สหรัฐ–อิหร่านยังไร้ทางยุติสงคราม ช่องแคบฮอร์มุซตึงเครียด

สถานการณ์บริเวณช่องแคบฮอร์มุซเริ่มกลับเข้าสู่ภาวะสงบในวันเสาร์ที่ผ่านมา หลังเกิดการปะทะเป็นระยะตลอดหลายวัน ขณะที่สหรัฐอเมริกายังคงรอคำตอบจากอิหร่านต่อข้อเสนอฉบับล่าสุดของวอชิงตัน เพื่อยุติสงครามที่ยืดเยื้อมานานกว่า 2 เดือน และเปิดทางสู่การเจรจาสันติภาพ

 

นายมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ เปิดเผยเมื่อวันศุกร์ว่า วอชิงตันคาดหวังให้อิหร่านตอบกลับภายในไม่กี่ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม จนถึงวันถัดมา กรุงเตหะรานยังไม่มีท่าทีตอบรับข้อเสนอ ซึ่งมีเป้าหมายให้ทั้งสองฝ่ายยุติการสู้รบอย่างเป็นทางการ ก่อนเริ่มหารือประเด็นอ่อนไหว โดยเฉพาะโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

 

รายงานของ Axios ระบุว่า รูบิโอ และนายสตีฟ วิตคอฟฟ์ ผู้แทนทำเนียบขาว ได้หารือกับนายกรัฐมนตรีกาตาร์ ชีค โมฮัมเหม็ด บิน อับดุลเราะห์มาน อัล-ธานี ที่นครไมอามี เพื่อผลักดันข้อตกลงยุติสงคราม โดยกาตาร์ยังทำหน้าที่เป็นคนกลางสำคัญในการเจรจาระหว่างทั้งสองฝ่าย

 

ในอีกด้านหนึ่ง เรือบรรทุกก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ของกาตาร์ได้เดินทางเข้าสู่ช่องแคบฮอร์มุซ มุ่งหน้าสู่ปากีสถาน ตามข้อมูลการเดินเรือของ LSEG โดยแหล่งข่าวระบุว่า การเดินเรือครั้งนี้ได้รับการอนุมัติจากอิหร่าน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่กาตาร์และปากีสถาน ซึ่งมีบทบาทเป็นผู้ไกล่เกลี่ยในสงครามครั้งนี้

 

หากเรือลำดังกล่าวสามารถผ่านช่องแคบได้สำเร็จ จะถือเป็นเรือ LNG ของกาตาร์ลำแรกที่ผ่านเส้นทางดังกล่าว นับตั้งแต่สงครามเริ่มต้นขึ้น

 

ความขัดแย้งที่ยืดเยื้อได้สร้างแรงสั่นสะเทือนต่อเศรษฐกิจโลกและตลาดพลังงานอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ มีกำหนดเดินทางเยือนจีนในสัปดาห์หน้า ทำให้แรงกดดันต่อสหรัฐฯ ในการเร่งยุติสงครามเพิ่มสูงขึ้น

 

ช่วงหลายวันที่ผ่านมา เกิดเหตุปะทะรุนแรงที่สุดนับตั้งแต่มีการประกาศหยุดยิงเมื่อหนึ่งเดือนก่อน ขณะที่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ถูกโจมตีอีกครั้งเมื่อวันศุกร์

 

อิหร่านยังคงจำกัดการเดินเรือของเรือที่ไม่ใช่สัญชาติอิหร่านผ่านช่องแคบฮอร์มุซ นับตั้งแต่สงครามเริ่มต้นจากปฏิบัติการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอลเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา โดยก่อนเกิดสงคราม ช่องแคบแห่งนี้เป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันคิดเป็นเกือบ 20% ของปริมาณน้ำมันโลก

 

สำนักข่าวฟาร์สของอิหร่านรายงานว่า เมื่อวันศุกร์เกิดการปะทะเป็นระยะระหว่างกองกำลังอิหร่านและเรือของสหรัฐฯ ในบริเวณช่องแคบ ขณะที่สำนักข่าวทัสนิมอ้างแหล่งข่าวทหารอิหร่านระบุว่า สถานการณ์เริ่มคลี่คลายลง แต่ยังมีความเสี่ยงเกิดการเผชิญหน้าเพิ่มเติม

 

