กลุ่ม BRICS เริ่มเตรียมอภิปรายเรื่องการขยายประเทศสมาชิกคานอำนาจตะวันตก

ความตึงเครียดที่เพิ่มสูงขึ้นภายหลังสงครามยูเครน และการแข่งขันที่เพิ่มมากขึ้นระหว่างปักกิ่งกับสหรัฐฯ ได้ผลักดันจีนและรัสเซีย ซึ่งประธานาธิบดี วลาดิมีร์ ปูติน จะเข้าร่วมการประชุมแบบเสมือนจริง ให้พยายามเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับกลุ่ม BRICS

พวกเขากำลังพยายามใช้การประชุมสุดยอดระหว่างวันที่ 22-24 ส.ค. ที่เมืองโจฮันเนสเบิร์ก เพื่อจัดกลุ่มซึ่งรวมถึงแอฟริกาใต้ บราซิล และอินเดีย ให้กลายเป็นการถ่วงน้ำหนักต่อการครอบงำของสถาบันระดับโลกจากตะวันตก

“ขณะนี้ การเปลี่ยนแปลงในโลก ในยุคสมัยของเรา และในประวัติศาสตร์กำลังเปลี่ยนไปในรูปแบบที่ไม่เคยมีมาก่อน นำสังคมมนุษย์เข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญ” สี จิ้นผิง ประธานาธิบดีของจีน กล่าวในคำปราศรัยที่ฟอรัมธุรกิจ BRICS

“เส้นทางแห่งประวัติศาสตร์จะถูกกำหนดโดยตัวเลือกที่เราทำ”

สี ไม่ได้เข้าร่วมกิจกรรมนี้ แม้ว่าจะมีผู้นำคนอื่นคือ ซีริล รามาโฟซา แห่งแอฟริกาใต้, ประธานาธิบดีลุยซ์ อินาซิโอ ลูลา ดา ซิลวา ของบราซิล และนายกรัฐมนตรี นเรนดรา โมดี ของอินเดียเข้าร่วมด้วย

รัฐมนตรีกระทรวงพาณิชย์ของจีน หวัง เหวินเตา เป็นผู้กล่าวคำปราศรัยของเขา และไม่ชัดเจนว่าทำไมสี ซึ่งมีการประชุมผู้นำแอฟริกาใต้ในช่วงเช้าของวันจึงไม่เข้าร่วม

ความคิดเห็นจากลูลาผู้นำบราซิลชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างของวิสัยทัศน์ภายในกลุ่ม ซึ่งนักวิเคราะห์ทางการเมืองกล่าวว่าเป็นเรื่องยากในการสร้างมุมมองที่สอดคล้องกันเกี่ยวกับบทบาทของตนในระเบียบโลก

“เราไม่ต้องการเป็นคู่แข่งกับกลุ่ม G7, G20 หรือสหรัฐอเมริกา” ลูลา จากบราซิลกล่าวเมื่อวันอังคารระหว่างการออกอากาศทางโซเชียลมีเดียจากโจฮันเนสเบิร์ก “เราแค่อยากจัดระเบียบตัวเอง”

นอกเหนือจากคำถามเกี่ยวกับการขยายสมาชิกแล้ว การส่งเสริมการใช้สกุลเงินท้องถิ่นของประเทศสมาชิกในธุรกรรมทางการค้าและการเงินเพื่อลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์สหรัฐยังอยู่ในวาระการประชุมสุดยอดครั้งนี้อีกด้วย

“กระบวนการลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์ในความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจของเรากำลังถูกผลักดันเพิ่มขึ้น และไม่อาจย้อนกลับได้ ” ประธานาธิบดีปูตินของรัสเซียกล่าวในแถลงการณ์ที่บันทึกไว้ล่วงหน้า

เศรษฐกิจของรัสเซียกำลังต่อสู้กับการคว่ำบาตรของตะวันตกจากสงครามที่มอสโกในยูเครน ปูตินเป็นที่ต้องการตัวภายใต้หมายจับระหว่างประเทศในข้อหาก่ออาชญากรรมสงครามในยูเครน และรัฐมนตรีต่างประเทศของเขา เซอร์เก ลาฟรอฟ เป็นตัวแทนในการประชุมสุดยอด

