สวนบำบัดลอยฟ้า ใหญ่ที่สุดในไทย

เรื่อง พุสดี สิริวัชระเมตตา

อีกไม่นานคนเมืองจะมีปอดธรรมชาติแห่งใหม่เพิ่มขึ้นในกรุงเทพฯ หลังจากที่โรงพยาบาลรามาธิบดีเปิดให้บริการ “สวนบำบัดลอยฟ้า” กลางเมืองที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย โครงการที่เกิดจากความมุ่งมั่นของโรงพยาบาลรามาธิบดีที่จะต่อยอดสู่การเป็นโรงพยาบาลสีเขียว (Green Hospital) อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อสร้างมิติใหม่ของการสร้างเสริมสุขภาพของคนไทยให้ดีอย่างยั่งยืนด้วยธรรมชาติ

เพิ่มพื้นที่สีเขียวในเมืองใหญ่

ศ.นพ.ปิยะมิตร ศรีธรา คณบดีคณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี และประธานคณะกรรมการบริหารมูลนิธิรามาธิบดีฯ บอกเล่าถึงจุดเริ่มต้นของโครงการสวนบำบัดลอยฟ้าว่า เกิดขึ้นจากความตั้งใจที่จะพัฒนาโรงพยาบาลรามาธิบดีให้เป็นโรงพยาบาลสีเขียว จึงพยายามมองหาโมเดลที่จะตอบโจทย์ ทั้งเรื่องการอนุรักษ์พลังงาน การบำบัดชุมชนโดยรอบ การเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับชุมชนโดยรอบให้เจ้าหน้าที่ ให้คนไข้ได้มีพื้นที่สวนในโรงพยาบาล ตลอดจนสามารถรองรับสังคมผู้สูงอายุ สำหรับคนไข้ที่ต้องการการบำบัดและทำกายภาพ

ศ.นพ.ปิยะมิตร ยังบอกเล่าถึงแนวคิดของสวนบำบัด ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิรามาธิบดีฯ ในการก่อสร้างว่า สวนบำบัดลอยฟ้าแห่งนี้ออกแบบภายใต้แนวคิด “สวนบำบัดคน สวนบำบัดเมือง” ใช้เวลาระดมความคิด 1 ปี และลงมือพลิกฟื้นพื้นคอนกรีตบริเวณชั้น 10 ของศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตน์ ให้เป็นสวนหลังคาเขียวเพื่อการบำบัด (Healing Garden) อีก 1 ปีเต็ม

“สวนแห่งนี้เป็นต้นแบบของการรักษาแบบองค์รวมในสถานพยาบาล โดยชูแนวคิดธรรมชาติบำบัด (Ecotherapy) เป็นองค์ประกอบสำคัญในการบำบัดเยียวยา ด้วยสภาพแวดล้อมและบรรยากาศธรรมชาติที่สร้างกิจกรรมส่งเสริมการบำบัดทางจิตใจ กาย จิตวิญญาณ รวมถึงเพิ่มกิจกรรมทางสังคมแก่ผู้มาใช้บริการ เป็นพื้นที่พบปะสังสรรค์ และผ่อนคลายท่ามกลางธรรมชาติแห่งใหม่ของมหานครแห่งนี้ได้อย่างแท้จริง”

พลังแห่งธรรมชาติบำบัด

ศ.นพ.ปิยะมิตร อธิบายให้เห็นถึงประโยชน์ของสวนบำบัดลอยฟ้าแห่งนี้ว่านอกจากจะก่อให้เกิดผลดีโดยตรงต่อการบำบัดรักษาพยาบาลแล้ว ด้วยที่ตั้งของโรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งอยู่บริเวณใจกลางเมือง จึงหลีกเลี่ยงผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมและมลพิษในเมืองได้ยาก แต่เมื่อมีสวนบำบัดลอยฟ้าแห่งนี้จะเป็นอีกหนึ่งพลังขับเคลื่อนสำคัญในการกอบกู้สิ่งแวดล้อมในเมือง ลดปริมาณพื้นคอนกรีต เพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับเมืองหลวง ช่วยดูดซับน้ำฝนและความร้อนจากบริเวณโดยรอบ ตลอดจนลดอุณหภูมิของอาคาร ลดการปล่อยความร้อนสู่ภายนอกอาคาร และช่วยฟอกอากาศด้วย

