ศักยภาพเศรษฐกิจดิจิทัล กับอนาคตเออีซี (ตอน1)

โดย...ทศพล หงษ์ทอง

เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทต่อวงการธุรกิจทั่วโลก ด้วยสามารถสร้างมูลค่าอย่างมหาศาลโดยเฉพาะอย่างยิ่งในภูมิภาคอาเซียน ที่คาดการณ์ว่าในปี 2568 กลุ่มธุรกิจการค้าอิเล็กทรอนิกส์ (อี-คอมเมิร์ซ) ภาคบริการทางการเงินและธุรกิจอินเทอร์เน็ต ออฟ ธิงส์ (Internet of things) หรือไอโอที จะมีมูลค่าสูงถึง 5.25 แสนล้านบาทโตไม่ต่ำกว่าปีละ 9%  

จากศักยภาพของประชากรในภูมิภาคที่มีอายุน้อยกว่า 30 ปี ถึง 40% ตลอดจนอัตราการเติบโตของผู้ใช้สมาร์ทโฟนเฉลี่ยปีละ 35% โดยเฉพาะผู้บริโภคชาวไทยที่มีสถิติการซื้อสินค้าออนไลน์มากที่สุดในเอเชีย สอดรับกับการคาดการณ์ของธนาคารโลก (เวิลด์แบงก์) ระบุในอีก 10 ปีข้างหน้า มูลค่าการเติบโตทางเศรษฐกิจ (จีดีพี) ทั่วโลกกว่า 50% จะไหลเข้ามาในเอเชีย

แต่ทั้งนี้ต้องขึ้นอยู่กับนโยบายการปรับเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจของแต่ละประเทศ รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานระบบเทคโนโลยีคมนาคมที่ต้องเข้าถึงประชากรทั่วภูมิภาค ตลอดจนการยกระดับโครงข่ายสัญญาณโทรคมนาคมความเร็วสูงอย่าง 5จี ที่สามารถส่งข้อมูลได้ถึง 1 กิกะไบต์/วินาที (1Gbps) หรือเร็วกว่า 4จี ถึง 10 เท่า (100Mbps)

จากสัญญาณที่ดีต่อการพัฒนาธุรกิจดิจิทัลในเอเชียซึ่งเป็นหมายเลขหนึ่งของโลก ด้วยมูลค่าตลาดราว 24 ล้านล้านบาท (6.81 แสนล้านเหรียญสหรัฐ) โตเฉลี่ยปีละ 20% ซึ่งทำให้ตลาดสินค้าอุปโภคบริโภคออนไลน์ของเอเชีย มีสถิติการซื้อขายออนไลน์มากกว่าการซื้อหน้าร้านถึงเกือบ 2 เท่า และมีโอกาสถึง 60% ที่ร้านค้าปลีกในเอเชียจะเปลี่ยนรูปแบบเข้าสู่ระบบออนไลน์

โดยเฉพาะในสิงคโปร์ที่ตลาดการซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคออนไลน์ มีมูลค่าการเติบโตแตะ 6.5 แสนล้านบาท มีรายจ่ายการซื้อของออนไลน์ต่อหัวสูงถึง 7.7 แสนบาท/หัว หรือแม้แต่ผู้ประกอบการหน้าใหม่ในอินโดนีเซียสามารถสร้างธุรกิจบริการด้านท่องเที่ยวบนโลกออนไลน์ จนมีผลประกอบการของบริษัทสูงถึง 3.5 หมื่นล้านบาทในปีที่ผ่านมา ผ่านฐานลูกค้าที่ใช้บริการทางออนไลน์กว่า 10 ล้านคนทั่วโลก ด้วยระยะเวลาเพียง 2 ปี