แอฟริกาใต้ซึ่งเป็นเจ้าภาพการประชุมครั้งนี้กล่าวว่า จะไม่มีการอภิปรายเกี่ยวกับสกุลเงินกลางของ BRICS  ซึ่งเป็นแนวคิดที่บราซิลเสนอเป็นทางเลือกแทนการพึ่งพาเงินดอลลาร์

ทั้งนี้ BRICS ยังคงเป็นกลุ่มที่แตกต่างกัน ไล่ตั้งแต่จีน ซึ่งเป็นประเทศที่มีเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับสองของโลก ไปจนถึงแอฟริกาใต้ ซึ่งเป็นประเทศที่มีการพัฒนาทางเศรษฐกิจมากที่สุดในแอฟริกา

รัสเซียกระตือรือร้นที่จะแสดงให้ตะวันตกเห็นว่ายังมีมิตรสหายอยู่ แต่อินเดียก็เข้าถึงชาติตะวันตกมากขึ้น เช่นเดียวกับที่บราซิลที่อยู่ภายใต้ผู้นำคนใหม่

อินเดียและจีนยังได้ปะทะกันเป็นระยะๆ ตามแนวชายแดนที่เป็นข้อพิพาทมานาน ทำให้เกิดอุปสรรคในการตัดสินใจในกลุ่มที่อาศัยฉันทามติ

ในการให้สัมภาษณ์กับผู้สื่อข่าวในวอชิงตันเมื่อวันอังคาร เจค ซัลลิแวน ที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติของทำเนียบขาวกล่าวว่าเขาไม่เห็นว่ากลุ่ม BRICS จะกลายเป็นคู่แข่งทางภูมิรัฐศาสตร์ของสหรัฐฯ

“นี่เป็นกลุ่มประเทศที่หลากหลายมาก … โดยมีมุมมองที่แตกต่างกันเกี่ยวกับประเด็นสำคัญต่างๆ” เขากล่าว

ประเด็นการขยายประเทศสมาชิกเป็นเป้าหมายของจีนมาอย่างยาวนาน โดยหวังว่าสมาชิกภาพที่กว้างขึ้นจะมีอิทธิพลเหนือกลุ่มที่มีประชากรประมาณ 40% ของโลก และหนึ่งในสี่ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศทั่วโลก

รัสเซียยังกระตือรือร้นที่จะขยายการเป็นสมาชิก ในขณะที่ประธานาธิบดี รามาโฟซา ของแอฟริกาใต้สนับสนุนแนวคิดนี้ในการประชุมกับสี

ผู้นำกลุ่ม BRICS จะจัดงานเลี้ยงสังสรรค์เล็กๆ และรับประทานอาหารเย็นในเย็นวันอังคาร ซึ่งพวกเขาจะหารือเกี่ยวกับกรอบการทำงานและหลักเกณฑ์ในการรับประเทศใหม่

อินเดีย ซึ่งระมัดระวังการครอบงำของจีน และเตือนถึงการขยายตัวที่เร่งรีบเกินไป ขณะเดียวกัน บราซิลกังวลว่าการขยายกลุ่ม BRICS จะทำให้อิทธิพลของตนลดน้อยลง แม้ว่าผู้นำบราซิลย้ำเมื่อวันอังคารว่าเขาปรารถนาที่จะเห็นเพื่อนบ้านอาร์เจนตินาเข้าร่วมกลุ่มนี้

แม้ว่าความเป็นไปได้ของการขยายกลุ่ม BRICS จะยังคลุมเครือ แต่พันธกิจของกลุ่มที่จะกลายเป็นตัวแทนของประเทศกำลังพัฒนาและเป็นทางเลือกแทนระเบียบโลกที่ครอบงำโดยชาติตะวันตกที่ร่ำรวยกำลังได้รับความสนใจ

เจ้าหน้าที่แอฟริกาใต้กล่าวว่ามีกว่า 40 ประเทศที่แสดงความสนใจที่จะเข้าร่วมกลุ่ม BRICS ในจำนวนนี้ มีผู้ยื่นขอเข้าร่วมอย่างเป็นทางการแล้วเกือบ 20 ประเทศ โดยคาดว่าบางส่วนจะส่งคณะผู้แทนไปยังเมืองโจฮันเนสเบิร์กด้วย