มายาคติในเครื่องแบบ

การนำเครื่องแบบมาสร้างศิลปะ เสียดสีเย้ยหยัน ให้รู้สึกแสบๆ คันๆ คล้ายกับเป็นการสะกิดเกา หรือกระตุ้นเตือนสังคม ในท่วงท่าทีเล่นทีจริงภายใต้ชื่อ Tawan Wattuya

อัคร เกียรติอาจิณ

เรานั่งคุยกับเขาเมื่อ 5 วันที่แล้ว แต่ตอนนี้น่ะเหรอ? เขาก็กำลังเดินเฉิดฉายในแกลเลอรีดังกลางกรุงปารีส Galerie Compagnies du Monde เพื่อร่วมงานเปิดนิทรรศการชุดล่าสุด ภายใต้ชื่อ Tawan Wattuya

"ตะวัน วัตุยา" ขนผลงานเก่าและใหม่ ทั้งยังมีอีกหลายชิ้นที่แรงร้อนเกินคำบรรยาย ว่าด้วยประเด็นสังคม การเมือง เซ็กซ์ ผู้คน สะท้อนผ่านสีน้ำที่เขาถนัด และบางส่วนก็ใช้เทคนิคสีน้ำมันไปแสดง ณ ประเทศฝรั่งเศส โดยมีคิวเรเตอร์สาว คนเก่ง มีร์ติลย์ ติเบย์รองค์ คอยดูแลอย่างใกล้ชิด จนจบนิทรรศการราวๆ สิ้นเดือนมี.ค. (คลิกเข้าไปดู&O5533;ลงานได้ที่ www.compagniesdumonde.com)

กลับมาที่เมืองไทย แม้เจ้าตัวจะไม่อยู่ แต่ที่ Tang Contemporary Art ก็มีผลงานชุดล่าสุดของตะวันให้ชื่นชมกันเต็มๆ ซึ่งครั้งนี้เขานำเครื่องแบบมายั่วล้ออย่างเมามัน เสียดสีเย้ยหยัน ให้รู้สึกแสบๆ คันๆ คล้ายกับเป็นการสะกิดสะเกา หรือกระตุ้นเตือนสังคม ในท่วงท่าทีเล่นทีจริง

"ผมว่าคนไทยกับเครื่องแบบนี่เป็นอะไรที่ผูกพันกันมาตั้งแต่อดีตแล้วล่ะครับ เกิดมาก็ต้องเจอเครื่องแบบ เด็กก็มีเครื่องแบบ วัยรุ่นก็มี ผู้ใหญ่ก็มี และเครื่องแบบแต่ละประเภทก็ยังแยกย่อยออกไปอีก ไม่เหมือนกันนะ"

แนวคิดการสร้างสรรค์ผลงานชุด Uniform/ Uniformity อันที่จริงตะวันไม่ได้มองถึงเครื่องแบบตั้งแต่แรกเริ่มเลยสักนิด สิ่งที่เขาสนใจและน่าจะเรียกว่าแรงบันดาลสำคัญ คือการยืนโพสท่าถ่ายภาพของผู้คน ท่าประจำตัวแต่ละคนทำ&O5533;ห้เขาปิ๊งไอเดียที่จะนำมันมาต่อยอด เพื่อสะท้อนรูปลักษณ์และคาแรกเตอร์เฉพาะ  แอ็กชันที่หลายๆ คนชอบโพสท่าตอนถ่ายภาพ ตะวันบอกว่ามันสามารถบอกอะไรได้ตั้งเยอะ อาจแฝงเร้นนัยบางอย่างไว้ และเมื่อยิ่งมีเครื่องแบบสวมทับเรือนร่าง ก็ยิ่งตอกย้ำถึงยศถาบรรดาศักดิ์ ตำแหน่งหน้าที่ที่ดูมีพลังอำนาจซะเหลือเกินอยู่ในตัวคนคนนั้น

"ถ้าสังเกตดีๆ เวลาที่คนไหนมีเครื่องแบบจะรู้สึกว่าตัวเองดูโก้เท่กว่าคนอื่น พอมีเครื่องแบบ มันก็เหมือนจะมีอำนาจพลุ่งพล่านในเลือด คิดว่าตัวเองมีอภิสิทธิ์เหนือคนอื่น ตำรวจ ทหาร รด. ลูกเสือ กระทั่งรปภ. แต่หารู้ไม่อำนาจนั้นมันก็แค่ มายาที่สมมติขึ้น มันเป็นสิ่งที่หลอกตาตัวเองทั้งนั้น เพราะมัวแต่ผูกติดอยู่กับเครื่องแบบ"

