สหรัฐ-อิหร่านจ่อบรรลุข้อตกลงสันติภาพ ยุติสงคราม 3 เดือน
วอชิงตันและเตหะรานส่งสัญญาณใกล้บรรลุข้อตกลงยุติสงคราม เปิดช่องแคบฮอร์มุซ ยกเลิกคว่ำบาตรบางส่วน ขณะอิหร่านประกาศเป็นฝ่ายชนะความขัดแย้ง
สหรัฐและอิหร่านส่งสัญญาณเชิงบวกว่าการเจรจาเพื่อยุติสงครามที่ยืดเยื้อมานานกว่า 3 เดือนใกล้บรรลุข้อตกลงแล้ว โดยเจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาลสหรัฐเปิดเผยว่า ทั้งสองฝ่ายได้เห็นชอบต่อร่างเอกสารความเข้าใจร่วม (Memorandum of Understanding) และคาดว่าจะมีการลงนามในข้อตกลงเบื้องต้นภายในไม่กี่วันข้างหน้า
ความคืบหน้าดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากสถานการณ์ในตะวันออกกลางเผชิญความตึงเครียดอย่างหนักจากการปะทะกันระหว่างสหรัฐ อิสราเอล และอิหร่าน ซึ่งส่งผลกระทบต่อความมั่นคงด้านพลังงานและเศรษฐกิจโลก เนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติคิดเป็นเกือบ 20% ของปริมาณการค้าพลังงานทั่วโลก
นายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน เปิดเผยผ่านสถานีโทรทัศน์ของรัฐว่า แม้รายละเอียดบางส่วนยังสามารถเปลี่ยนแปลงได้ แต่กรอบข้อตกลงในปัจจุบันสะท้อนให้เห็นว่าอิหร่านสามารถรักษาผลประโยชน์สำคัญของประเทศไว้ได้
“อิหร่านคือผู้ชนะในสงครามครั้งนี้” นายอารักชีกล่าว พร้อมระบุว่าการเจรจาในปัจจุบันทำให้อิหร่านอยู่ในสถานะที่แข็งแกร่งกว่าก่อนเกิดความขัดแย้ง
แหล่งข่าวจากหลายฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับการเจรจาระบุว่า ข้อตกลงเบื้องต้นจะครอบคลุมการเปิดช่องแคบฮอร์มุซให้กลับมาดำเนินการตามปกติ การยกเลิกมาตรการปิดล้อมท่าเรืออิหร่านของสหรัฐ และการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรบางส่วน โดยประเด็นโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านจะถูกนำไปหารือในขั้นตอนถัดไป
เจ้าหน้าที่สหรัฐรายหนึ่งระบุว่า ข้อตกลงดังกล่าวสามารถตอบโจทย์เป้าหมายหลักของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และทำให้การเจรจาอยู่ในจุดที่มีความคืบหน้าอย่างมาก
อย่างไรก็ตาม รายละเอียดที่หลุดออกมาก่อนหน้านี้จากแหล่งข่าวตะวันตก ปากีสถาน และอิหร่าน กลับถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเอื้อประโยชน์ต่ออิหร่านมากกว่าสหรัฐ จนประธานาธิบดีทรัมป์ออกมาปฏิเสธว่าเนื้อหาที่เผยแพร่ไม่ถูกต้องทั้งหมด
แม้จะมีรายละเอียดแตกต่างกันในบางประเด็น แต่ข้อมูลจากหลายแหล่งชี้ตรงกันว่า อิหร่านได้รับสิ่งที่เรียกร้องมาตลอดหลายปีที่ผ่านมา ทั้งการปลดล็อกทรัพย์สินที่ถูกอายัดในต่างประเทศมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐ การผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรการส่งออกน้ำมัน และการลดแรงกดดันทางเศรษฐกิจจากสหรัฐ
ในทางกลับกัน สิ่งที่สหรัฐได้รับอย่างชัดเจนคือการเปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งอิหร่านปิดหลังจากถูกโจมตีโดยสหรัฐและอิสราเอลเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา
ร่างข้อตกลงยังระบุว่า จะมีการเจรจาเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์อิหร่านเป็นเวลา 60 วัน โดยสหรัฐยืนยันว่าข้อตกลงขั้นสุดท้ายต้องนำไปสู่การยุติโครงการนิวเคลียร์ การทำลายและขนย้ายยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงออกจากประเทศ รวมถึงการจัดตั้งกลไกตรวจสอบระยะยาวเพื่อรับประกันการปฏิบัติตามข้อตกลง
เจ้าหน้าที่สหรัฐอีกคนหนึ่งกล่าวว่า เงินทุนที่ถูกอายัดจะยังไม่ถูกปล่อยออกมาจนกว่าอิหร่านจะดำเนินการตามเงื่อนไขที่ตกลงไว้ พร้อมย้ำว่าช่องแคบฮอร์มุซจะต้องเปิดใช้งานอย่างถาวร และอิหร่านต้องยุติการสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธที่สหรัฐจัดให้เป็นองค์กรก่อการร้าย
แหล่งข่าวตะวันตกระบุว่า ข้อตกลงอาจมีการลงนามเร็วที่สุดในวันอาทิตย์นี้ โดยมีความเป็นไปได้ที่นายเจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐ และนายโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลีบาฟ ประธานรัฐสภาอิหร่าน จะเป็นผู้ลงนาม ขณะที่นครเจนีวาของสวิตเซอร์แลนด์ถูกมองว่าเป็นสถานที่ที่มีความเป็นไปได้สูงสุดสำหรับพิธีลงนาม
ความคืบหน้าของการเจรจาส่งผลเชิงบวกต่อตลาดการเงินโลกทันที โดยตลาดหุ้นปรับตัวเพิ่มขึ้น ขณะที่ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ร่วงลงมากกว่า 3% แตะระดับต่ำสุดในรอบเกือบ 2 เดือน เนื่องจากนักลงทุนคาดว่าความเสี่ยงด้านอุปทานน้ำมันจากตะวันออกกลางจะลดลงหากข้อตกลงบรรลุผล
นักวิเคราะห์มองว่า การยุติสงครามจะช่วยคลี่คลายแรงกดดันทางเศรษฐกิจต่อสหรัฐ ซึ่งกำลังเผชิญปัญหาราคาพลังงานสูงและคะแนนนิยมของประธานาธิบดีทรัมป์ที่ปรับตัวลดลง
ขณะเดียวกัน ข้อตกลงที่ถูกมองว่าเอื้อประโยชน์ต่ออิหร่านมากเกินไป อาจสร้างแรงต้านจากสมาชิกพรรครีพับลิกันบางส่วนก่อนการเลือกตั้งกลางเทอมในเดือนพฤศจิกายนนี้
