พระหีบ-พระโกศจันทน์ กลั่นจากใจช่างศิลปกรรมไทย

วันที่ 28 มิ.ย. 2560 เวลา 15:01 น.
พระหีบ-พระโกศจันทน์ กลั่นจากใจช่างศิลปกรรมไทย
โดย...วราภรณ์ ผูกพันธ์ ภาพ : ปฏิภัทร จันทร์ทอง, วิศิษฐ์ แถมเงิน

ไม้จันทน์หอม ไม้มงคลที่จะนำไปใช้ประดิษฐ์พระหีบ พระโกศจันทน์ในพระราชพิธีพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ตัดมาจากอุทยานแห่งชาติกุยบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งพระโกศจันทน์หอมมีบทบาทสำคัญในการอัญเชิญพระบรมศพจากพระบรมมหาราชวังไปออกทำพระราชพิธี

ในริ้วขบวนจะเห็นพระโกศทองใหญ่ประดิษฐานอยู่บนพระมหาพิชัยราชรถ ในเวลาที่เชิญพระโกศทองใหญ่ไปยังพระเมรุมาศ หรือท้องสนามหลวงแล้ว ก็มีความจำเป็นที่ต้องเปลื้องพระโกศทองใหญ่ออกเหลือแต่โกศลองในโลหะปิดทอง ซึ่งจะนำตั้งเหนือจิตกาธานและหุ้มปิดด้วยพระโกศจันทน์ที่จะสร้างขึ้นในแต่ละครั้งที่มีพระราชพิธี นำขึ้นประดิษฐานบนเมรุมาศ เพื่อเตรียมถวายพระเพลิงต่อไป

ครั้งนี้พระโกศจันทน์จะมีการตกแต่งฉลุลวดลายอันสวยงาม เพื่อให้สมพระเกียรติยศสูงสุด ดังนั้นพระหีบและพระโกศจันทน์จึงมีความสำคัญมาก ทีมช่างสิบหมู่และอาสาสมัครผู้มีฝีมือด้านฉลุลวดลายจึงร่วมแรงร่วมใจทำถวายอย่างสุดกำลังความสามารถ

นายช่างพิจิตร นิ่มงาม นายช่างศิลปกรรมอาวุโส สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร
ช่างฤทธิ์-จักรกริศษ์ สุขสวัสดิ์

จิตอาสาทำถวายด้วยใจ

ช่างฤทธิ์-จักรกริศษ์ สุขสวัสดิ์ วัย 52 ปี ผู้เชี่ยวชาญด้านงานช่างประดับมุก ที่มีจิตอาสามาถวายงานด้านฉลุลายพระโกศถวาย ตั้งแต่ครั้งสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เมื่อปี 2551 ครั้งนี้จึงถือเป็นครั้งที่ 2

“ผมมีใจมุ่งมั่นอยากถวายงานในหลวงรัชกาลที่ 9 เพื่ออยากตอบแทนคุณพระองค์ที่มีพระเมตตาต่อปวงชน ผมเป็นคนบางเลน ผมทิ้งงานช่างมุกซึ่งเป็นงานประจำ มาเริ่มเป็นจิตอาสาทำพระโกศตั้งแต่ 7 ก.พ. ผมคิดว่าผมเกิดเป็นคนไทยใต้ร่มพระบารมี ผมคิดว่างานช่างสิบหมู่ได้รับการฟื้นฟูในรัชกาลพระองค์อย่างใหญ่หลวง หน้าที่ของผมในการทำงานถวายครั้งนี้คือ รับหน้าที่โกรกฉลุ หรือฉลุไม้จันทน์ ฉลุตามชิ้นส่วนที่ได้รับมอบหมายมา 19 แบบ

ตอนนี้เราทำฐานพระหีบเสร็จแล้ว คืองานเราแยกเป็นสองส่วนพระหีบกับพระโกศ ผมทำทั้งสองส่วน ผมแกะเสร็จก็ส่งไปประกอบลายโดยช่างสิบหมู่ ในฐานะที่ผมเป็นช่างฉลุลาย ถือเป็นงานที่ละเอียด วิจิตรอลังการมาก เพราะนายช่างที่ออกแบบตั้งใจถวายพระเกียรติแด่พระองค์สูงสุด ลายละเอียดมาก ซับซ้อนมาก จากเดิมซ้อน 3 ชั้น ไม้หนา 3 มิลลิเมตร แต่งานนี้เราใช้ไม้หนาถึง 8 มิลลิเมตร เพื่อความวิจิตรอลังการ ซ้อนลายให้สูงที่สุด งานจึงละเอียดประณีต ซับซ้อน ชิ้นนี้จะใหญ่ที่สุด ลายพลิ้วไหว อลังการที่สุด งานเสร็จจะเป็นการโชว์ลายไม้ โชว์ทักษะการฉลุให้คมให้เนี้ยบทั้งด้านหน้าด้านหลัง โชว์ลายไม้ไม่มีการทาสีอีกแล้ว ขนาดเขี้ยวครุฑเล็กมาก เล็กเท่าไม้ขีดไฟ ลายเครือเถาก็มีความซับซ้อนสวยงามที่สุด”

การถวายงานครั้งนี้จึงถือเป็นเกียรติสูงสุดกับช่างประดับมุกตัวเล็กๆ และช่างฤทธิ์กับเพื่อนตั้งใจอย่างเด็ดเดี่ยวว่า ทำนานกี่เดือนเสร็จก็จะทำ ให้งานเสร็จสมบูรณ์สวยงามที่สุด

“ชีวิตผมรู้สึกมีพลังยืนหยัดได้ เพราะพระองค์ทรงคุ้มครองเรา ทำงานมา 5 เดือน ผมก็ได้ความสบายใจ เหมือนพระองค์ปกปักรักษาเรา แม้ไม่มีรายได้แต่ผมทำด้วยใจ ผมรู้สึกภูมิใจ รู้สึกซาบซึ้ง อยากทุ่มเทชีวิตของผมทำงานถวายพระองค์ครั้งนี้ให้ดีที่สุด เราลงมือลงแรงทำจริงๆ ให้ช่างสิบหมู่ใช้งานเราทำทั้งหมดเลยครับ”