแทบจะไม่เห็นใครคุยโทรศัพท์เสียงดังโหวกเหวกโวยวาย ช่างเป็นสังคมที่มีความเกรงใจต่อผู้อื่นอย่างยิ่ง แม้กระทั่งมีเด็กเล็กๆ แต่จะไม่เห็นว่าเด็กน้อยๆ ชาวญี่ปุ่นจะไร้ระเบียบส่งเสียงงอแง ดูแล้วน่ารักน่าเอ็นดู

อีกเรื่องที่น่าประทับใจอย่างมาก คือ สาววัยรุ่นญี่ปุ่นนิยมใส่ชุดกิโมโน รองเท้าเกี๊ยะ ไม่ว่าจะเป็นการไปเดินช็อปปิ้งในห้างสรรพสินค้า ตามถนนหนทาง สถานีรถประจำทางและรถไฟฟ้าต่างๆ แม้ว่าจะลำบากมาก และต้องขึ้นลงบันไดหลายชั้น แต่เห็นได้ชัดเจนว่าสาวญี่ปุ่น (รวมถึงที่มีอายุมากด้วย) ยังมีความภาคภูมิใจที่ได้ใส่ชุดประจำชาติไปตามสถานที่ต่างๆ รวมถึงในวัด แสดงถึงการผสมผสานวัฒนธรรมที่เก่าแก่ให้เข้ากับวิถีชีวิตสมัยใหม่ได้อย่างลงตัว

การสื่อสารของคนญี่ปุ่น นิยมใช้การ์ตูน และภาษาที่น่ารักๆ ฟังแล้วอาโนเนะเหมือนการ์ตูน พวกเราคงยังจำเรื่อง โดราเอมอน อิ๊กคิวซัง และการ์ตูนมากมายของญี่ปุ่นได้ ตามถนนหนทางและป้ายการสื่อสารต่างๆ ในปัจจุบันก็ยังคงเห็นการสื่อสารในที่น่ารักแบบนี้ เป็นสิ่งที่เรียกว่า “คิดแบบเด็ก ทำแบบผู้ใหญ่” คือ เปิดโลกจินตนาการแบบไร้ขอบเขต แต่ลงมือปฏิบัติและใช้ชีวิตแบบผู้ใหญ่

เพราะสิ่งสำคัญสุดที่ทำให้ญี่ปุ่นเป็นชนชาติที่มีอารยธรรมยิ่งใหญ่น่ายกย่อง นั่นคือ ระเบียบวินัยที่มีอยู่ในหัวใจคน เป็นชนชาติที่ “คนคุมระบบ” ไม่ได้ใช้ “ระบบคุมคน” ดังเช่นชาติอื่น การตรงต่อเวลาในเรื่องการนัดหมายต่างๆ ที่เป็นรูปธรรมได้แก่ ระบบรถไฟฟ้าหัวกระสุนชินคันเซ็นทั่วประเทศมีสถิติการตรงต่อเวลาสูงมาก พลาดต่อตารางเวลาไม่เกิน 6 วินาที! คนขับรถโดยสารประจำทางจะไม่ยอมรับหรือส่งผู้โดยสารนอกจุดที่กำหนดไว้เป็นอันขาด การเข้าคิวต่อแถวด้วยความเรียบร้อย อดทน ไม่แซงกัน ไม่ฉวยโอกาส และยังให้เกียรติเกรงใจคนอื่นตลอดเวลา ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้ใหญ่ เป็นระเบียบวินัยอันโดดเด่นและควรนำมาสร้างให้เกิดขึ้นกับนิสัยคนไทย

สรุปแล้ว อยากให้คนไทยนำนิสัยดีๆ ที่เข้มแข็งของคนญี่ปุ่นมาใช้กันบ้าง ประเทศไทยจะได้น่าอยู่มากขึ้น

&<2288;