ภายในพื้นที่ 1,500 ตารางเมตร ของสวนบำบัดลอยฟ้า ประกอบไปด้วย ห้องไม้ดอก(Flower Room) ห้องอเนกประสงค์ที่ตกแต่งด้วยภาพวาดพรรณไม้งามและดอกกันภัยมหิดล ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ดอกไม้ประจำมหาวิทยาลัยมหิดล วาดมือโดยบุคลากรชาวรามาฯ ซุ้มไม้เลื้อย (Under The Pergola)สร้างขึ้นไว้เพื่อเป็นร่มเงาในทางเดินที่โอบล้อมเป็นอุโมงค์และซุ้มบังแดดบนลานกิจกรรมโอเพ่น ฟิลด์ (Open Field) ที่รองรับการใช้งานได้ถึง 200 คน

จากนั้นเพลินตาไปกับผนังถุงน้ำเกลือ (Recycle Wall) ที่ทางโรงพยาบาลสะท้อนถึงแนวคิดที่ยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม ด้วยการนำถุงน้ำเกลือกว่า 700 ถุง ที่ได้รับการแปรรูปเป็นขยะปลอดภัย ใช้คุณสมบัติความเหนียวของถุงน้ำเกลือให้เป็นประโยชน์ ด้วยการนำมาใช้แทนกระถางปลูกต้นไม้ แล้วนำมาสร้างสรรค์เป็นผนังต้นไม้ที่ทรงคุณค่าเพื่อช่วยลดปริมาณขยะถุงน้ำเกลือ ในโรงพยาบาล เช่นเดียวกับปุ๋ยที่ใช้ มาจากเครื่องผลิตปุ๋ยจากเศษอาหารที่มีอยู่แล้วที่ศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตน์ โดยนำเศษอาหารที่เหลือในแต่ละวันผลิตเป็นปุ๋ยเพื่อปลูกผัก สอดคล้องกับแนวคิด บำบัดคนบำบัดเมือง ลดขยะ ลดปัญหาโลกร้อน

อีกหนึ่งโซนไฮไลต์ คือ สวนไม้หอมและอักษรคนตาบอด (Aroma Garden and Belltal Railing) ที่สอดแทรกกุศโลบายในการบำบัดไว้อย่างแยบยล ด้วยการออกแบบเส้นทางเดินกายภาพบำบัด ให้ตลอดทางเต็มไปด้วยกรวดหลายขนาด เพื่อช่วยเปลี่ยนน้ำหนักในการกดจุดจากการทิ้งน้ำหนักลงบนเท้าขณะเดิน มั่นใจได้ว่าถูกต้องและเหมาะสมตามศาสตร์ของกายภาพบำบัด เพราะออกแบบโดยนักกายภาพบำบัด ในส่วนราวจับยังมีการเขียนอักษรเบรลสำหรับคนตาบอดเป็นกลอนชื่อว่า “เพลงรัก” อันเป็นพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ไว้ด้วย

ความพิเศษบนสวนบำบัดลอยฟ้ายังไม่หมดเพียงเท่านี้ สำหรับผู้ที่สนใจเรื่องประโยชน์สมุนไพรไทย อย่าพลาดสวนเกษตรลอยฟ้า (Urban Farming) นำพืชพรรณที่ได้รับความร่วมมือจากคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พัฒนาเป็นห้องเรียนสมุนไพรสำหรับนักศึกษา ตลอดจนผู้มาใช้บริการ ปิดท้ายด้วยอัฒจันทร์วงกลมกลางแจ้ง(Healing Circle Amphitheatre)

“สวนบำบัดลอยฟ้าแห่งนี้ได้รับการสนับสนุนการก่อสร้างจากคนไทยทุกคนที่ได้ร่วมบริจาคเงินมายังมูลนิธิรามาธิบดีฯ จึงนับว่าสวนแห่งนี้เกิดขึ้นได้จากน้ำใจของคนไทย ซึ่งมิเพียงได้ช่วยเหลือผู้ป่วย แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างเสริมสุขภาพที่ดีอย่างยั่งยืนด้วยธรรมชาติ พร้อมให้ประชาชนเข้ามาใช้ประโยชน์ได้เร็วๆ นี้” ศ.นพ.ปิยะมิตรกล่าวทิ้งท้าย