นอกจากนี้ ธุรกิจอี-คอมเมิร์ซในมาเลเซียที่เติบโตเฉลี่ย 31% ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา และคาดว่าจะมีมูลค่ารวม 1.08 แสนล้านบาท ในปี 2560 หรือในเวียดนามที่ธุรกิจร้านค้าปลีกออนไลน์ขยายตัวไม่ต่ำกว่าปีละ 60% จากบริษัทสตาร์ทอัพ ส่งผลให้เกิดกระแสธุรกิจดังกล่าวเกิดขึ้นมากมายทั่วภูมิภาคอาเซียน โดยมีกลุ่มทุน (เวนเจอร์ แคปปิตอล) ที่หลากหลายใส่เม็ดเงินหมุนในภูมิภาคนี้ไม่ต่ำกว่า 6.05 แสนล้านบาทในปีที่ผ่านมา และมีการขยายตัวสูงถึง 100% จากปีก่อน ส่งผลให้เกิดการจัดตั้งชุมชนสตาร์ทอัพมากมายทั่วเอเชีย ทั้งในเวียดนามร่วม 1,500 ชุมชน อินโดนีเซีย 2,100 ชุมชน จีน 2,300 ชุมชน และอีก 7,500 ชุมชนในอินเดีย

ขณะที่ สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี ระบุว่า "ประเทศต้องเปลี่ยนรูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจ โดยการหันมาใช้นโยบายทำตัวใหญ่ให้เป็นตัวเล็ก ด้วยการให้บริษัทขนาดใหญ่ในประเทศสร้างผู้ประกอบการหน้าใหม่จากไอเดียคนรุ่นใหม่ที่มีอยู่ภายในองค์กร ส่งผลให้การพัฒนาระบบเศรษฐกิจประเทศขยายตัวไปได้"

พร้อมสั่งการไปยังกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ไอซีที) เร่งวางกลยุทธ์พัฒนาประเทศให้เข้าสู่ยุคเศรษฐกิจดิจิทัล (ดิจิทัล อีโคโนมี) พร้อมอัดฉีดงบประมาณไม่ต่ำกว่า 6,000 ล้านบาท ให้กับสถาบันการเงินเพื่อให้กลุ่มสตาร์ทอัพ รวมถึงยกเว้นภาษี 10 ปีให้กับกลุ่มทุนต่างชาติ ทั้งเวนเจอร์แคปปิตอลและแคปปิตอลเกน ที่สนใจลงทุนให้กับสตาร์ทอัพอีกด้วย

จากนโยบายดังกล่าว เสาวณีย์ ไทยรุ่งโรจน์ อธีการบดี มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า สตาร์ทอัพจะต้องสร้างแนวคิดที่แตกต่างยังไม่เคยมีมาก่อน มุ่งตอบสนองการแก้ไขปัญหาของผู้คนในสังคมด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยีที่ทันสมัย โดยที่ผู้ประกอบการไม่ต้องลงทุนด้วยตัวเอง เพียงแค่มีไอเดียก็สามารถระดมทุนเพื่อลงมือดำเนินธุรกิจได้เลย

สอดคล้องกับ สุวิทย์ เมษินทรีย์ รมช.พาณิชย์ กล่าวว่า สำหรับผู้เล่นรายใหม่ในสนาม ปัจจัยที่สามารถจะแข่งขันได้ต่อไปในตลาดโลก คือ 1.ต้องเป็นผู้ประกอบการที่มีความสามารถที่แท้จริง 2.มีกลุ่มลูกค้าชัดเจน มีสินค้าตอบโจทย์ความต้องการของลูกค้า และ 3.มีโมเดลธุรกิจที่ชัดเจนตลอดจนสร้างเครือข่ายทางธุรกิจที่แข็งแกร่ง

นอกจากนี้ สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) คาดการณ์ว่าธุรกิจดิจิทัลอีโคโนมีจะมีผู้บริโภคเป็นผู้ขับเคลื่อนภาคธุรกิจ อาทิ อี-คอมเมิร์ซและธุรกิจด้านไอโอที ส่วนภาคอุตสาหกรรมหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติอย่างรถยนต์ขับเคลื่อนเอง ก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ตลาดต้องการสูง

จากนโยบายรัฐและความร่วมมือเอกชนในอาเซียน สะท้อนถึงทิศทางธุรกิจในปัจจุบันที่เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ที่ไทยจะต้องนำมาปรับใช้ให้มีประสิทธิภาพ ไปพร้อมกับการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยแลนด์ 4.0 นับจากนี้