ด้านกองทัพสหรัฐฯ ระบุว่า ได้โจมตีเรือ 2 ลำที่เชื่อมโยงกับอิหร่าน ซึ่งพยายามเข้าสู่ท่าเรือในอิหร่าน โดยเครื่องบินขับไล่สหรัฐฯ ยิงใส่ปล่องควันเรือจนต้องเปลี่ยนเส้นทางกลับ

 

แม้สหรัฐฯ จะใช้มาตรการปิดล้อมทางทะเลต่อเรืออิหร่านตั้งแต่เดือนก่อน แต่รายงานประเมินของ CIA ซึ่งถูกเปิดเผยผ่านเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ รายหนึ่ง ระบุว่า อิหร่านอาจยังไม่เผชิญแรงกดดันทางเศรษฐกิจรุนแรงจากมาตรการดังกล่าวไปอีกประมาณ 4 เดือน ทำให้เกิดข้อสงสัยต่ออำนาจต่อรองของรัฐบาลทรัมป์ อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ข่าวกรองระดับสูงออกมาปฏิเสธรายงานดังกล่าวว่า “ไม่เป็นความจริง”

 

นอกจากนี้ UAE เปิดเผยว่า ระบบป้องกันภัยทางอากาศสามารถสกัดขีปนาวุธพิสัยไกล 2 ลูก และโดรน 3 ลำจากอิหร่านได้เมื่อวันศุกร์ ส่งผลให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 3 ราย

 

อิหร่านยังคงโจมตีประเทศอ่าวอาหรับที่เป็นที่ตั้งฐานทัพสหรัฐฯ อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะหลังทรัมป์ประกาศโครงการ “Project Freedom” เพื่อคุ้มกันเรือในช่องแคบฮอร์มุซ แม้โครงการดังกล่าวจะถูกระงับหลังประกาศได้เพียง 48 ชั่วโมง

 

ทรัมป์กล่าวเมื่อวันพฤหัสบดีว่า ข้อตกลงหยุดยิงที่ประกาศเมื่อ 7 เมษายนยังคงมีผล แม้จะเกิดเหตุปะทะประปราย ขณะที่อิหร่านกล่าวหาสหรัฐฯ ว่าเป็นฝ่ายละเมิดข้อตกลง

 

นายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน ระบุว่า “ทุกครั้งที่มีโอกาสแก้ปัญหาทางการทูต สหรัฐฯ กลับเลือกการผจญภัยทางทหารที่ไร้ความรับผิดชอบ”

ในเวทีระหว่างประเทศ สหรัฐฯ ยังเผชิญแรงสนับสนุนจำกัดจากพันธมิตรหลายประเทศ โดยรูบิโอเรียกร้องให้อิตาลีและชาติพันธมิตรยุโรปสนับสนุนความพยายามเปิดเส้นทางเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ พร้อมเตือนว่า หากปล่อยให้อิหร่านควบคุมเส้นทางน้ำสากล อาจกลายเป็นบรรทัดฐานอันตรายในอนาคต

 

ขณะที่นายกรัฐมนตรีฟรีดริช เมิร์ซ ของเยอรมนี กล่าวว่า ชาติยุโรปยังมีเป้าหมายร่วมกันในการป้องกันไม่ให้อิหร่านครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ และกำลังพยายามประสานความเห็นกับสหรัฐฯ

 

ด้านสหราชอาณาจักรประกาศส่งเรือรบเข้าสู่ตะวันออกกลาง เพื่อเตรียมสนับสนุนภารกิจระหว่างประเทศในการรักษาความปลอดภัยเส้นทางเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ หลังสถานการณ์คลี่คลาย

นอกจากการเดินหน้าเจรจาทางการทูตแล้ว สหรัฐฯ ยังเพิ่มแรงกดดันผ่านมาตรการคว่ำบาตร 

 

โดยกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ประกาศคว่ำบาตรบุคคลและบริษัท 10 แห่ง รวมถึงบริษัทในจีนและฮ่องกง ที่ถูกกล่าวหาว่าสนับสนุนกองทัพอิหร่านในการจัดหาอาวุธและวัตถุดิบสำหรับผลิตโดรน “ชาเฮด” ของอิหร่าน ก่อนที่ทรัมป์จะเดินทางเยือนจีนเพื่อพบประธานาธิบดีสี จิ้นผิงในสัปดาห์หน้า