เครื่องแบบที่ศิลปินนำมาเป็นโจทย์หลัก ไม่ได้หมาย&O5533;ึงเสื้อผ้าเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมเอาร่างกายเปลือยเปล่าซึ่งปราศจากเครื่องแบบในเชิงรูปธรรมด้วย นั่นจึงมองต่อว่าคนที่ไม่ยึดติดเรื่อง เสื้อผ้า ก็พร้อมจะสร้างมายาคติแห่งจิตใต้สำนึก โดยผ่านความไม่มียูนิฟอร์มได้ทุกเมื่อ

"ไม่มีเสื้อผ้า แต่คนเราก็สามารถที่จะมียูนิฟอร์มจากการทำอะไรเหมือนๆ กัน ซ้ำๆ กัน จนกลายเป็นการสร้างเครื่องแบบมาห่อหุ้มตัวเองโดยอัตโนมัติ จนวันหนึ่งมันก็เกิดคำว่า พวกเรา พวกเขา คนที่ เป็นพวกเราก็ต้องสวมเครื่องแบบแบบเดียวกัน มี ยูนิฟอร์มเหมือนกัน"

แฟนตัวยงของตะวัน จะพบว่าทุกครั้งในการทำงาน เขามักตั้งถามถึงคนอื่นก่อน ขณะเดียวกันเขาก็ไม่ลืมที่จะยิงคำถามนั้นมาถึงตัวเองเสมอ จนเป็นที่มาของศิลปินที่ชวนสงสัย โดยให้คุณค่ากับการครุ่นคิดตลอดเวลา กระนั้นเขาเองก็ยอมรับว่าไม่อยากให้ผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้น (จากความ สงสัย) เป็นการชี้แนะสังคม หรือให้ผู้คนมองว่า มันคือทางออก

ปีที่แล้วจำได้ว่า ตะวันฮือฮามาก เมื่อผลงานที่เขาร่วมปะทะกับช่างภาพแถวหน้า "ธาดา วาริช" ถูกวิพากษ์อย่างหนาหูถึงความหวือหวาเร่าร้อน เพราะภาพที่ปรากฏในนิทรรศการ Story of the Eye ตีแผ่เรื่องเซ็กซ์อย่างไม่อ้อมค้อม สร้างความเสียวสันหลังวาบแก่ผู้ชมและวงการศิลปะไม่น้อย

เช่นเดียวกับผลงานก่อนหน้านั้น ตะวันก็ใช้ แนวคิดเชิงปรัชญาเปรียบเปรยสังคมไทยโดยอาศัยบริบทต่างๆ ที่เขาเจอมา นำเสนอความนึกคิดอารมณ์ออกมา ตั้งแต่ใบหน้าอดีตนายกฯ ในชุด 500 หรือในชุด Siamese Freaks ที่พูดเรื่องความเป็นแฝดได้อย่างถึงทรวงจริงๆ   สำหรับนิทรรศการชุดนี้ ดีกรีความแรงดูเหมือนจะเบาบางลง ทั้งๆ ที่เจ้าตัวก็บอกว่ามีบางชิ้นที่แรงมาก...ก แต่ขอสงวนไว้ไม่เผยแพร่ ดีกว่า

"ยูนิฟอร์มไม่น่าจะเกี่ยวกับเซ็กซ์นะ เอ๊ะ! หรือจริงๆ มันอาจเกี่ยวกัน (หัวเราะ) เพราะลองคิดดูสิว่า ระหว่าง ที่คนมายืนโพสท่าถ่ายรูป ใครบางคนอาจกำลังทำอะไรกันอยู่ก็ได้ หรือคนที่อยู่ในเครื่องแบบก็อาจจะไปเกี่ยวข้องกับเซ็กซ์โดยไม่รู้ตัว"

ตะวัน กล่าวทิ้งท้ายไว้อย่างนี้และเขาก็ขอตัวแยกไป โดยปล่อยให้เรานั่งอยู่ท่ามกลางผลงาน Uniform/ Uniformity ที่ติดบนผนังทั่วแกลเลอรี Tang Contem-porary Art (ชั้นใต้ดิน ยูนิต B-28 สีลม แกเลอเรีย ถนนสีลม) ใครสนใจก็แวะ มาชมได้ นิทรรศการจะเปิดจนถึงวันที่ 28 ก.พ.นี้ โทร. 02-630-1114